Qaybta Fiqiga
J- Dahaaradu waa in layska daahiriyo xadaska (xadas waa wax kasta oo kaa jebin kara weysada iyo salaaddaba) sida kaadida, saxarada, neefta gadaal ka soo baxda iyo nijaasooyinka oo la iska nadiifiyo, waxa xun ee ku diidaya salaadda
Nabigu -Sallallaahu calayhi wasallam- wuxuu yidhi: "Furaha salaaddu waa is daahirinta." Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud.
Iska daahirinta nijaasada: Waa inuu qofka Muslimka ahi iska nadiifiyo waxa ku dhaca nijaaso jirkiisa, ama maryihiisa, ama halka uu ku tukan.
Iska daahirinta xadasku: (xadas waa waxa kaa jebiya weysada iyo salaaddaba) waa midda ay kaaga filan tahay weyseysi ama qubeysi adigoo is- ticmaalaya biyo nadiif ah, ama ay kaaga filan tahay gabagabeysiga (booreysiga) qofkii waaya biyo ama sabab macquul ah u isticmaali kari waaya biyaha.
J: biyo baa lagu dhaqi ilaa uu daahiroobo. Waxase uu afka la galo ey; waxaa la dhiqi toddobo jeer midda hore carro tahay.
Abuu Hurayra Allah ka raalli noqdee wuxuu yidhi: Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam. wuxuu yidhi: "Wuxuu ku daahiroobi weelka midkiin hadduu afka la galo ey inuu dhaqo toddobo jeer oo midda hore tahay carro." Waxaa soo weriyey Muslim.
Nabigu sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi: "Markuu weyseysto qofka muslimka ah ama mu’minka oo dhaqo wejigiisa; waxaa ka baxa wejigiisa wax kasta oo denbi ah uu ku eegay labadiisa indhood, waxayna la baxaan biyaha ama dhibicda u dambeysa biyaha" - markuu dhaqo labadiisa gacmood; waxaa ka baxa labadiisa gacmood denbi kasta uu ku geystay labadiisa gacmood, waxayna la baxaan biyaha ama dhibicda u dambeysa biyaha"- markuu dhaqo labadiisa lugood; waxaa la baxa biyaha denbi kasta oo ay u socdeen lugihiisa, waxay la baxaan biyaha ama dhibicda u dambeysa biyaha"- ilaa uu ka daahir noqdo dunuubta. Waxaa soo weriyey Muslim.
J- Meyridda labada sacabbood seddex jeer. Waad luq-luqan oo san daarsan oo fiifsan seddx jeer.
- Luq-luqashadu: Waa inaad biyo afka gudihiisa galiso oo ku luq-luqato oo soo saartid biyaha.
Tixraac xadiiska:(Inuu Nabigu sallallaahu calayhi wasallam arkay nin tukanaya, dhabarka cagtiisana ay tahay meel cad oo qaddar Dirham le'eg aanay gaarin biyuhu, markaasuu Nabigu amray inuu ku soo celiyo weysada. Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud.
- San daarsigu: Waa inaad san daarsato adoo ku soo qaadan biyaha midigtaada.
Fiifsiga: Waa inaad ka soo saarto biyaha sanka kaddib markaad san daarsatay adigoo adeegsanaya gacantaada bidix.
- Haddana wuxuu dhaqi wejiga seddex jeer.
- Haddana waxuu dhaqi labada gacmood ilaa xusullada seddex jeer.
- Haddana wuxuu masaxi madaxa isagoo ka billaabi foodda ilaa jeegada/qadaadka kaddibna jeegada ilaa foodda ku soo celin, waxaadna masixi labada dhegood.
- Haddana waxaad meyri labada lugood ilaa anqawyada seddex jeer.
Sidaasaa ah sida u kaamilsan (dhammeystiran weysada), waxayna kaga sugnaadeen Nabiga sallallaahu calayhi wasallam axaadiis ku yaal Al-Bukhaari, Muslim, oo ay ka soo weriyeen Cusmaan bin Caffaan, Cabdullaahi bin Zayd iyo kuwo kale.
Waxaa sidoo kale ka sugnaaday oo ku yaal Al-Bukhaari iyo kutub kale: "Inuu meyray xubnaha weysada hal hal mar, iyo inuu meyray labo labo mar" macnaha wuxuu meyray xubin kasta oo ka mid ah xubnaha weysada hal mar ama labo mar.
J- Waa ta aanay ansaxeyn weysada Muslimku hadduu ka tago mid ka mid ah.
1. Meyridda wejiga waxaana soo galaya luqluqashada iyo san daarsiga.
2. Meyridda labada gacmood ilaa xusullada.
3. Masaxidda madaxa, waxaana soo galaya labada dhegood.
4- Meyridda labada lugood ilaa anqawyada/kuraamaha.
5. Isku xijinta siday u kala horreeyaan waaxyaha jidhku, inuu meyro wejiga, haddana labada gacmood, haddana masaxo madaxa, kaddibna meyro labada lugood.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Kuwa (Xaqa) rumeeyow! Markaad u kacdaan salaad meyra wajiyaddiinna iyo gacmihiinna ilaa xusullada, oo masaxa madaxyadiinna (meyrana) lugahiinna ilaa canqawyada". [Suuradda Al-Maa'idah: 6].
6- In weysaysiga la xiriiriyo oo aan la kala goyn: Waana inuu u weyseysto qofka si xiriir ah oo aan kala go' laheyn si aanay biyuhu uga engagin xubnaha weysada qaarkood. Sida inuu weyseysto weyso bar xubnaha, oo dhammeystiro waqti kale xubnaha kale, ma ansaxeyso markaa weysadiisaasi.
Tixraac xadiiska:
In Nabigu s c.w arkay nin tukan oo cagtiisa dusheed qaddar dhan dirham ay biyuhu gaarin, markaasuu wuxuu amray inuu dib u soo weyseysto oo tukado". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud. "Inuu Nabigu sallallaahu calayhi wasallam arkay nin tukanaya, dhabarka cagtiisana ay tahay meel cad oo qaddar Dirham le'eg aanay gaarin biyuhu, markaasuu Nabigu amray inuu ku soo celiyo weysada iyo salaadda". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud.
