پشكا ڕهوشتی
پ2: بۆچی ئهم پێگیرییێ ب ڕهوشتێن ئیسلامی بكهین؟ 🎧
ب: 1- چونكی ئهو دبنه ئهگهر بۆ حهزژێكرنا خودێ.
د فهرموودهیێدا هاتییه: ئانکو: ((خۆشتڤیترین عەبدێ خودێ بۆ خودێ، ئەوە یێ ڕەوشتێ وی ژ یێ هەمییان جوانتر و تازەتر بیت)). حاكم و طهبهرانی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
2- ئهگهره بۆ حهزژێكرنا خهلكی.
3- ئهو گڕانترین تشته د تەڕازییێدا.
د فهرموودهیێدا هاتییه: ئانکو: ((ل ڕۆژا قیامەتێ گرانترین تشت د تەڕازییێدا ڕەوشتێ جوانە)). ئهبو داوود و تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
4- ب ڕهوشتێ جوان خێر و خهلات چهند قات لێ دهێن.
د فهرموودهیێدا هاتییه: ئانکو: ((مسوگەر باوەردار دێ ب ڕەوشتێ خۆ یێ جوان گەهیتە ئاست و پلەیا وی کەسێ هەمی شەڤان ڕادبیتە شەڤنڤێژان و هەمی ڕۆژا یێ ب ڕۆژی بیت)). ئیمام ئهحمهد ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
5- نیشانهكه ل سهر تهمامهتییا باوهرییێ.
د فهرموودهیێدا هاتییه: ((ئهو باوهردارێ باوهرییا وی ژ یا ههمییان تهمامتر ئهوه یێ ڕهوشتێ وی ژ یێ ههمییان باشتر بیت)) ئهبو داوود و تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ3: ئهم ڕهوشتی ژ كیڤه وهربگرین؟ 🎧
ب: ژ قورئانا پیروز، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئهڤ قورئانه بهرێ ههوه ددهته وێ یا ژ ههمییان ڕاست و دروستتر)). [الإسراء: ٩].
دێ ڕهوشتێ خۆ ژ سوننهتا پێغهمبهری وهرگرین: ههروهكی پێغهمبهری گۆتی: ((ئهز بۆ هندێ یێ هاتیمه هنارتن دا ڕهوشتێن جوان تهمام بكهم)) ئیمام ئهحمهد ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
پ4: ڕهوشتێ قهنجییێ چیه و ب چ شێوه دهێته ئهنجامدان؟ 🎧
ب: قهنجی ئهڤهیه مرۆڤ بهردهوام ههست ب چاڤدێرییا خودێ بكهت ل سهر خۆ و باشییێ و خێرێ پێشكێشی خهلكی بكهت.
پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ((خودێ یا فهڕزكری كو قهنجی د ههمی تشتاندا بهێتهكرن)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
✔ ئهڤه ژی هندهك جۆرێن قهنجییێ:
✔ باشی د پهرستنا خودێدا، ئهڤه ژی دێ ب ڤێ چهندێ بیت كو تۆ د پهرستنا ویدا یێ دلسۆز بی.
✔ كرنا باشییێ د گهل دایك و بابان، ب گۆتن و كریار.
✔ كرنا باشییێ د گهل خزم مرۆڤێن نێزیكی مرۆڤی.
✔ كرنا باشییێ د گهل جیرانی.
✔ كرنا باشییێ د گهل ئێتیم و ههژاران.
✔ كرنا باشییێ د گهل وی كهسێ خهلهتی بهرامبهری ته ئهنجامدای.
✔ بكارئینانا باشییێ د دانوستاندنێدا
✔ بكارئینانا باشییێ د ئاخڤتنێدا.
✔ كرنا باشییێ د گهل گیانهوهران.
پ6: جۆرێن ئهمانهتی كیژكن و ئهمانهت ب چ شێوه دهێته ئهنجامدان؟ 🎧
ب: 1- بجهئینانا ئهمانهتی د پاراستنا مافێن خودێدا.
