Saniya: o de ye sɔfɛ ni kɔsɔ wilili ye. O kɔrɔ : min bɛ mɔgɔ bali selila o wilili.
Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : (Seli dayɛlɛlan ye saniya de ye) Abu dawuda y'a màfilɛ.
kɔsɔ saniyali : o de ye silama ka nɔgɔ wili min y'a farikolo sɔrɔ, wali a ka fini, wali yɔrɔ wali a seli yɔrɔ.
sɔfɛ saniyali : o ye min bɛ lawuli ni seliji ye wali koli, a bɛ kɛ ni ji sanuman ye, wali tayamamu ni mɔgɔ min ma ji sɔrɔ, wali a te se k'a labaara.

Jaabi: n'a koli ye ni ji ye f'a ka sanuya. N ka ni wùlù y'a da don min na; o be ko siyɛn wolonwula fɔlɔ be kɛ ni bɔgɔ ye.
A minɛna abu hureyirata ma a ko: kira kɔ nɛɛma ni kisi bɛ a ye : (Aw dɔlakelen ka minɛ sanuyali ni wùlù y'a da don a la o y'a koli ye siyɛn wolonwula, a fɔlɔ be kɛ ni bɔgɔ ye) Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi :kira kɔ nɛɛma ni kisi bɛ a ye : << ni silamɛ ye seliji ta - wali limaniyajɔn - a y'a ɲɛda ko; a ɲɛ ye jurumu kow minnu kɛ o bɛɛ bɛ bin ni ji magali ye a la - wali ni ji tomi laban ye - n'a y'a tigɛ ko; a tigɛ ye jurumu fɛn minnu minɛ o bɛɛ bɛ bin ni ji magali ye a la - wali ni ji tomi laban ye- n'a y'a sen fila ko ; a sen taara jurumu yɔrɔ minnu na o bɛɛ bɛ bin ni ji magali ye a la -wali ni ji tomi laban ye - f'a jɛlen bɛ bɔ jùrùmuw la >>. Musilimu y'a màfilɛ.﴾

Jaabi: n'a tɛgɛkanfila koli ye siyɛn sàbà. Ani damuguri ni ji fooroli n'a bɔli siyɛn sàbà.
Da muguri : o ye ji donin ye da la k'a kucukucu k'a bɔ.
Ji fooroli : o ye ji samali de ye ni fanga ye ka taa nun kɔnɔ ni kinin tɛgɛ ye.
A Bɔɔli: o ye ji bɔli ye nun na ni numan tɛgɛ ye a fooroli kɔ.
O kɔfɛ ɲɛda koli siyɛn sàba.
O kɔfɛ tɛgɛ fila koli ka taa nɔngɔn kurula siyɛn sàba.
O kɔfɛ kunkolo masali ka daminɛ ɲɛ ka taa kɔ, i bɛ tulo fila masa.
O kɔfɛ i b'i sen fila ko ka see alikaba kuru la.
Ni de ye dafalen ye,wa ni hadisa sàbàtira kira la Bukari ni Musilimu kɔnɔ, Usumana ni abudala zeyidi den y'a minɛ a la ani min tɛ olu ye,
A sàbàtira fana bukari ka gafe kɔnɔ ani gafe wɛrɛw: << k'a fɔ a ye seliji ta siyɛn kelen kelen, a y'a ta fana siyɛn fila fila >>o kɔrɔ: a bɛ seliji fan bɛɛ ko fàrikolo la siyɛn kelen, wali siyɛn fila.

Jaabi: ni silama ye kelen toyi a le la a ka seliji te ɲa .
1- ɲɛda koli damuguri ni nun foro be don o la.
2- tɛgɛ fila koli ka taa nɔngɔn la.
Kunkolo masali tulo fila be don o la.
Sen fila koli ka taa alikaba kuru la.
5- ka sunfunw koli da ɲɔgɔn kan, a ka ɲɛda ko, o kɔfɛ tigɛ fila, o kɔfɛ kunkolo masali, o kɔfɛ sen fila koli.
Ala kɔrɔtalen ko : { yaa aw mɔgɔw minnu limaniya la n'aw wilila ka taa seli ma aw y'aw ɲɛdaw ko ani aw tɛgɛw ka see nɔngɔn kuru la aw k'a kunkolow masa k'aw senw ko ka see nɔngɔn kuru ma} [Dumuni minɛn kofɔli suran6]
6- teliyali: o de ye seliji tali ye ka da ɲɔgɔn kan sanga dɔ kɔnɔ, ka sɔrɔ waati furancɛ ma janya fo ji ka jà sunfuw la. - i na fɔ a ka seliji tilancɛ ta, ka dafa waati wɛrɛ, a ka seliji te ɲa.
Ka da Hadisa kan: ( kira ye cɛ dɔ ye ka seli a sèn tonton kɔfɛ ji ma dirihamu hakɛ yɔrɔ dɔ sɔrɔ, kira y'a yamaruya ka segin seliji ni seli kan nɛɛma ni kisi b'aye ) Abu dawuda y'a màfilɛ.