J: Sunanka weysadu: Waa sunnaha hadduu qofku weyseysto weyso dhan leeyahay ajar iyo abaalgud ziyaado ah, hadduu ka tagana uusan denbi lahayn, weysadiisuna sax tahay. Sunnooyinka weysada waa:
1. Ku billaabidda weysada bisinka Alle: Bismillaah. Sunanka weysadu: Waa sunnaha hadduu qofku weyseysto weyso dhan leeyahay ajar iyo abaalgud ziyaado ah, hadduu ka tagana uusan denbi lahayn, weysadiisuna sax tahay.
Tixraac xadiiska:
xadiis Nabiga ka sugnaaday:(Ma dhamma weysadiisu qofkii aan ku xusin oo ku billaabin Magaca Alle) Waxaa soo weriyey abuu Daawuud. "Ma dhamma weysadiisu qofkii aan ku xusin oo ku billaabin Magaca Alle". Weeso uma jirto qofkaan ku billaaban weesada bisinka Alle. Waxaa soo weriyey abuu Daawuud.
2- Cadayashada. Tixraac xadiiska:Haddaanan ka cabsan inay ku cuslaato ummaddeyda waxaan amri lahaa inay cadaydaan markastoo ay weyseystaan. Waxaa soo weriyey Axmad. "Haddaanan ka cabsan inay ku cuslaato ummaddeyda waxaan amri lahaa inay cadaydaan markastoo ay weyseystaan". Waxaa soo weriyey Axmad.
3. Meyridda labada sacab (gacmaha).
4. Meyridda faraha dhexdooda. Tixraac xadiiska: "Dhammeystir weysada, oo meyr faraha dhexdooda, gaarsiina meel fog sandaarsiga, inaad sooman tahay mooyee. Waxaa soo weriyey ahlu sunanka (Abuu Daawuud, At-Tirmidhi, An-Nisaa'i iyo Ibnu Maajah).
5- Meyridda labaad iyo seddexaad ee xubnaha weysada.
6. Ku billaabidda midigta. Tixraac xadiiska: Hooyadii mu'miniinta Caa'ishah a.k.r. waxay tidhi: "Nabigu Sallallaahu calayhi wasallam wuxuu jeclaa oo cajabin jirey inuu hormariyo dhanka midig markuu gashanayo kabaha, markuu shanleysanayo, markuu weysay- sanayo iyo arrimihiisa oo dhan". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
7. Alla xuska weysada kaddib: "Ash-hadu al laa ilaaha illal Laah, waxdahu laa shariika lahu, wa ash-hadu anna Muxammadan cabduhu wa Rasuuluhu"
Oo macnaheedu yahay:
“Waxaan qirayaa inuusan jirin ilaah xaq lagu caabudo Alle mooyee, ma jirto cid wax la wadaagta, waxaana qirayaa oo kale in Nabi Muxammad sallallaahu calayhi wasallam yahay addoonkiisa iyo Rasuulkiisa". Waxaa soo weriyey Muslim.
8. Tukashada labo rakcadood oo sunno ah weysada kaddib. Tixraac xadiiska: "Qofkii weyseysta weysadayda oo kale markaa tukada labo rakcadood oo sunno ah uusan wax kula hadlin naftiisa, waa loo dhaafaa wixii horay uga dhacay oo denbi ah". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
J: Wixii ka soo baxa labada jid horay (xubinta taranka) iyo gadaal (dabada) ee leh kaadi, ama saxaro ama neef.
- Hurdo, ama waalli ama suuxdin. Tixraac xadiiska: "Ishu waa guntinta xidha dabada (inay wax ka soo baxaan sida neef, iwm) ee qofkii seexda ha weyseysto". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud iyo ibnu Maajah.
- Cunista hilibka geela. Nin baa wuxuu weydiiyey Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: Miyaan ka weyso qaataa hilibka geela? Wuxuu yidhi: "Haa". Waxaa soo weriyey Muslim.
- Ku taabashada cawrada (xubinta taranka) ama dabada gacanta iyadoon waxba kaa xigin. Tixraac xadiiska: "Qofkii taabta laboodkiisa (cowradiisa) ha weyseysto" Waxaa soo weriyey abuu Daawuud, At-Tirmidhi iyo kuwo kale.
J: Tayamumku: Waa isticmaalidda carrada iwm oo ciidda daahirka ah, markii la waayo biyo ama suuroobi weydo in la isticmaalo
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Haddaydaan heli karin biyo, ku gagabeysta carro daahir ah, markaa ku masaxa wajiyadiinna iyo gacmihiinna. Hubaal Alle waa Cafis Badane, Denbi Dhaaf Badan". Haddaydaan heli karin biyo, ku gagabeysta carro daahir ah, markaa ku masaxa wajiyadiinna iyo gacmihiinna. Hubaal Alle waa Cafis Badane, Denbi Dhaaf Badan". (Suuradda An-Nisaa 43).
J: Waxaad baabbacada ku dhufan carrada hal mar, oo aad ku masixi wejiga iyo labada sacab ee gacanta xagga dusha sare.
Tixraac hadalkii Nabiga sallallaahu calayhi wasallam uu ku yidhi Cammaar bin Yaasir Allaha ka raalli ahaadee. "Waxaa kugu filleyd inaad yeesho sidatan". Markaasuu Nabigu sallallaahu calayhi wasallam ku dhuftay labadiisa sacab dhulka oo afuufay, kaddib ku masaxay wejigiisa iyo dhabarka labadiisa sacab. Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
J: - Khufku: Waa wax uu qofku xidho sida kabaha oo kale, kana sameysan harag.
- Labada iskaalsho (shuraab) waa wax laga hor xidho kabaha oo maro ka sameysan.
Waxaana bannaan in la masaxo khufka ama iskaalshaha (shuraabaada) dushooda halkii meyridda labada lugood.
- Tixraac xadiiska Al-Mughiirah bin Shucbah, in Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam uu weyseystay, kaddibna masaxay iskaalshaha dushooda halkii meyriydda labada lugood. Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud, At-Tirmidi iyo kuwo kale.
Al-Bukhaari iyo Muslimna waxaa ku soo arooray: Markaasuu weyseystay, oo masaxay labad buud.
J: 1. Inuu gashado shurabaadka isagoo dahaara qaba weyseysi kaddib,
Tixraac xadiiska Al-Mughiirah Allaha ka raali noqdee oo yidhi: Waxaan ku wehliyey Nabiga sallallaahu calayhi wasallam safar, markaasaan u foorarsaday si aan u soo siibo labadiisa buud, markaasuu yidhi: " "Iska daa waxaan gashaday iyagoo daahir ah". Markaasuu masaxay. Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
2. Waa inuu shurabaadku daahir yahay, oo ma bannaana in la masaxo wax najaaso leh.
3. Waa in kabaha buudka asturaa halka ay tahay in la meyro weyseysiga oo kabo aan astureyn ma aha in la masaxo.
4. In masaxiddu dhacdo muddada la oggol yahay dhexdeeda, qofka aan safarka ku jirin waa maalin iyo habeen, qofka socdaalka ku jirana waa seddex maalmood iyo habeennadood.