وێنه و شێوازێن ڕهوشتێ جوان و تازه: دهستپاكی د كرنا عیبادهتاندا ژ نڤێژ و زهكات و ڕۆژی و حهجێ و ژ بلی وان ژ عیبادهتێن خودێ ل سهر مه فهڕز كرین.
2- بجهئینانا ئهمانهتی د پاراستنا مافێن خهلكیدا:
- وهكی پاراستنا نامیسا خهلكی.
- مالێ وان.
- خوینا وان.
- نهێنیێن وان، و پاراستنا وان ههمی تشتان یێن وان ل سهر باوهرییا خۆ ب ته ئینای.
دهمێ خودێ بهحسێ سالۆخهتێن مرۆڤێن سهرفهراز دكهت، دبێژیت: ئانكو : ((و ئێك ژ سالۆخهتێن وان ئهڤهیه ئهو چاڤدێرییا ئهمانهت و سۆز و پهیمانێن خۆ دكهن و دپارێزن)). [المؤمنون: ٨].
پ7: ئهو چ تشته دژی ئهمانهتی؟ 🎧
ب: خیانهته، ڕامانا ڤێ ژی ئانكو ژ ناڤبرنا مافێن خودێ و مافێن خهلكی.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئهى ئهوێن باوهرى ئيناى، خيانهتێ ل خودێ و پيغهمبهرێ وى نهكهن كو وى تشتى بهێلن يێ وى كرنا وى ل سهر ههوه فهركرى و وى تشتى بكهن يێ وى هوين ژێ داينه پاش، و هوين تهخسيرییێ د وى ئێمانهتيدا نهكهن يێ خودێ كرییه د دهستێ ههوه دا، و هوين دزانن كو ئهو ئێمانهته و دڤێت بهێته پاراستن)). [الأنفال: ٢٧].
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((نیشانێن مرۆڤێ دووڕوی سێنه)) - و ئێك ژ وان نیشانان دبێژیت - ((و ئهگهر هندهكان باوهرییا خۆ پێ ئینا؛ ئهو دێ خیانهتێ كهت)). بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
پ8: ڕهوشتێ ڕاستگۆییێ چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه كا ژیوار یێ چاوایه؛ تۆ وهسا ببێژی. ئانكو ههر تشتهكی وهكی خۆ و ب دروستی بهحس بكهی.
هندهك شێوازێن وێ:
د ئاخڤتنا خۆ د گهل خهلكیدا یێ ڕاستگۆ بی.
د سۆز و پهیمانێن خۆ دا یێ ڕاست بی.
د ههمی گۆتن و كریارێن خۆ دا یێ ڕاستگۆ بی.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((ڕاستی بهرێ مرۆڤی ددهته باشییێ، و باشی بهرێ مرۆڤی ددهته بهحهشتێ، و بهردهوام مرۆڤهك دێ ڕاستییێ بێژیت ههتا دبیته مرۆڤهكێ ڕاستگۆ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ9: دژی ڕاستگۆییێ چییه؟ 🎧
ب: درهوه، ڕامانا ڤێ ژی ئانكو ئهگهر تشتهك بهێته دیاركرن كو وهكی ڕاستییا وی تشتی نهبیت؛ هنگی ئهو ژ درهوێیه، درهوكرن د گهل خهلكی، بجھ نهئینانا سۆز و ژڤانان، شههدهدانا ژ درهو.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((درهوه بهرێ مرۆڤی ددهته خرابییێ ، خرابی ژی بهرێ مرۆڤی ددهته ئاگری، و بهردهوام مرۆڤهك دێ درهوان كهت ههتا ل دهڤ خودێ ب مرۆڤهكێ درهوین دهێته نڤیسین)). بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((نیشانێن مرۆڤێ دووڕوی سێنه)) - و ئێك ژ وان دبێژیت - ((ئهگهر ئاخڤت؛ دێ درهوێ كهت و ئهگهر ژڤانهك دا؛ بجھ نائینیت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ10: جۆرێن بێهنفرههییێ چنه؟ 🎧
ب: - بێهنفرههی ل سهر پهرستنا خودێ .
