Бахши ахлоқ
Ҷ: 1. Зеро он сабаби касби муҳаббати Аллоҳ Таъоло аст.
Дар ҳадис омадааст: "Маҳбубтарини бандагони Аллоҳ дар назди Аллоҳ Таъоло кӣ аст? Фармуд: Неку ахлоқтарини онон." Ривояти Ҳоким ва Табаронӣ.
2. Ва сабаби ба даст овардани муҳаббати бандагон аст.
3. Ва он вазнинтарин чиз дар тарозуи амалҳо аст.
- Дар ҳадис омадааст, ки: "Сангинтарин чиз дар тарозу рӯзи қиёмат, ахлоқи неку аст." Ривояти Абудовуд ва Тирмизӣ.
4. Аҷру савоб бо ахлоқи нек чанд баробар зиёд мешавад.
- Дар ҳадис омадааст: "Муъмин бо ахлоқи неки худ ба мартабаи касоне мерасад, ки шабҳо намоз мегузоранд ва рӯзҳо рӯза мегиранд." Ривояти Аҳмад.
5. Ахлоқ нишонаи камоли имон аст.
- Дар ҳадис омадааст: "Комилтарини муъминон аз назари имон, неку ахлоқтарини онон ҳастанд." Ривояти Абудовуд ва Тирмизӣ.
Ҷ: Эҳсон - муроқиб донистани Аллоҳ Таъоло ба шакли доимӣ ва базли хайру некӣ дар ҳаққи офариниш.
Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Ҳаройина, Худованд бар ҳама чиз некию эҳсон карданро воҷиб гардонидааст." Ривояти Муслим.
Аз намунаҳои эҳсон:
- Эҳсон дар ибодати Аллоҳ Таъоло, бо ихлос варзидан дар ибодати Ӯ.
- Эҳсон нисбати падару модар, дар гуфтору рафтор.
- Эҳсон нисбати хешу табор.
- Эҳсон нисбат ба ҳамсоягон.
- Эҳсон нисбати ятимон ва мискинон.
- Эҳсон нисбат ба касе, ки ба ту бадӣ кардааст.
- Эҳсон дар баҳсу муноқиша.
- Эҳсон дар сухан.
- Эҳсон нисбат ба ҳайвонот.
Ҷ: 1. Амонат дар муҳофизат аз ҳуқуқи Аллоҳ Таъоло.
Намунаҳои он: Амонат дар адои ибодатҳо, монанди намоз, закот, рӯза, ҳаҷ ва дигар ибодатҳое, ки Аллоҳ Таъоло бар мо фарз гардонидааст.
2. Амонат дар муҳофизат аз ҳуқуқи бандагон:
- Аз ҷумла, муҳофизат аз ирзу номуси мардум.
- ва амволи онон.
- ва хунҳои онон.
- ва сирру асрори онон ва ҳамаи он чизе, ки дар наздат амонат гузоштаанд.
Аллоҳ Таъоло ҳангоми зикри сифоти растагорон мефармояд: (Ва [дар зумраи муъминонанд] касоне, ки амонатҳо ва аҳди худро риоят мекунанд). (Сураи Муъминун, ояти 8).
Ҷ: Хиёнат, (ки маънои) он зоеъ гардондани ҳуқуқи Аллоҳ Таъоло ва ҳуқуқи мардум аст.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Эй касоне, ки имон овардаед, [бо сарпечӣ аз авомир ва навоҳӣ] ба Аллоҳ Таъоло ва паёмбар хиёнат накунед ва [ҳамчунин] дар амонатҳои худ хиёнат накунед, дар ҳоле ки медонед [ин кор гуноҳ аст]). (Сураи Анфол, ояти 27).
- Паёмбар (Алайҳи-с-салоту ва-с-салом) фармуданд: "Нишонаҳои мунофиқ се чиз аст" - ва аз ҷумлаи он инро фармуданд, ки - "ва ҳаргоҳ ӯро амин бидонанд, хиёнат кунад." Муттафақун алайҳи.