Tixraac xadiiska Cali a.k.r.: Wuxuu ka yeeley Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam muddada uu masaxayo qofku buudka, seddex maalmood iyo habeennadooda musaafirka, iyo habeen iyo maalin qofka degaankiisa jooga. Waxaa soo weriyey Muslim.
J: Sida loo masaxayo waa inuu saaro faraha labadiisa gacmood oo ku qoyan biyo faraha labadiisa lugood kaddibna mariyo ilaa jeenigiisa, wuxuu ku masaxi lugtiisa midig gacantiisa midig, lugta bidixdana gacanta bidix, wuxuuna kala bixin farahiisa markuu masaxayo mana ku cel-celineyo oo waa hal mar oo keliya.
J: 1. Inay dhammaato muddada masaxidda, ma bannaana masaxidda buudku markay dhammaato muddada uu sharcigu dhigay, habeen iyo maalin qofka jooga degaankiisa, iyo seddex maalmood iyo habeen nadooda ka musaafirka ah.
2. Siibidda labada kabood ee buudka ah ama middood masixitaan kaddib wuu buray masixaatnkii oo saaritaankaasuu ku jabay ama ku buray.
J: 1. Islaam, ma ka ansaxeyso salaadi gaal, waayo camalka san wuxuu ku buraa shirkiga iyo gaalnimada.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Haddaad Alle cid kale la wadaajiso cibaadada waxaa hubaal ah inuu buri camalkaagu oo aad khasaari”. "Haddaad Alle cid kale la wadaajiso cibaadada waxaa hubaal ah inuu buri camalkaagu". [Suuradda Az-Zumar: 65].
2. Caqli: Kama ansaxeyso salaad qof waalan.
3. Garaad uu wax ku kala sooco: Kama ansaxeyso salaad ilmo yar oo aan laheyn garasho uu wax ku kala sooco.
Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Waa laga kor qaaday qalinka seddex oo denbi looma qoro: Qofka hurda jeer uu soo tooso, ilmaha yar jeer ay qaan gaaraan, iyo qofka waalan jeer uu caqliyeysto ama miyirsado." Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud, At-Tirmidi, An-Nisaa'i iyo Ibnu Maajah.
4. Niyada.
Tixraac xadiiska: "Camallada waxaa aasaas u ah oo loo eegaa niyooyinka, qof walbana waa hadba sida ay niyadiisu tahay iyo waxa uu ugala jeedo camalkiisa." Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari.
5. Soo gelitaanka waqtiga. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Salaaddu waa xil saaran mu’miniinta leh waqtiyo go’an". "Salaaddu waa xil saaran mu’miniinta, leh waqtiyo go’an". [Suuradda An-Nisaa: 103].
Tixraac xadiiska
6. Iska daahirinta, kaadida, saxarada, neef ur ah ee xagga dambe, Tixraac xadiiska: "Alle ma aqbalo salaadda midkiin hadduu kaadsho ama saxaroodo ama neef ur ah ka soo baxdo gadaal jeer uu weyseysto". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
7- Iska daahirinta najaasada. Tixraac qowlka Alle kor ahaaye: "Maryahaagana daahiri". [Suuradda Al-Muddathir: 4].
8. Asturidda cawrada. Alle kor ahaayr wuxuu yidhi:
Ilma Aadamoow, qaata quruxdiinna (inaad xidhitaan dhar nadiif ah) markaad ku tukaneysaan masjid kasta (meel salaad)", "Ilma Aadamoow! Qaata quruxdiinna (inaad xidhitaan dhar nadiif ah) markaad ku tukaneysaan masjid kasta (meel salaad)", [Suuradda Al-Acraaf: 31].
9. U jeesiga qibladda. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Ee u jeedi wajigaaga dhanka Masjidka xurmadda gaarka ah leh (ee Makkah), meel kasta oo aad joogtaan, u jeediya wejiyadiinna xaggiisa". [Suuradda Al-Baqarah: 144].
J: Waa afar iyo toban tiir, ee kala ah sidan soo socota:
- Middood: Waa ku tukashada taagni salaadda faralka qofkii awooda. Tixraac Xadiiska uu Cimraan bin Xusayn ka soo weriyey Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Ku tuko taagni, haddaad kari weydo ku tuko fadhi, haddaad kari weydidna tuko adigoo dhinac u jiifa". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari.
Takbiiratul- ixraamka, waa hadalka: "Allaahu Akbar". Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Markaad u istaagto salaad takbiirso macnaha ku gal salaadda Allaahu Akbar". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Akhrinta Faatixada.
Tixraac xadiiska Nabiga s.c.w. Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Uma jirto salaadi qofkaan ku akhrin Faatixada Kitaabka". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Rukuuca, isagoo simi dhabarkiisa, wuxuuna ku aaddin madaxiisa.
Ka soo kicidda rukuuca.
- Qumanaan istaagidda. Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Kaddib rukuuc adigoo ku xasili rukuucda, kaddibna kor u soo qaad madaxaaga ilaa aad qummaati u istaagto". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Sujuudda, iyo inuu dhigo dhulka foolkiisa (wejiga), sankiisa, sacabbadiisa, jilbihiisa, iyo faraha cagahiisa halka sujuuddiisa.
- Kor uga soo kicidda sujuudda.
Fadhiisiga labada sujuudood dhexdooda. Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Kaddib sujuud ilaa aad ku xasisho sujuudda, kaddibna kor u soo qaad madaxaaga ilaa aad ku xasisho fadhiga". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Sunnaduna waa: inuu qofku fadhiisto isagoo ku goglay lugtiisa bidix dhulka, wuxuuna qotomin midigta, oo u jeedin xagga qiblada. Tixraac xadiiska hooyadii mu'miniinta Caa'isha Allaha ka raalli noqdee: "Wuxuuna ku gogli jirey lugtiisa bidix dhulka, oo qotomin jirey lugtiisa midig". Waxaa soo weriyey Muslim.
Degganaanta, waana ku xasilidda tiir walba si dhan.