- بێهنفرههی ل سهر نهكرنا گونههێ.
- بێهنفرههی ل سهر قهدهرێن خودێ یێن ب ئێش و بۆ مرۆڤی د نهخۆش و سوپاسییا خودێ ل سهر ههمی كاودانان.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و خودێ حهز ژ مرۆڤێن بێهنفرههـ دكهت)). [آل عمران: ١٤٦].
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((ئهز ژبهر كارێ باوهرداری یێ مایمه حێبهتی، كارێن وی ههمی بۆ وی خێرن، ئهڤه ژی ب تنێ بۆ باوهرداری ههیه و بۆ كهسێ دی نینه، ئهگهر خۆشییهك بۆ چێبوو؛ دێ سوپاسییا خودێ كهت، و هوسا دێ بۆ وی ب خێر هێته نڤیسین. ئهگهر نهخۆشییهك ب سهر ویدا هات؛ دێ بێهنا خۆ فرههـ كهت، و هوسا دێ بۆ ب خێر هێته نڤیسین)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
پ11: دژی بێهنفرههییێ چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه تۆ یێ بێهنفرھ نهبی ل سهر پهرستنا خودێ و تۆ یێ بێهنفرھ نهبی ل سهر نهكرنا گونههان و تۆ ب گۆتن و كریاران، خۆ ل سهر قهدهرێن خودێ نهڕازی بكهی.
شێوازێن وێ:
- خواستنا هیڤییێن مرنێ.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ئانکو: ((بلا ئێک ژ هەوە هیڤییا مرنێ نەخوازیت ژبەر زیانەکێ ب سەری هاتبیت، بەلێ ئەگەر دێ هەر وێ چەندێ کەت، هنگی بلا بێژیت: خودایێ من تۆ من بهێلە د ژیانێدا ئەگەر ژیان بۆ من باشتر بیت و تۆ من بمرینە ئەگەر مرن بۆ من باشتر بیت)). بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
- بدانیته ڕویێن خۆ.
- دڕاندنا جل و بهرگان.
- ڤهچڕینا پرچێ.
- نفرینا ل خۆ بكهت.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ئانکو: ((نە ژ مەیە ئەو کەسێ ڕویێ خۆ د ڤەچڕیت و جلکێ خۆ د دڕینیت و ب گازییا نەزانینێ گازی دکەت)). بۆخاری ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
- پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ((بهڵايا مهزن دێ خهلاتێ وێ ژى يێ مهزن بيت ، و ئهگهر خودێ حهز ژ هندهكان كر؛ دێ بهڵایان ئینیته د ڕێكا واندا، ڤێجا ههر كهسێ ڕازی ببیت؛ خودێ ژی دێ ژێ ڕازی بیت، ههر كهسێ نهڕازی ببیت؛ خودێ ژێ ڕازی نابیت)). تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ12: ڕهوشتێ هاریكارییێ چییه؟ 🎧
ب: ڕهوشتێ هاریكارییێ ئهڤهیه خهلك د ناڤبهرا خۆ دا ل سهر خێرێ و باشییێ هاریكارییا ئێك و دوو بكهن.
شێوازێن هاریكارییێ:
- هاریكاریكرن ل سهر زڤڕاندنا مافان.
- هاریكاریكرن ل سهر ڕێگریكرنا زۆڕداری.
- هاریكاریكرن ل سهر جێبهجێكرنا پێدڤیاتییێن خهلكی و ههژاران.
- هاریكاریكرن ل سهر باشييێ.
- نهكرنا هاریكارییێ ل سهر گونهھ و نهخۆشی و زۆڕدارییێ.
خودایێ مهزن كهرهم دكهت: ئانكو: ((و هوین هاریكارییێ بكهن ل سهر باشییێ و تهقوایێ و هاریكارییێ نهكهن ل سهر گونههێ و زۆڕدارییێ، و تهقوا خودێ بكهن، چونكی سزایێ خودێ یێ دژواره)). [المائدة: ٢].
- پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ((باوهردار بۆ باوهرداری وهكی ئاڤاهییهكییه، هندهك ژ وی هندهكێ دی موكوم دكهت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((موسلمان برایێ موسلمانییه، نه زۆڕدارییێ لێ دكهت، نه وی ڕادهست دكهت، و ههر كهسێ پێدڤیاتییا برایێ خۆ بۆ بجھ بینیت، خودێ ژی دێ پێدڤیاتییا وی بۆ وی بجھ ئینیت، و ههر كهسێ نهخۆشی و تهنگاڤییهكێ ل سهر موسلمانهكی ڕاكهت؛ خودێ ژی دێ نهخۆشی و تهنگاڤییهكێ ژ نهخۆشییێن ڕۆژا قیامهتێ ل سهر وی ڕاكهت، و ههر كهسێ موسلمانهكی ب پهچنیت و ههتكا وی نهبهت؛ خودێ ژی ل ڕۆژا قیامهتێ دێ وی پهچنیت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ13: جۆرێن ڕهوشتێ شهرمێ چنه؟ 🎧
ب: 1- شهرما ژ خودێ: ئهو ژی دێ ب ڤێ چهندێ بیت كو تۆ سهرپێچییا فهرمانێن وی نهكهی.
2- شهرما ژ خهلكی: وهكی هێلانا ئاخڤتنێن كرێت و خهلهت و وهكی دیاركرنا عهورهتی.
پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ((باوهری حهفتێ و تشتهك)) یان (( شێست و تشتهك)) - (( پلهیه، یا ژ ههمییان بلندتر: گۆتنا: (لا إله إلا الله)ـیه، و یا ژ ههمییان نزمتر: ڕاكرنا تشتهكێ ب زیانه ل سهر ڕێكا خهلكی و شهرم ژی پلهیهكه ژ باوهرییێ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
پ14: شێوازێن ڕهوشتێ دلۆڤانییێ چنه؟ 🎧
ب: - دلۆڤانییا د گهل دانعهمران و ڕێزگرتنا ل وان.
- دلۆڤانییا د گهل كهسێن ژییێ وان یێ كێم و زارۆكان. د فهرموودهیێدا هاتییه: ئانکو: ((نە ژ مەیە ئەو کەسێ ڕێزێ ل مەزنێ مە نەگریت و دلۆڤانییێ ب بچویکێ مە نەبەت)). ئیمام ئهحمهد ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
- دلۆڤانییا ب ههژار و بهلهنگاز و مرۆڤێ پێدڤی.
- دلۆڤانییا د گهل گیانهوهران، ب وێ كو خوارنێ بدهیێ و زیانێ نهگههینییه وان.
ههروهكی پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((دێ بینی باوهردار د دلۆڤانی و حهزژێكرن و سۆز و ههستێن خۆ دا وهكی لهشهكینه، ئهگهر ئهندامهكێ ڤی لهشی ئێشا؛ ههمی ئهندامێن دی ژی د ئارام نابن و دێ تا هێتێ و میننه هشیار)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((مرۆڤێن دلۆڤان خودایێ دلۆڤان دێ دلۆڤانییێ ب وان بهت، ڤێجا هوین دلۆڤانییێ ب خهلكێ ئهردی ببهن، ئهوێ ل ئهسمانی دێ دلۆڤانییێ ب ههوه بهت)). ئهبو داوود و تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ15: جۆرێن ڕهوشتێ حهزژێكرنێ چنه؟ 🎧
ب: حهزژێكرنا خودایێ مهزن.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئهوێن باوهری ئینای؛ ژ وان پتر حهز ژ خودێ دكهن)). [البقرة: ١٦٥].
حهزژێكرنا پێغهمبهری .