Ҷ: Он хабар додан бар асоси воқеият аст, ё баёни ҳар чиз ба ҳамон шакле, ки ҳаст.
Ва аз намунаҳои он:
- Ростгӯӣ дар суҳбат бо мардум.
- Ростқавлӣ дар аҳду вафо.
- Ростқавлӣ дар ҳама гуфтору амал.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: " Ҳамоно, ростӣ ба некӣ ҳидоят мекунад ва некукорӣ ба сӯи биҳишт. Ва шахс (ҳамвора) рост мегӯяд, то ин ки (назди Аллоҳ) ростгӯ шинохта мешавад." Муттафақун алайҳи.
Ҷ: Дурӯғ, яъне бар хилофи ҳақиқат сухан гуфтан. Аз ҷумлаи он дурӯғ гуфтан ба мардум, хилоф дар ваъда ва гувоҳӣ бардурӯғ додан аст.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: " Ва ҳамоно дурӯғ ба сӯи бадахлоқӣ мебарад ва бадахлоқӣ ба сӯи оташи дӯзах. Ва шахс (ҳамвора) дурӯғ мегӯяд, то ин ки назди Аллоҳ дурӯғгӯ навишта мешавад." Муттафақун алайҳи.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Нишонаҳои мунофиқ се чиз аст" - аз ҷумлаи он зикр кард - "чун сухан гӯяд, дурӯғ гӯяд ва чун ваъда диҳад, хилоф намояд." Муттафақун алайҳи.
Ҷ: - Сабр бар тоати Аллоҳ Таъоло.
-Сабр дар баробари гуноҳ.
- Сабр дар баробари сарнавиштҳои дарднок ва ҳамду ситоиши Аллоҳ дар ҳама ҳолат.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Ва Аллоҳ сабркунандагонро дӯст медорад.) (Сураи Оли Имрон, ояти 146).
- Паёмбар (Алайҳи-с-салоту ва-с-салом) фармуданд: "Кори муъмин тааҷҷубовар аст, ҳамаи кор барояш хайр аст. Чунин ҳолат танҳо барои муъмин аст, чун агар хушие ба ӯ расад, шукр мегӯяд, ин барои ӯ хайр аст. Ва агар зиёне ба ӯ расад, сабр мекунад ва ин боз ҳам барои ӯ хайр мешавад." Ривояти Муслим.
Ҷ: Бесабрӣ дар тоат, сабр накардан дар дурӣ аз гуноҳ ва норозӣ будан аз сарнавиштҳо бо гуфтору амал аст.
Аз намунаҳои он:
- Орзуи марг кардан.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: "Ҳеҷ яке аз шумо ба сабаби зараре, ки ба ӯ расидааст, маргро орзу накунад, агар лозим ояд, бигӯяд: «Худоё, маро зинда нигаҳ дор, то замоне ки ҳаёт бар ман хайр аст ва агар марг бар ман беҳтар бошад, пас манро бимирон." Муттафақун алайҳи.
- Ба рухсора задан (замони мусибат).
- Либос дарондан.
- Парешон кардани мӯйҳо.
- Дуо кардан дар бораи ҳалокати худ.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Аз мо нест касе, ки ба рухсораҳояш бизанад ва гиребон бидарад ва монанди замони ҷоҳилият оҳу вой кунад (ва суханони ҷоҳилиро ба забон биёварад)." Ривояти Бухорӣ.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: "Ҳамоно подоши бузург бо бало ва имтиҳони бузург аст. Ва агар Аллоҳ қавмеро дӯст дорад, ононро мавриди ибтило қарор медиҳад, пас ҳар ки розӣ шуд, розигӣ барои ӯст ва ҳар ки норозӣ бошад норозигӣ барои худи ӯст." Ривояти Тирмизӣ ва Ибни Моҷаҳ.
Ҷ: Ҳамкорӣ ва кумаки мардум дар роҳи рост ва ҳақ аст.
Намунаҳои ҳамкорӣ:
- Ҳамкорӣ дар барқарорсозии ҳуқуқҳо.