- Tashahudka dambe (waa attaxiyaadka dambe). Tixraac xadiiska ibnu Mascuud Allaha ka raalli noqdee ee yidhi: Waxaanu odhan jirney intaan la faral yeelin tashahudka. Waxaa soo weriyey An-Nisaa'i asalkiisuna wuxuu ku yaal saxiixeynka (Al-Bukhaari iyo Muslim).
- U fadhiisiga tashahudka.
- Labada salaamo naqsi, waana inuu qofku labo jeer yidhaahdo: Assalaamu caleykum waraxmatullaah" Tixraac xadiiska: "Wuxuu u salaamo naqsan jirey midigtiisa iyo xagga bidixdiisa: Assalaamu caleykum waraxmatullaah, Assalaamu caleykum waraxmatullaah" Waxaa soo weriyey At-Tirmidi iyo kuwo kale.
- Isku xijinta tiirarka - sidaan u soo xusnay, hadduu tusaale ahaan sujuudo ka hor rukuuca si ku tala gal ah way burtay salaaddu, hadduuse hilmaam kaga dhaco waa inuu laabto si uu u rukuuco, kaddibna wuu sujuudi.
J: Waajibyada salaaddu waa siddeed, sida soo socota ah:
1. Takbiirooyinka marka laga reebo takbiirada ixraamka (Allahu akbarta lagu galo salaadda).
2. Qowlka: "Samicallaahu liman xamidah" waxaa odhan iimaamka iyo qofka keligi tukan.
3. Qowlka: "Rabbanaa walakal xamdu".
4. Qowlka: "Subxaana Rabbiyal Cadiim: mar keliya rukuucda.
5. Qowlka: "Subxaana Rabbiyal Aclaa" mar keliya sujuudda.
6. Qowlka: "Rabbiqfir lii" lala yimaado fadhiga labada sujuudood dhexdooda.
7- Tashahudka (Attaxiyaadka) hore.
8. U fadhiisiga tashahudka hore.
J: Waa kow iyo toban sunne, sida soo socota ah:
1. Odhaahdiisa takbiirada ixraamka kaddib ee ah: "Subxaanakal laahumma wabixamdika, watabaaraka Ismuka, watacaalaa jadduk, wa laa ilaaha qeyruk, waxaana la yidhaahdaa ducada istiftaaxa (lagu furto oo lagu billowdo salaadda).
2. Cuudubilleysiga.
3. Akhrinta bisinka.
4. Odhaahda: Aamiin.
5. Akhrinta suurad ama Aayado Faatixada kaddib.
6- Kor u qaadidda akhrinta uu akhriyo Iimaamka.
7. Odhaahda lala yimaado xamdi naqa kaddib: "Mil'a samaawati, wa mil'al ard, wa mil'a maa shi'ta min shay'in bacdu". "Mugga samooyinka iyo mugga dhulka iyo intaa kadib mugga waxaad doonto"
8. Wixii ka badan hal mar tasbiixda rukuucda. Waa tasbiixda labaad iyo seddexaad iyo wixii ka badanba.
9. Wixii ka badan hal mar tasbiixda sujuudda.
10. Wixii ka badan hal mar odhaahda qofka labada sujuud dhexdooda: "Rabbiqfir lii".
11. Ku sallinta Nabiga sallallaahu calayhi wasallam. tashahudka dambe iyo ehelkiisa iyo u weydiinta in la barakeeyo isaga iyo iyagaba, iyo ducada ka dambeysa.
Sunanka falalka ah, waxaa sidoo kale la yidhaahdaa qaababka salaadda:
1. Kor u qaadidda labada gacmood markaad ku dhawaaqayso takbiirada ixraamka.
2. Iyo markaad rukuuceyso.
3- Iyo markaad ka soo kaceyso rukuucda.
4- Iyo dhigiddoda intaa kaddib.
5. Gacanta midig oo la kor saaro gacanta bidix.
6. Eegidda halka aad ku sujuudi.
7. Inuu kala saaro labadiisa cagood isagoo taagan.
8. Inuu ku qabto jilbihiisa labadiisa gacmood iyagoo ay fidsan yihiin farahiisa markuu rukuucayo, oo fidiyo dhabarkiisa madaxiisana la simo.
9. Inuu ku xasiliyo xubnaha sujuuda dhulka, oo ay taabtaan halka uu ku sujuudayo.
10. Ka fogeynta cuddadiisa labadiisa dhinac, calooshiisana bowdadiisa, iy bowdooyinkiisana labadiisa lugood, iyo kala fogeynta labadiisa jilib, iyo toosinta cagihiisa, oo farahiisa dhulka ku taago iyagoo kala baxsan, oo gacmihiisa ku aaddiyo garbihiisa iyagoo farahiisu fidsan yihiin oo isku dhegsan yihiin.
11. Goglashada (ku fadhiisiga lugta bidix iyo midigta oo loo dhigo si toosan fadhiga labada sujuudood dhexdooda ah, iyo tashahudka hore, iyo tawaruka tashahudka (Attaxiyaadka) dambe.
12. Saaridda labada gacmood bowdada iyagoo fidsan oo faruhu isku qabsan yihiin fadhiga labada sujuudood dhexdooda, waana sidaa oo kale tashahudka hase ahaatee wuxuu isku qaban midigta far yarada, tan xigta oo suulka saari far dhexeda oo ku tilmaami waxdaaniyada Alle farta murugsatada (murdiso) markuu Alle xusayo.
13. U jeesiga midigta iyo bidixda markuu salaama naqsanayo.
J: Sida loo tukado:
1. Inuu u jeesto qibladda oo ku qaabilo oogadiisa (jidhkiisa) oo dhan, weecasho iyo milicsi la'aan.
2. Kaddib wuxuu ka niyeysan salaadda uu dooni inuu tukado qalbigiisa isagoon ku dhawaaqeyn niyadda.
3. Kaddib wuxuu la iman takbiirada lagu galo salaadda (takbiirada ixraamka) oo odhan: (Allaahu akbar), wuxuuna kor u qaadi labadiisa gacmood oo uu la simi garbahiisa markuu takbiiran.
4. Kaddib wuxuu saari sacabka gacantiisa midig dhabarka sacabka gacantiisa bidix oo saari laabtiisa.
5. Kaddib wuxuu ku furan salaadda ducadan, oo dhihi: "Allaahumma baacid baynii wa bayna khadaayaaya kamaa baacadta baynal mashriqi wal-maqrib, Allaahumma iqsilnii min khadaayaaya bi-thalji wal-maa'i, wal-barad". "Allow na kala fogee aniga iyo gafafkayga sida aad u kala fogaysay qorrax ka soo baxa iyo qorrax u dhaca, Allow iga daahiri (sifee) gafafkayga sida looga sifeeyo marada cad wasakhda, Allow igaga dhaq denbiyadayda baraf, biyo, iyo dhedo".