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستیدا، باوهرییا كهس ژ ههوه تهمام نابیت ههتا ئهز ل دهڤ وی خۆشتڤی تر نهبم ژ دایك و باب و زارۆكێن وی)). بۆخاری ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
حهزژێكرنا باوهرداران، و كا چاوا ته باشی بۆ خۆ دڤێت، وهسا ته بۆ وان ژی بڤێت.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((ئیمانا ئێك ژ ههوه تهمام نابیت؛ ههتا ئهوا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)). بۆخاری ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
پ16:كهیفخۆشی چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه ڕویێ ته یێ گهش بیت، تۆ یێ ب كهیف و ب گڕنژین و نهرم بی و دهمێ تۆ دگههییه خهلكی؛ كهیفخۆشی ل دهڤ ته یا دیار بیت.
ئهڤه ب دژی ڤێیه كو ناڤچاڤێن ته ل بهرامبهر خهلكی د گرێ بن و وه ل خهلكی بكهی كو ژ ته بڕهڤن.
دهربارهی خێرا ڤێ چهندێ ژی چهند فهرموودهیهكێن هاتین، ژ وان: ژ ئهبو زهڕی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆته من: ((تۆ چ تشتان ژ باشییێ ب كێم نهبینه، ههتا ئهگهر تۆ ب ڕویهكێ گهش گههشتییه برایێ خۆ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت : ((گرنژینا ته دڕویێ برایێ تهدا دێ بۆ ته بخێر ئێته هژمارتن)). تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
پ17: حهسویدی چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه تۆ هیڤی بكهی كو ئهو تشتێ خودێ دایه ئێكی ل دهڤ وی نهمینیت، یان ب دلێ ته نهبیت كو خودێ ئهو نیعمهت د گهل وی كری.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئهز خۆ ب ته دپارێزم ژ خرابییا مرۆڤێ حهسوید دهمێ ئهو حهسویدییێ دبهت)). [الفلق: ٥].
ژ ئهنهسێ كوڕێ مالكی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ((كهربێ ژ ئێك و دوو ڕانهكهن، حهسویدییێ ب ئێك و دوو نهبهن، پشتا خۆ نهدهنه ئێك و دوو، ببنه عهبدێن خودێ و برایێن ئێك)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ18: تڕانهپێكرن (ئیستهزاء) چییه؟ 🎧
ب- ئهڤهیه تۆ تڕانهیان ب برایێ خۆ یێ موسلمان بكهی و ب چاڤێ كێماسییێ بهرێ خۆ بدهیه وی، و ئهڤه چێنابیت.
خودێ بهرێ مه ژ ڤێ چهندێ ددهته پاش و دبێژیت: ئانكو: ((ئهى ئهوێن باوهرى ب خودێ و پێغهمبهرێ وى ئيناى و كار ب شريعهتێ وى كرى, كۆمهكا خودان باوهر بلا يارییان بۆ خۆ ب كۆمهكا دى يا خودان باوهر نهكهت؛ بهلكى ئهوێن يارى پێ دهێنهكرن ژ يێن دى چێتر بن، و چ ژنێن خودان باوهر بلا يارییان بۆ خۆ ب چ ژنێن دى يێن خودان باوهر نهكهن؛ بهلكى ئهو ژنێن يارى پێ دهێنهكرن ژ يێن دى چێتر بن، هندهك ژ ههوه بلا بهحسێ عهيبێن هندهكان نهكهن، هوين ناسناڤێن كرێت ل سهر ئێك و دوو نهدانن، ژ ڕێ دهركهڤتنا ههوه پشتى كو هوين هاتينه د ئيسلامێدا پيسه سالۆخهت و ناڤه، و ههچییێ ژ ڤى كارى تۆبه نهكهت ئهو ئهون يێن ب كرنا ڤان گونههان زۆڕدارى ل خۆ كرى)). [الحجرات: ١١].
پ19: خۆ ب كێم زانین (تهوازوع) چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه مرۆڤ خۆ د سهر كهسێڕا نهبینیت و خهلكی ب بچویك نهدانیت و حهقییێ نهزڤڕینیت و ڕهد نهكهت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئێك ژ سالۆخهتێن عهبدێن خودایێ دلۆڤان ئهڤهیه دهمێ ئهو ل سهر ئهردی ب ڕێڤه دچن؛ ئهو نهرم ب ڕێڤه دچن و خۆ مهزن ناكهن)). [الفرقان: ٦٣]، ئانکو: د خۆبکێمزان بن.
پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((ههر كهسێ بۆ خودێ خۆ بشكێنیت و كێم بكهت، خودێ دێ وی بلند كهت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((خودێ وهحی بۆ من فڕێكر كو هوین خۆ كێم بكهن، دا كو كهس خۆ ل سهر سهرێ كهسێ مهزن نهكهت و شانازییێ ب خۆ نهبهت، و دا كهس زۆڕدارییێ ل كهسێ نهكهت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
پ20: جۆرێن خۆمهزنكرنا حهرام چنه؟ 🎧
ب: 1- خۆمهزنكرن ل سهر حهقییێ، ئهو ژی ئهڤهیه حهقییێ وهرنهگریت و بزڤرینیت.
2- خومهزنكرن ل سهر خهلكی، ئهو ژی ئهڤهیه ب چاڤێ كێمكرن و سڤكاتی پێكرنێ بهرێ خۆ بدهته خهلكی.
پێغهمبهرێ خودێ صلى الله عليه وسلم دبێژیت: ((ئهو كهس ناچیته بحهشتێ یێ هندی قهبارێ مێریهكا بچویك ژی خۆمهزنكرن ل دهڤ ههبیت)) ئینا زهلامهكی گۆت: مرۆڤهك یێ ههی، حهز دكهت جلكێن وی د جوان بن، پێلاڤا وی یا جوان بیت؟ گۆت: ((خودێ یێ جوانه و حهز ژ جوانییێ دكهت، خۆمهزنكرن ئهڤهیه: تۆ حهقییێ وهرنهگری و ب چاڤهكێ كێم بهرێ خۆ بدهیه خهلكی)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
بَطَرُ الحَقِّ: ڕەدکرنا حەقییێیە.
غَمْطُ النَّاسِ: کێمکرن، ب کێم دیتنا خهلكى .
- ل بەرکرنا جلک و پێلاڤا جوان و تازە ژ خۆمەزنکرنێ نینە.
پ21: هندهك جۆرێن غشكرنا حهرام دیار بكه؟ 🎧
ب: - غشكرن د كڕین و فرۆتنێدا، ئهو ژی دێ ب ڤێ چهندێ بیت بۆ نموونه تۆ عهیبێن وی تشتی ڤهشێری یێ دێ فرۆشی.
- غشكرن د فێربوونا زانینێدا، بۆ نموونه وهكی غشكرنا قوتابییان د تاقیكرناندا.
- غشكرن د گۆتنێدا، وهكی شههدهدانا ژ درهو و وهكی درهوكرنێ.
- بجهـنهئینانا وان گۆتنێن تۆ د گهل خهلكی دبێژی و ئهو سوزێن تۆ د دهیه وان.
دهربارهی پاشڤهبرنا ژ غشێ، پێغهمبهرێ خودێ دبهر كۆمهكا خوارنێڕا بوری و دهستێ خۆ كره د ناڤدا، ئینا دهستێ وی تهڕ بوو، ڤێجا گۆت: ((خودانێ خوارنێ؛ ئهڤه چيیه؟)) گۆت: ئهی پێغهمبهرێ خودێ؛ ئهو باران یا لێ هاتی، ژبهر هندێ یێ تهڕ بووی، پێغهمبهری گۆت: ((باشه پا بۆچی ته ئهوێ تهڕ نهددانا ب سهرڤه دا خهلك ژی ببینن؟ ههر كهسهكێ غشێ بكهت ئهو نه ژ منه)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
الصُّبْرَة: کۆمەکا خوارنێ يه .