- Ҳамкорӣ дар рафъи зулму ситам.
- Ҳамкорӣ дар бароварда сохтани ниёзҳои мардум ва бенавоён.
- Ҳамкорӣ дар ҳама корҳои нек.
- Ҳамкорӣ накардан дар гуноҳ, озор ва таҷовузу зиён.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Ва дар накукорӣ ва парҳезгорӣ бо якдигар ёрӣ кунед ва дар гуноҳу таҷовуз дастёри ҳам нашавед ва аз Аллоҳ Таъоло парво кунед [битарсед, чаро ки] бе тардид, Аллоҳ Таъоло сахткайфар аст) (Сураи Моида, ояти 2).
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: "Муъмин барои муъмин (и дигар) монанди як сохтмон аст, ки ҳар як қисми он қисми дигарашро мустаҳкам мекунад." Муттафақун алайҳи.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Мусалмон бародари мусалмон аст, ба ӯ зулму ситам намекунад ва ӯро таслим намекунад. Ҳар кас, ки дар (роҳи рафъи) ниёзи бародараш бошад, Аллоҳ низ ниёзи ӯро рафъ мекунад ва ҳар кас, ки сахтиеро аз бародараш дур кунад, Аллоҳ низ як сахтие аз сахтиҳои рӯзи қиёматро аз ӯ дур мекунад. Ва ҳар кас, ки мусалмонеро бипӯшонад, Аллоҳ рӯзи қиёмат ӯро мепӯшонад". Муттафақун алайҳи
Ҷ: 1. Ҳаё кардан аз Аллоҳ Таъоло, яъне муртакиби гуноҳ нашудан бар Ӯ.
2. Ҳаё кардан аз мардум, аз ҷумла, тарки суханҳои қабеҳ ва кашфи аврат.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Имон ҳафтоду чанд -ё шасту чанд- шоха дорад, ки болотарини он гуфтани "Ло илоҳа иллаллоҳ" ва кӯчактарини он дур кардани (чизҳои) зараррасон аз роҳ аст, ва ҳаё шохае аз имон аст". Ривояти Муслим.
Ҷ: - Меҳрубонӣ ва эҳтироми пиронсолон.
- Меҳрубонӣ ва раҳмати кӯдакон ва хурдсолон. Дар ҳадис омадааст: "Ҳар ки бузургсолони моро эҳтиром ва хурдсолонамонро раҳм накунад, аз мо нест". Ривояти Аҳмад.
- Меҳрубонӣ нисбати фақир, бенаво ва ниёзманд.
- Меҳрубонӣ ва раҳмат нисбати ҳайвон бо таом додан ва озор надодани он.
Аз он ҷумла, Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд: "Муъминонро дар раҳмдилӣ, муҳаббат ва меҳрубонӣ нисбат ба якдигар мебинӣ, ки монанди як бадан ҳастанд, ки агар як узви он ба дард ояд, дигар аъзои бадан низ бо шаббедорӣ ва таб бо ӯ ҳамсадо мешаванд". Муттафақун алайҳи.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Касоне, ки меҳрубон ҳастанд, Аллоҳи Раҳмон ба онон раҳм хоҳад кард. Бар аҳли замин раҳм кунед, он ки дар осмон аст ба шумо раҳм мекунад". Ривояти Абудовуд ва Тирмизӣ.
Ҷ: Муҳаббати Аллоҳ Таъоло.
Аллоҳ Таъоло мефармояд: (вале касоне, ки имон овардаанд, Аллоҳро бештар дӯст доранд) (Сураи Бақара, ояти 165)
- Муҳаббати Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам).
Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: "Савганд ба он ки ҷони ман дар дасти Ӯст, касе аз шумо имон намеоварад, то ин ки ман барои ӯ аз падар ва фарзандаш маҳбубтар бошам". Ривояти Бухорӣ.
Муҳаббати муъминон ва хайрхоҳӣ барои онон, ҳамонтавре ки барои худат хайр мехоҳӣ.