Ama wuxuu odhan: "Subxaanakallaahumma wa bixamdika, wa tabaarakasmuka, wa tacaalaa jadduka, walaa ilaaha qeyruka" "Allow adigaa ka hufan xumaan, ammaan oo idil iyo mahadna leh, Magacaaguna barako badnaaday, sharaftaaduna (awooddaada) kor ahaatay, ma jiro ilaah xaq lagu caabudo aan Adiga aheyn".
6. Kaddibna wuu cuudubilleysan oo odhan: "Acuudu billaahi minashaydaanir rajiim".
"Waxaan Alle ka magan gali shaydaanka deyrada ah ee naxariista Alle laga fogeeyey".
7. Kaddibna bisinkuu qabsan oo akhrin Faatixada wuxuuna odhan: 1. "Magaca Alle ayaan ku billaabayaa, Naxariistaha, Naxariista Badan". 2. Ammaan idilkeed iyo mahadba waxaa leh Allaah, Rabbiga wax kasta Isagu abuuray. 3. Naxariistaha Naxariista guud iyo ta gaar ahaaneedba Naxariista. 4. Boqorka Maalinta abaal marinta (Qiyaamada) ee leh wax walba. 5. Adigoo Keliya beynu (Alloow)ku caabudi, oo Adigoo Keliya beynu ku weydiisan kaalmo. 6. Ee nagu hanuuni (oo nagu sug) Jidka Toosan. 7. Jidka kuwaad u Nicmeysay, ee aadan u cadhoonin, ee aan lumin . [Suuradda Al-Faatixah: 1-7].
Kaddib waxuu odhan: "Aamiin" macnaha: Allow naga aqbal.
8. Kaddibna wuxuu akhrin wixii u fududaada oo Qur’aan ah, wuxuuna dheereyn akhrinta salaadda subax.
9. Kaddib wuu rukuuci, macnaha soo godi dhabarkiisa weyneyn Alle, wuuna takbiiran markuu rukuucayo, oo kor u qaadi gacmahiisa oo geyn meel la siman garbahiisa. Sunnadana waa inuu simo dhabarkiisa, oo uu la simo madaxiisa, oo saaro sacabbaddiisa farahiisa oo furan labadiisa jilbood dushooda.
10. Wuxuuna ku odhan rukuuciisa: "Subxaana Rabbiyal Cadiim" seddex jeer, hadduu ku darana: "Subxaanakalaahumma wa bixamdika, Allaahumaqfir lii" "Allow Adigaa ka hufan xumaan, oo ammaan oo idil iyo mahadna leh, Allow ii denbi dhaaf". Waa hagaag.
11. Kaddib wuxuu ka soo qaadi madaxiisa rukuuca isagoo leh: "Samicallaahu liman xamidah" "Alle wuu maqlaa qofkii ku mahdiya", wuxuuna kor u soo qaadi markaa gacmahiisa oo uu la simi garbahiisa. Qofkase ma'muumka ah ma odhanayo: "Samicallaahu liman xamidah", wuxuuse odhanayaa beddelkeed: "Rabbanaa walakal xamdu" Rabbigayagoow waxaa kuu sugan ammaan iyo mahad oo dhan".
12. Kaddib wuxuu odhan markuu ka soo kaco rukuuca: "Rabbanaa walakal xamd, Mil'a samaawaati wal ardi, wa mil'a maa shi'ta min shay-in bacd". "Allow waxaan ku mahdineyaa in dhan mugga cirarka iyo dhulka, iyo waxa u dhaxeeya iyo mugga waxaad doonto kaddib".
13 Kaddib wuu sujuudi sujuudda koowaad, wuxuuna odhan markuu sujuudayo: "Allaahu akbar" wuxuuna ku sujuudi toddobadiisa xubnood: foolka (wejiga), sanka, labada sacabbo, labada jilbood, foodaha cagaha farahooda, wuxuuna ka fogeyn cuddadiisa dhinacyadiisa, mana ku fidinayo dhudhumahiisa dhulka, wuxuuna u jeedin foodaha farahiisa qibladda.
14. Wuxuuna ku odhan sujuuddiisa: "Subxaana Rabbiyal Aclaa" seddex jeer, hadduu ku darana: "Subxaanaka Allaahumma Rabbanaa wa bixamdika, Allaahum maqfir lii" "Allow adigaa ka hufan xumaan, Rabbigayagow ammaan oo idil iyo mahadna leh, Allow ii denbi dhaaf" waa hagaag.
15. Kaddib wuxuu ka soo qaadi madaxiisa sujuudda isagoo leh: "Allaahu akbar".
16. Kaddib wuxuu fariisan labada sajdadood dhexdooda isagoo ku fariisan cagtiisa bidix, wuxuuna toosin cagtiisa midig, wuxuuna saari gacmahiisa bowdyadiisa dushood iyo jilbahiisa.
17. Wuxuuna ku odhan Fadhigiisa labada sajdadood dhexdooda: "Rabbigayoow ii denbi dhaaf,oo ii naxariiso, oo i hanuuni, oo i arsaaq, oo i kab,
oo i caafi".
18. Kaddib wuxuu sujuudi sajdada labaad sida tii hore oo odhan wuxuu yidhi oo kale oo sameyn wuxuu tii hore sameeyey, wuuna takbiiran markuu sujuudayo.
19 Kaddib wuxuu ka kici sajdada labaad isagoo leh: (Allaahu akbar" wuxuuna tukan rakcadda labaad sidii middii koowaad odhanna waxa lagu yidhaahdo oo la falo, mase la imanayo ducada lagu furto salaadda.
20. Kaddib wuu fadhiisan markuu bogo (dhammeeyo) rakcadda labaad isagoo odhan: "Allaahu akbar" wuxuuna u fariisan si la mid ah fadhgii labada sajdadood dhexdooda.