پ22: نهكامی (غهیبهت) چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه دهمێ برایێ ته یێ موسلمان یێ ئاماده نهبیت تۆ بهحسێ وی ب تشتهكی بكهی كو وی پێ نهخۆش بیت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و هندهك ژ ههوه د پشت هندهكانڕا نهكامى و غهيبهتا وان نهكهن. ئهرێ ما ئێك ژ ههوه دڤێت گۆشتێ برايێ خۆ بخۆت و ئهو يێ مرى؟ ههوه ئهو نهڤێت، ڤێجا بلا ههوه غهيبهتا وى ژى نهڤێت. هوين ژ خودێ بترسن. هندى خودێیه پڕ تۆبه وهرگرێ بهنییێن خۆ يێن خودان باوهره و يێ دلۆڤانكاره ب وان)). [الحجرات: ١٢].
پ24: تهمبهلی چییه؟ 🎧
ب: ئهڤهیه مرۆڤ یێ بێخیرهت بیت بۆ كرنا خێرێ و وان تشتێن ل سهر مرۆڤی د فهڕز.
بۆ نموونه: تهمبهلی بۆ كرنا وان تشتێن ل سهر مرۆڤی واجب.
خودێ كهرهم كر و گۆت: ئانكو: ((هندى ڕێكا ئهوان دووڕوییانه خاپاندنا خودێیه، ب هندێ كو ب سهرڤه ئهو خۆ ب باوهرییێ بيننهدهر و د دلدا د كافربن، هزرا وان ئهوه حالێ وان دێ ل خودێ يێ ڤهشارتى بیت، ئهو ب خۆ خودێیه وان دخاپينیت و ب وهكى كريارا وان جزاى ددهته وان، ئهگهر ئهو دووڕوییێن هه بۆ كرنا نڤێژێ ڕابوونهڤه، ب سستى و بێ خیرهتیڤه ڕادبن، مهرهما وان ب وێ نڤێژێ ڕويمهتییه و دا خهلك مهدحێن وان بكهن، و كێمهكێ نهبیت ئهو خودێ ل بيرا خۆ نائينن و زكرێ وی ناكهن)). [النساء: ١٤٢].
ڤێجا یا پێدڤیه ل سهر مرۆڤێ باوهردار كو تهمبهلی و بێخیرهتی و ڕوینشتنێ بهێلیت، و بزاڤێن كاری باش بكهت، لڤین و ڕژدی و خۆ زهحمهتدانێ د ڤێ ژیانێدا بكهت، بۆ وی تشتێ خودێ حهز ژێ دكهت و پێ ڕازى دبيت .
پ25: جۆرێن توڕهبوونێ چنه؟ 🎧
ب: 1- توڕهبوونا باش: ئهڤهیه دهمێ مرۆڤ بۆ خودێ توڕه دبیت، دهمێ كافر یان دووڕوی یان ههر كهسهكێ ههبیت پیرۆزیێن خودێ بن پێ دكهن.
2- توڕهبوونا خراب: ئهڤه ژی ئهو توڕهبوونه یا كو وه ل مرۆڤی دكهت كارهكی یان گۆتنهكا نه ژ ههژی دكهت.
- چارهسهرییا توڕهبوونا خراب:
- شويشتنا دهستنڤێژێ.
- ئهگهر مرۆڤ یێ ژ پێرڤه بیت؛ ب ڕوینیته خوار. ئهگهر یێ ڕوینشتی بیت؛ خۆ درێژ بكهت.
- پێگرییێ ب شیرهتا پێغهمبهری بكهت دهمێ گۆتی: ((توڕه نهبه)).
- ل دهمێ توڕهبوونێ نهفسا خۆ ژ پێشداكهڤتنێ ڕاگریت.
- خۆ ب خودێ بپارێزیت ژ وی شهیتانێ ژ دلۆڤانییا خودێ هاتییه دویرئێخستن.
- بێدهنگبوون.
پ27: ئیسراف چییه؟ قهلسی و چڕویكی چییه؟ مهردینی چییه؟ 🎧
ب: ئیسراف: خهرجكرنا مالییه ژ قهبارێ پێدڤی زێدهتر، و ب دژی وێ: قهلسییه: كو ئهو ژی ئهڤهیه مرۆڤ خۆ بۆ تشتێن پێدڤی ژی مالی خهرج نهكهت.