Паёмбар (Алайҳи-с-салоту ва -с-салом) мефармояд: "Ҳар кадоми шумо то он чиро, ки барои худ дӯст медорад, барои бародар (-и мусулмонаш) низ дӯст надорад, ҳанӯз имон наовардааст". Ривояти Бухорӣ.
Ҷ: Чеҳраи хушҳол, шодӣ, табассум, меҳрубонӣ ва хушҳолӣ ҳангоми мулоқот бо мардум аст.
Ва он акси туршрӯй будан дар рӯ ба рӯйи мардум аст, ки аз он нафрат мекунанд.
- Дар фазилати он ҳадисҳое омадааст, аз ҷумла: Аз Абузар (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) ба ман гуфт: "Ҳеҷ амали некро кам нашумор, ҳатто агар бо чеҳраи кушода ба дидори бародарат биравӣ". Ривояти Муслим.
- Ва Расули Аллоҳ (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Табассуми ту дар рӯйи бародарат садақа аст". Ривояти Тирмизӣ.
Ҷ: Орзуи аз байн рафтани неъмате, ки дигарон доранд, ё нахостани неъмат барои дигарон.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Ва аз шарри ҳасуд он гоҳ ки ҳасад варзад). (Сураи Фалақ, ояти 5).
- Ва аз Анас ибни Молик (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Ба якдигар бадбинӣ макунед, ба якдигар ҳасад набаред ва аз якдигар рӯй нагардонед ва (эй) бандагони Аллоҳ, бародари якдигар бошед". Ривояти Бухорӣ ва Муслим.
Ҷ: Истеҳзо, яъне масхара кардану паст задани бародари мусалмон ва таҳқири ӯ аст, ки ин амал ҷоиз нест.
Аллоҳ Таъоло дар наҳй аз он мефармояд: (Ҳаргиз набояд гурӯҳе [аз шумо] гурӯҳи дигареро масхара кунад; чи басо инон аз онон беҳтар бошанд; ва занон низ набояд занони дигарро масхара намоянд; чи басо инон аз онон бартар бошанд; ва аз якдигар айбҷӯӣ накунед; ва якдигарро бо лақабҳо [-и зишт] хитоб накунед [ки ин кор мисдоқи нофармонӣ аз авомири илоҳӣ аст]; ва бадтарин вижагӣ [барои як мусулмон] ин аст, ки пас аз имон овардан [фисқу] нофармонӣ кунад; ва онон, ки тавба накунанд, [нисбат ба нафси хеш] ситамгоранд). (Сураи Ҳуҷурот, ояти 11).
Ҷ: Тавозуъ он аст, ки инсон худро аз дигарон бартар намедонад ва дигаронро таҳқир ва ҳақро инкор накунад ва дар байни мардум хоксору фурутан мебошад.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Ва бандагони [муъмину шоистаи] Раҳмон касоне ҳастанд, ки бо фурӯтанӣ [ва матонат] бар замин роҳ мераванд). (Сураи Фурқон, ояти 63). Яъне: Тавозуъкунандагон ва фурӯтанон.
- Ва Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Ҳеҷ кас барои Аллоҳ тавозуъро пеша насохт, магар ин ки Аллоҳ (мақоми) ӯро баланд сохт". Ривояти Муслим.
- Ва Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Аллоҳ барои ман ваҳй кард, ки мутавозеъ ва фурӯтан бошед, то касе бар каси дигар фахр накунад ва касе бар ҳаққи дигаре таҷовуз накунад." Ривояти Муслим.
Ҷ: 1. Такаббур варзидан бар ҳақ, яъне инкор кардани ҳақ ва саркашӣ аз қабули он аст.
2. Такаббур варзидан бар мардум, яъне таҳқири онон ва паст заданашон.
Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) мефармояд: "Касе, ки дар дилаш ба андозаи заррае такаббур бошад, вориди биҳишт намешавад." Марде гуфт: Чӣ мешавад агар шахс дӯст дорад либос ва кафшаш зебо бошад? Фармуданд: "Албатта, Аллоҳ зебо аст ва зебоиро дӯст медорад. Кибр, рад кардани ҳақ ва паст задани мардум аст." Ривояти Муслим.