21. Wuxuuna ku akhrin tashahudka (attaxiyaadka) fadhigan oo odhan:" "Attaxiyyaatu lillaahi, wassalawaatu, waddayibaatu, assalaamu calayka ayyuhan Nabiyyu, wa raxmatullaahi wabarakaatuh, assalaamu calaynaa wa calaa cibaadil laahi saalixiina. Ash-hadu al laa ilaaha Illallaahu wa ash-hadu anna Muxammadan cabduhu wa Rasuuluhu Allaahumma salli calaa Muxammadin wa calaa aali Muxammadin, kamaa sallayta calaa ibraahiima, wacalaa aali Ibraahiima, wa baarik calaa Muxammadin wa calaa aali Muxammadin, kamaa baarakta calaa Ibraahiima wa calaa aali ibraahiima, innaka Xamiidun Majiid. Acuudu Billaahi min cadaabi jahannama, wa min cadaabil-qabri, wa min fitnati al-maxyaa wal mamaati, wa min fitnatil masiixiddajaal". Macnaha: Salaam, salaad iyo wanaag oo dhan Alle ayey u sugnaadeen, nabad galyo korkaaga ha ahaato Nabiyahow, naxariista Alle iyo barakooyinkiisa, ha ahaadeen korkaaga. salaan korkayaga ha ahaato iyo korka adoomaha Alle ee wanaagsan, waxaan qirayaa inuusan jirin ilaah xaq lagu caabudo Alle mooyee, waxaan kaloo qirayaa in Muxammad yahay addoonkiisa iyo Rasuulkiisa. Allow ku salli Muxammad, iyo reer Muxammad, sidaad ugu salliday ibraahiim, iyo reer ibraahiim, adigu waxaad tahay (Allow) ammaan Badane Sharaf Badan. Allow barakee Muxammad Iyo reer Muxammad sidaad u barakeysay Ibraahiim iyo reer ibraahiim, waxaad Adigu tahay ammaan Badane Sharaf Badan. Allow anigu waxaan kaa magan galayaa cadaabka Jahannama iyo cadaabka qabriga iyo fitnada nolosha iyo ta geerida iyo fidnada masiixid dajaal (dajaal cawar)". Kaddib wuxuu ku duceysan oo Alle ka baryi wuxuu doono oo khayr adduunyo iyo Aakhiro ah.
22. Kaddib wuxuu u jeesan midigtiisa waxaanu odhan "As-salaamu caleykum waraxmatullaah", sidoo kale bidixda ayuu u jeesan oo odhan sidaa so kale.
23. Hadday salaaddu ka kooban tahay seddex rakcadood ama afar rakcadood wuu istaagi markuu gaaro weedha tashahudka oo ah: "Ash-hadu an laa ilaaha illalaahu wa ash-hadu anna Muxammadan cabduhu wa Rasuuluhu".
24. Kaddibna wuu kici isagoo leh: "Allaahu akbar" wuxuuna kor u qaadi markaas labadiisa gacmood oo la simi garbahiisa.
25. Kaddibna wuxuu u tukan inta ka hartay salaaddiisa sidii rakcadda labaad, wuxuuse ku gaabsan akhrinta Faatixada.
26. Kaddibna wuxuu u fariisan hab fadhi sugan ah, isagoo toosin cagtiisa midig, oo ka soo saari cagtiisa bidix jeenigiisa midig hoostiisa, wuxuuna salka dhigan dhulka, wuxuuna saari labadiisa gacmood bowdadiisa dushooda sidii tashahudka oo kale.
27- Wuxuuna ku akhrin fadhigan tashahudka oo dhan.
28. Kaddibna wuxuu u salaama naqsan xagga midigtiisa isagoo leh: "Assalaamu caleykum waraxmatullaah" bidixdiisana sidoo kale.
J: "Astaqfirullaah" "Alle ayaan denbi dhaaf weydiisan" waxaad dhihi seddex jeer.
"Allaahumma anta salaam wa minka salaam tabaarakta yaa dal jalaali wal-ikraam".
"Allow Adigaa nabad ah, xaggaagana weeye nabaddu, waad barako badan tahay, Weynaan iyo maamuusna Adigaa leh".
"Laa ilaaha illal Laahu waxdahuu laa shariika lahu, lahul mulku wa lahul xamdu, wa huwa calaa kulli shay-in qadiir, Allaahumma laa maanica limaa acdayta, walaa mucdiya limaa manacta, walaa yanfacu dal jaddu minkal-jad" .
Ma jiro ilaah xaq lagu caabudo Alle keligii mooyee, ma laha cid wax la wadaagta, waxaa u sugnaaday boqortooyada runta ah iyo ammaan iyo mahad idilkeed, isagaa wax walba Awooda, Allow lama diidi karo waxaad bixiso, lamana bixin karo waxaad diido, mana anfacayso ka deeqda lihi deeqdiisu agtaada, Adigaa leh Deeq oo idil".
"Laa ilaaha illallaahu waxdahu laa shariika lahu, lahul mulku walahul xamdu wa huwa calaa kulli shay-in qadiir. Laa xawla walaa quwwata illaa billaahi,laa ilaaha illallaahu, walaa nacbudu illaa iyyaahu, lahunnicmatu wa lahul-fadlu wa lahuthanaa'ul xasan, laa ilaaha illallaahu mukhlisiina lahuddiina wa law karihal kaafiruun".
Ma jiro ilaah xaq lagu caabudo Alle keligii mooyee, ma laha cid wax la wadaagta, wuxuu leeyahay boqortooyada runta ah iyo ammaan iyo mahad idilkeed, wax walbana wuu karaa, ma jiraan xeelad iyo awood ta laga helo ilaahay mooyee, ilaah ma jiro xaq lagu caabudo Alle mooyee, mana caabudayno isaga mooyee, waxaa u sugan nimcadda, fadliga (dheeraadka) iyo ammaanta fiican, ilaah xaq lagu caabudo ma jiro Alle mooyee, annagoo uu gaar yeeleyna Ilaahay diinta, haba diideen oo ha dhibsadeen gaaladuye.
"Subxaanallaah" waxaad odhan soddon iyo seddex jeer.
"Alxamdu lillaah" soddon iyo seddex jeer.
"Allaahu Akbar" soddon iyo seddex jeer.
Kaddibna wuxuu kaga dhigi boqol inuu yidhaahdo: "Laa ilaaha illallaahu waxdahu laa shariika lahu, lahul mulku walahul xamdu wa huwa calaa kulli shay-in qadiir".
Waxaad akhrisaa salaad walba kaddib suuradahan:(qul-huwwallaahu) (qul acuudu birabbil falaq) (qul acuudu birabbinnaas)
Akhri mid walbaa seddex jeer salaadaha maghribka iyo subaxa kaddib, iyo mar keliya salaadaha kale.