یا دروست ئهڤهیه مرۆڤ یێ ناڤنجی بیت د ناڤبهرا ههردووكاندا، و دڤێت موسلمان یێ مهرد بیت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئهون يێن ئهگهر تشتهك ژ مالێ خۆ خهرج كر دهستبهرداى نابن، و خۆ دهستگرتى ژى لێ ناكهن، و خهرجكرنا وان يا ناڤنجییه د ناڤبهرا دهستبهردان و دهستگرتنێدا)). [الفرقان: ٦٧].
پ28: ترسنۆكی چییه؟ و دلێری چییه؟ 🎧
ب: ترسنۆكی: ئهڤهیه مرۆڤ ژ وی تشتی بترسیت یێ كو ژ ههژی هندێ نهبیت مرۆڤ ژێ بترسیت.
بۆ نموونه مرۆڤ ژ گۆتنا حهقییێ یان پاشڤهبرنا ژ خرابییێ بترسیت.
دلێری ژی ئهڤهیه: مرۆڤ بهرهڤ حهقییێڤه بچیت. بۆ نموونه پێشڤهچوون د گۆرهپانێن جیهادێدا بۆ بهڕهڤانیكرنا ژ ئیسلامێ و موسلمانان.
پێغهمبهرێ خودێ د دوعایێن خۆ دا د گۆت: ((خودایێ من؛ ئهز خۆ ب ته دپارێزم ژ ترسنۆكیێ...)).
ههروهسا پێغهمبهرێ خودێ دبێژیت: ((باوهردارێ بهێز ل دهڤ خودێ ژ باوهردارێ لاواز باشتر و خۆشتڤیتره، بهلێ خێر یا د ههردووكاندا ههی)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
پ29: هندهك گۆتنێن ئهزمانی یێن حهرام دیار بكه؟ 🎧
ب: بۆ نموونه نفرین و خهبهر.
- یان وهكی گۆتنا كهسهكی كو بێژیته مرۆڤهكی " حهیوان "، یان تشتهكێ وهكی وێ گۆتنێ.
- یان وهكی بهحسكرنا عهورهتان و گۆتنێن پیس و خراب.
- پێغهمبهرێ خودێ ئهم یێن ژ ڤان تشتان ههمییان داینه پاش، ههروهكی دبێژیت: ((مروڤێ باوهردار نهیێ هوسایه تهعنا بدانیت یان نفرینان بكهت یان یێ خهبهر ڕهش بیت، یان یێ ئاخڤتن كرێت بیت)). تیرمذی و ئبن حیببان ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
پ30: ئهگهرێن كو بۆ مرۆڤێ موسلمان ببنه هاریكار كو پێ ببیته مرۆڤهكێ ڕهوشت جوان چنه؟ 🎧
ب: 1- كرنا دوعایان كو خودێ ڕهوشتهكێ جوان بدهته ته و هاریكارییا ته بكهت ل سهر وی كاری.
2- چاڤدێرییا خودێ ل سهر مرۆڤی كو ئهوی دهربارهی ته زانین یا ههی و های ژ ته ههیه و ته دبینیت.
3- خێرا ڕهوشتێ جوان بینه بیرا خۆ كو ئهو دبیته ئهگهر بۆ چوونا بهحهشتێ.
4- خرابییا دویماهیكا ڕهوشتێ كرێت بینه بیرا خۆ كو ئهو دبیته ئهگهرهك بۆ چوونا ئاگرێ جههنهمێ.
5- ڕهوشتێ جوان حهزژێكرنا خودێ و حهزژێكرنا خهلكی ب دهست مرۆڤیڤه دئینیت، ڕهوشتێ كرێت ژی توڕهبوونا خودێ و توڕهبوونا خهلكی ب دویڤ خۆڕا دئینیت.
6- خواندنا ژیاننامهیا پێغهمبهری و چاڤلێكرنا وی.
7- تێكهلیكرنا مرۆڤێن باش و خۆ دویرئێخستن ژ مرۆڤێن خراب.
*******
- باشترین زکر ژی ئەوە یێ دل و ئەزمان ل سەر ڕێك دکەڤن و هەردووك د ئامادەبن.