- Батрул-ҳақ, яъне рад кардани (напазируфтани) ҳақ.
- Ғамтун-нос: таҳқир ва паст шумурдани мардум.
- Либоси зебо ва кафши зебо пӯшидан аз кибр нест.
Ҷ: Фиреб кардан дар хариду фурӯш, ки он нуқсони маҳсулотро пинҳон кардан аст.
- Фиреб додан дар илм омӯзӣ, ба монанди фиреб додани донишҷӯён дар имтиҳонҳо.
- Фиреб кардан дар гуфтор, аз қабили шаҳодати бардурӯғ ва дурӯғ гуфтан.
- Вафо накардани ба ваъда ё аҳд бо мардум.
- Дар мавриди фиреб Паёмбари Аллоҳ (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) (дар бозор) аз назди анбори маводи ғизоӣ мегузашт, дасташро ба он дохил кард ва чун дасташро баровард ангуштонаш тар шуданд, пас фармуданд: "Ин чист эй соҳиби ғизо", (фурӯшанда) гуфт: Борон ба ӯ расидааст эй Расули Аллоҳ! Фармуданд: "Намешуд инро дар болои маводи ғизоӣ мегузоштӣ, то мардум онро бубинанд? Касе, ки фиребкорӣ кунад аз мо нест." Ривояти Муслим.
Субра: (дар лафзи арабии ҳадис омадааст) ба маънои "тӯда" аст, тӯдаи ғизо.
Ҷ: Зикри бародари мусалмонат дар ғиёбаш ба тарзе, ки барояш нописанд бошад.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (ва дар бораи якдигар таҷассусу ғайбат накунед; оё ҳеҷ як аз шумо дӯст дорад, ки гӯшти бародари мурдаашро бихӯрад? [Ҳатман] Онро хуш надоред [ғайбат низ ба ҳамин зиштӣ аст]; аз Аллоҳ Таъоло парво кунед, ки Аллоҳ Таъоло тавбапазиру меҳрубон аст) (Сураи Ҳуҷурот, ояти 12).
Ҷ: Сустӣ дар анҷом додани кори нек ва ҳар коре, ки анҷом доданаш барои инсон воҷиб аст.
Аз ҷумла, танбалӣ ва сустӣ дар анҷоми амалҳои воҷиб.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Бе тардид, мунофиқон [бо дурӯғгӯӣ ва тазоҳурашон] бо Аллоҳ Таъоло фиребкорӣ мекунанд [ва ҳол он ки ба сазои рафторашон] Аллоҳ Таъоло фиребдиҳандаи ононаст; ва чун ба намоз бархезанд, бо сустӣ ва коҳилӣ бармехезанд [ва] бо мардум риёкорӣ мекунанд ва Аллоҳро ҷуз андаке ёд намекунанд). (Сураи Нисо, ояти 142).
Бинобар ин муъмин бояд танбалӣ, сустӣ ва бефаъолиятиро тарк кунад ва дар зиндагӣ саъю кӯшиш кунад ва бо ғайрат бошад, то ин ки розигии Аллоҳро ба даст орад.
Ҷ: 1. Ғазаби шоиста, ин хашму ғазаб ба хотири Аллоҳ аст. Ҳангоме ки кофирон, мунофиқон ва дигарон ҳаромкардаҳои илоҳиро поймол мекунанд.
2. Ғазаби номатлуб, ин хашме аст, ки инсонро водор ба коре ё гуфторе мекунад, ки шоиста нест.
- Дармони ғазаби ношоиста:
- Таҳорат кардан.
- (Шахси ғазаб карда) Агар рост истода бошад, нишинад ва агар нишаста бошад, такя занад.
- Амал кардан ба васияти Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам), ки фармудаанд: "Ғазаб макун".