Waxaad sidoo kale akhrisaa Aayatul- kursi hal mar salaad walba oo faral ah kaddib.
J: Waa labo rakcadood fajarka ka hor.
- Afar rakcadood duhurka ka hor.
- Labo rakcadood duhurka kaddib.
- Labo rakcadood maqribka kaddib.
- Labo rakcadood cishaha kaddib.
Fadligeeda: Nabigu salla llaahu calayhi wasallam. wuxuu yidhi: "Qofkii tukada maalin iyo habeen walba labo iyo toban rakcadood oo sunne ah waxaa looga dhisaa guri Jannada". Waxaa soo weriyey Muslim iyo Axmad iyo kuwo kale.
Maalinta Jumcaha, Nabigu salla llaahu calayhi wasallam. wuxuu yidhi: "Waxaa maalmahiinna ugu fiican Maalinta Jumcaha, maalintaa baa la abuuray Aadam oo la oofsaday oo afuufka buunka dhici oo dadku argagax la dhici suuxdin oo dhiman, ee badiya salligeyga aniga maalintaa, waayo salligaad igu salliyeysaan waa la ii soo bandhigi. Waxay yidhaahdeen: Rasuul Alloow, sidee baa laguugu soo bandhigi salligaan kugu sallineyno adigoo lafo noqday ama baaliyoobay -wuxuu yidhi: "Alle Weyne Kor ahaaye wuu ka xaaraanshay dhulku inuu cuno jidhka anbiyada". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud iyo kuwo kale.
J: Waa faral ku waajib ah Muslim kasta lab ah qaan gaar ah caaqil ah, ku sugan degaankiisa.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Kuwa (Xaqa) rumeeyow, marka la isugu yeedho salaadda maalinta Jimcaha, aada xusidda Alle oo ka taga ganacsiga, (arrin)kani baa idiin kheyr badan, haddaad ogtihiin”. [Suuradda Al-Jumca: 9].
J: Ma bannaana in laga haro oo dib looga dhaco salaadda Jumcaha cudur daar sharci ah la'aan, waxaana ka sugnaaday Nabiga sallallaahu calayhi wasallam inuu yidhi: "Qofkii ka taga seddex salaadood oo Jumca ah dhayalsi darteed wuxuu Alle ka daboolaa qalbigiisa (kheyrka iyo hanuunka". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud iyo kuwo kale.
J:1. Qubeyska. Tixraac qowlka Nabiga sallallaahu calayhi wasallam: "Qubeyska Maalinta Jumcaha waa waajib saaran nin walboo qaan gaar ah". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari.
2. Barafuun marsiga. Tixraac xadiiska: " Waa xaq iyo xil saaran muslimiinta inay meyrtaan Maalinta Jumcaha, oo soo marsadaan midkood walba barafuunka (udug, cadar) reerkiisa". Waxaa soo weriyey Axmad iyo At-TirmidI.
3. Xirashada dharka midka u fiican. Tixraac xadiiska: " Muxuusan u yeelin midkiin hadduu Alle deeqtoonsiiyo inuu yeesho labo joog oo dhar ah oo ugu tala galay Jumcadiisa aan aheyn dharka shaqadiisa". Waxaa soo weriyey ibnu Maajah iyo Maalik oo ku sheegay kitaabka Muwadda'a.
4. Horay u aadista Masjidka.
5. Ku aadista Masjidka lug. Tixraac xadiiska: "Qofkii qubeysta Maalinta Jumcaha oo dhaqa madaxiisa iyo oogadiisa oo dhan oo u kallaha horayna u aada Masjidka oo xaadira khudbadda billowgeeda oo ka ag dhowaada Iimaamka oo dhageysta khudbadda oo dhegta u raariciya isagoo aamusan, waxaa loogu qoraa tallaabo kasta uu qaado ajar sano soonkeed iyo salaatu leylkeed". Waxaa soo weriyey At-Tirmidi iyo An-Nisaa'i.
6. Badinta ku sallinta Nabiga salla llaahu calayhi wasallam. Nabigu s.c w. wuxuu yidhi: "Badiya igu sallinteyda Maalinta Jumcaha waa maalin la soo xaadiro ay soo xaadiraan malaa’igta, mana jiro cid igu sallida aan la ii soo bandhigin salligooda ilaa uu ka bogo". Waxaa soo weriyey ibnu Maajah.
7. Akhrinta Suuradda Al-Kahaf. Tixraac xadiiska: "Qofkii akhriya Suuradda Al-Kahaf Maalinta Jumcaha waxaa loo ifiyaa nuur labada jimco dhexdooda". Waxaa soo weriyey Al-Xaakim iyo qeyrki.
8. Doonista saacadda ijaabada ducada. Tixraac xadiiska Abuu Hurayra Allaha ka raalli noqdee. waxaa laga soo weriyey in Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam xusay Maalinta Jumcaha, wuxuuna yidhi: "Waxaa ku jirta Jumcaha saacad hadduu waafaqo qof Muslim ah isagoo taagan oo tukan Alle wax ka baryi waa la siiyaa waxa uu dooni oo uu ka baryi Alle". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
J: Cabdullaah ibnu Cumar Allaha ka raalli noqdee waxaa laga soo weriyey in Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam yidhi:
Salaadda jamaacada waxay ka fadli iyo ajar badan tahay salaadda uu qofku keligii tukado todoobo iyo labaatan darajo". Waxaa soo weriyey Muslim.
S34: Waa maxay ku khushuuca salaaddu?
J- Waa qalbiga oo jooga xaadir ah iyo xubnaha oo ku xasila salaadda.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi:
﴿قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ١ ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢﴾ [المؤمنون: 1-2]
“Waxaa liibaanay mu'miniinta ee ah kuwa salaaddooda ku khushuuca”, (Suuradda Al-mu'minuun: 1,2). "Salaadda jamaacada waxay ka fadli iyo ajar badan tahay salaadda uu qofku keligii tukado toddobo iyo labaatan darajo". Waxaa soo weriyey Muslim.
S35: Waa maxay sakadu?
J: Waa xaq ku waajib ah maal gaar ah ay leeyihiin qolo gaar ah waqti gaar ah.
- Waana tiir ka mid ah tiirarka Islaamka, iyo sadaqo waajib ah laga qaado hodanka la siiyo faqiirka.
Alle kor ahaaye wixuu yidhi:
﴿وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ٤٣﴾ [البقرة: 43]
(Oo bixiya Sakada).
Waana tiir ka mid ah tiirarka Islaamka, iyo sadaqo waajib ah in laga qaado hodanka oo la siiyo faqiirka.
Alle kor ahaaye wixuu yidhi: (Bixiya Sakada). [Suuradda Al-Baqarah: 43].
J: Waa waxaan sakada aheyn, sida: Ku sadaqeysiga wuxuun wejiyada kheyrka goor ay ahaataba.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Wax ku bixiya Jidka Alle). S36: Waa maxay sadaqada la isku boorriyey (dhiiri galiyey) ee wanaagsan?
J- Waa waxaan sakada aheyn, sida: Ku sadaqeysiga wuxuun wejiyada kheyrka goor ay ahaataba.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi:
﴿وَأَنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ١٩٥﴾ [البقرة: 195]
(Wax ku bixiya Jidka Alle). (Suuradda Al-Baqarah: 195).
[Suuradda Al-Baqarah: 195].
J: Waa cibaadeysi dar Ilaahay ah lagaga joogayo waxyaabaha lagu afuro laga billaabo waaberiga ilaa gabbal dhaca ay niyeysi kuu wehliso, waana labo nooc:
S35: Waa maxay sakadu?
1. Soon waajib ah: Sida soonka bisha Ramadaan, waana tiir ka mid ah tiirarka Islaamka.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: {kuwa xaqa rumeeyow waxaa Laydinku wajibiyay Soonka bisha Ramadaan sidii loogu waajibiyey kuwii idinka horreeyey si aad u dhowrsataan}. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ١٨٣﴾ [البقرة: 183]
(Kuwa Xaqa rumeeyoow, waxaa la idinku waajibiyey soon sidii loogu waajabiyey ummadahii idinka horreeyey si aad u dhowrtaan amarrada Alle oo isaga jirtaan xumaha). ( [Suuradda Al-Baqarah: 183].
2. Iyo soon aan waajib aheyn: sida soonka maalmaha isniinta iyo khamiista asbuuc kasta, iyo ka soomidda seddex maalmood bil walba, waxaana u fiican ayaamaha caddaanka (13, 14, 15) bil dayaxeed walba.
J: Abuu saciid Al-Khudri Allaha ka raalli noqdee wuxuu yidhi: Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi: "Addoonkii sooma maalin Alle darti wuxuu Alle uga fogeeyaa maalintaa wejigiisa Naarta masaafo toddobaatan xagaa loo socdo". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Macnaha toddobaatan xagaa waa toddobaatan sano. "Addoonkii sooma maalin Alle darti wuxuu Alle uga fogeeyaa maalintaa wejigiisa Naarta masaafo toddobaatan Xagaa loo socdo". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Macnaha toddobaatan Xagaa waa toddobaatan sano.
S41: Waa maxay sunnooyinka soonka?
J: 1. Dedejinta afurka.
2. Suxuurashada iyo dib u dhigidda suxuurta.
3. Badinta acmaasha kheyrka iyo cibaadada.
4. Odhaahda qofka sooman marka la aflagaaddeeyo inuu yidhaahdo anigu waan soomanahay.
5. Duceysiga marka la afurayo.
6- Ku afuridda timir cusub oo xasiid ah ama timir caadi ah, qofkaan timir helin, waa inuu ku afuro biyo.
6. Ku afuridda timir cusub oo xasiid ah ama timir caadi ah, qofkaan timir helin, waa inuu ku afuro biyo.
S42 : Waa maxay Xaj?
J- Xajku: Waa cibaadeysi Alle dartii ah, adigoo u qasdaya beytkiisa ka caaggan xumaha si loogu guto howlo gaar ah waqti gaar ah.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Alle wuxuu ku leeyahay dadka inay u soo xajiyaan beytka (Kacbada) waa xil saaran, qof kasta oo awood u leh inuu u socdaalo xaggiisa Beytka, qofkiina beeniya (faral ahaanta Xajka), hubaal Alle waa ka Deeqtoon yahay uunkiisa. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi:
﴿ۗ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗاۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٩٧﴾ [آل عمران: 97]
(Alle wuxuu ku leeyahay dadka inay u soo xajiyaan beytka (Kacbada) waa xil saaran, qof kasta oo awood u leh inuu u socdaalo xaggiisa Beytka, qofkiina beeniya (faral ahaanta Xajka), hubaal Alle waa ka Deeqtoon yahay uumanka).
[Suuradda Aal-Cimraan: 97].
S44: Waa maxay fadliga Xajka?
J: Abuu Hurayra Allaha ka raalli noqdee. wuxuu yidhi: Waxaan maqlay Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam oo leh:
:"Qofka u xajiya Alle dartii ee aan la iman rafath (galmood xaaskiisa iyo waxyaalaha hor dhaca u ah galmada), aan gelin muran iyo macsi midna, wuxuu ka soo laabtaa Xajka isagoo sidii maalintii ay dhashay hooyadi ah". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo qeyrki.
- "Sida maalintay dhashay hooyadii": waa denbi la'aan ah. "Qofkii u xajiya Alle dartii ee aan la iman aflagaaddo, muran iyo macsi midna, wuxuu ka soo laabtaa Xajka isagoo sidii maalintii ay dhashay hooyadi ah". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo qeyrki.
- "Sida maalintay dhashay hooyadii": waa denbi la'aan ah.
J: Waa dadaal lagu bixiyo iyo wixii la awoodi karo ee dadaal fidinta Islaamka ah iyo in la difaaco Islaamka iyo dadkiisa, ama la dagaallanka cadowga Islaamka iyo dadka nabad diidka ah (diiddan Xaqa iyo ehelkiisa).
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: "Oo kula jihaada maalkiinna iyo nafihiinnaba Jidka Alle. Arrinkan baa idiin kheyr badan, haddaad og tihiin". [Suuradda At-Towbah: 41].
*******
J: Abuu Hurayra Allaha raalli ka noqdee, wuxuu ka soo weriyey Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam inuu yidhi: "Ka warrama haddii midkiin albaabkiisa uu marayo webi uu ku meyrto maalin kasta shan jeer, ma waxaa ka haraya wasakhdiisii shey. waxay yidhaahdeen: Maya, ka hadhi maayo wasakhdiisi wax, Wuxuu yidhi: "Waa sidaas salaadaha shanta, wuxuu Alle ku tiraa denbiyada". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
- Daran: Waa wasakhda.