- Дар ҳолати хашмгин шудан, худро нигоҳ доштан.
-Паноҳ бурдан ба Аллоҳ аз шайтони раҷим. (Аъузу биллоҳи минаш-шайтонир-раҷим, гуфтан).
- Хомӯш истодан.
Ҷ: Ҷустуҷӯ ва ошкор кардани он чизе, ки мардум пинҳон медоранд ва намехоҳанд касе аз он бохабар бошад.
Аз намунаҳои ҳароми ҷосусӣ:
- Нигоҳ кардан ба хусусиятҳои мардум дар хонаҳояшон.
- Бе огоҳии онҳо суҳбати мардумро гӯш кардан.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Таҷассус накунед ...) (Сураи Ҳуҷурот, ояти 12)
Ҷ: Исрофкорӣ, сарф кардани мол дар ғайри ҷойгоҳи сазовори он. Ва акси он бахилӣ аст. Бахилӣ, худдорӣ аз сарфи мол дар ҷои шоистаи он.
Ва дурусташ он аст, ки байни ин ду бошад ва мусалмон бояд саховатманд бошад.
- Аллоҳ Таъоло мефармояд: (Ва [муъминон] касоне ҳастанд, ки чун инфоқ менамоянд, на зиёдаравӣ мекунанд ва на сахтгирӣ ва байни ин ду [ҳолат роҳи] эътидол пеш мегиранд). (Сураи Фурқон, ояти 67).
Ҷ: Тарсончакӣ, яъне тарсидан аз чизе, ки аз он набояд тарсид.
Монанди тарсидан аз гуфтани ҳақиқат ё инкор кардани мункар.
Шуҷоат ва далерӣ, иқдом бар ҳақ, монанди пешӣ дар майдони ҷиҳод барои дифоъ аз Ислом ва мусалмонон.
- Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) дар дуояшон мегуфтанд: "Аллоҳумма иннӣ аъузу бика минал-ҷубн ..." (Бор илоҳо! ман аз тарсончакӣ ба суйи Ту паноҳ мебарам).
- Ва Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: "Муъмини қавӣ дар назди Аллоҳ беҳтар ва маҳбубтар аз муъмини заиф аст ва дар ҳар як хайре ҳаст." Ривояти Муслим.
Ҷ: - Монанди: лаънат гуфтан, дашном додан.
- Ё монанди фалонӣ "ҳайвон" гуфтан ва дигар лафзҳои ба ин монанд.
- Ё бо ном бурдани номи аврат ва дигар суханони фаҳшу носазо.
- Ва Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) аз ҳамаи он чизҳо наҳй карда фармудааст: "Муъмин таъназананда, лаънаткунанда, дашномдиҳанда ва бадгуфтор (бешарм) нест." Ривояти Тирмизӣ ва Ибни Ҳиббон.
Ҷ: 1. Дуъо кардан барои он ки Аллоҳ ба ту ахлоқи нек ато кунад ва барои расидан ба онҳо кумак кунад.
2. Муроқиб донистани Аллоҳ Таъоло дар ҳама корҳо ва ин ки Ӯ туро медонад, мешунавад ва мебинад.
3. Ба ёд овардани подоши ахлоқи нек ва ин ки он сабаби ворид шудан ба биҳишт аст.
4. Ба ёд овардани оқибатҳои ахлоқи бад ва ин ки он сабаби ворид шудан ба ҷаҳаннам аст.
5. Ахлоқи нек муҳаббати Аллоҳ Таъоло ва муҳаббати офаридаҳои Ӯро ба вуҷуд меорад, дар ҳоле ки ахлоқи бад боиси бадбинии Аллоҳ ва бадбинии офаридаҳои Ӯ мешавад.
6. Хондани зиндагиномаи Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) ва пайравӣ аз ӯ.
7. Ҳамнишинӣ ва дӯсти бо некукорон ва дурӣ аз ҳамнишинӣ бо дӯстони бад.
*******
- Ва беҳтарин зикр он аст, ки дил ва забон ба он мувофиқат кунад.