Jaabi: selijita sunna: o de ye ni selijitabaa ye min waleya; a bɛ sàra ni bàràji sɔrɔ, n'a y'a to yen, jùrùmu t'a kan, a ka seliji ka ɲi.
1- Alatɔgɔfɔli: ni Ala tɔgɔ ye. Ka da hadisa kan: K'a da hadisa kan: ( seliji te ma ye min ma Ala tɔgɔ fɔ) Abu dawuda y'a màfilɛ.
2- gɛsɛ. K'a da hadisa kan: ( n'a tun te gɛlɛya ne mantow ma n tu b'u yamaruya ni gɛsɛ ye seliji bɛɛ la) Ahamadu y'a màfilɛ.
3- tɛgɛkan fila koli.
4-tɛgɛdengɔninw cɛbɔli. K'a da hadisa kan: (Seliji dafa, i ka tɛgɛ denkɔniw ni sen denkɔniw cɛbɔ, i ka fooroli dannase, fo n'i kɛra sunna) Sunna gafe dùngew y'a màfilɛ.
5- sunfu koli filanan ni sabanan.
6- daminɛnni kinifɛla la. K'a da hadisa kan: limaniyajɔnw ba ayisata Ala diɲɛna a ma a ko: (Kira tun kɛra nɛɛma ni kisi b'a ye kininfɛ kow kadi a ye a ka samaradon na, an'a ka kun peɲi, a n'a ka sanuya an'a ka koɲɛw bɛɛ) Bɛn kɛra ni hadisa kan.
7- kosumali seliji tali kɔfɛ: << N be seereya ka fɔ ma si teyi fɔ Ala, a kelendo jɛɲɔgɔn t'a la, n be seereya ka fɔ kira Mamadu y'a ka ciden ye a ka jɔn do>>. Musilimu y'a màfilɛ.
8- jɔkofila a kɔfɛ. K'a da hadisa kan: ( Ni mɔgɔ min ye ne ka ni seliji ɲɔgɔn ta o kɔfɛ ka jɔkofila seli a m'a kɛ a yɛrɛ kama Ala bɛ yafa a ka jurumu tɛmɛnen man) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi - min bɔra sirafila dɔ fɛ jala ni sutura , ka bɔ sugunɛ ni banagɔtaa ni fiyɛn na.
Sunɔgɔ, wali fá wali kirinni. Ka da kira ka hadisa kan : K'a da hadisa kan: (Ɲɛ ye sutura gaari de ye,ni min sunɔgɔra o ka seliji ta) Abu dawuda ni ibunu maja y'a màfilɛ.
Ɲaamɛ sogo dunni. Cɛ dɔ ye Kira ɲininka nɛɛma ni kisi b'aye : yali nbe seliji ta ɲaamɛ sogo la wa? A ko : (awɔ). Musilimu y'a màfilɛ.
- lèbu fila màgàɲɔgɔnyali ni tɛgɛ ye k'a sɔrɔ bàlìlan tɛ yen. K'a da hadisa kan: (Ni mɔɔ min magara a cɛya la o ka seliji ta) Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ ani mɔgɔ wɛrɛw.

Jaabi- tayamamu : o de ye dugukolo sanfɛ bɔgɔ n'a ɲɔgɔnaw labaara li ye. Ni ji ma sɔrɔ wali n'a te se ka labaara.
Ala kɔrɔtalen ko : { aw ma ji sɔrɔ aw ye tayamamu kɛ bɔgɔ sanuman la aw k'a màsà aw ɲɛdaw n'a tɛgɛw la, i ka dɔn Ala kɛra makoto màsa ye yàfa màsa do} [Musow kofɔli suran 43]

Jaabi: ni bɔgɔ gòsiko kelen ye ni tɛgɛkan kɔnɔna ye, ani ɲɛda sùsali ani tɛgɛkan kɔfara siyɛn kelen.
K'a da kira ka kuma kan a ye min fɔ yasiri den amari ye Ala diɲɛna a ma: ( Ni cogoya tun bɛ i wasa ). Kira y'a tɛgɛ fila kɛ ka dugukolo gosi k'a fiyɛ, o kɔfɛ a y'a ɲɛda n'a tɛgɛ fila màsà n'a ye. Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi- seliji tiyɛn fen bɛɛ.
Ani n'a ye ji sɔrɔ.

Jaabi - kufu fila: min be don sen na ka bɔ golo la.
sènmàdon fila: min be don sen na ni golo tɛ.
U fila sùsali dàgàra sen fila koli nɔ la.
K'a da suubata ka hadisa kan Ala diɲɛna a ma, ko kira ye seliji tà nɛɛma ni kisi b'a ye, a ye sènmàdonfila sùsa. A minɛna abu Dawuda ni tirimizi la a ni mɔgɔ wɛrɛw.
Bukari ni Musilimu kɔnɔna la : A ye seliji ta, ka kufu fila màsà.

Jaabi: nɔgɔya ni fɛgɛya jɔnw kan, kɛrɛnkɛrɛnnenya la nɛnɛ ni tilema waati la ani taamasira kan, min bɛ don senfila la k'a d'a bɔli gɛlɛya kan. Ala kɔrɔtalen ko : {Ala be nɔgɔya de laɲini ni aw ye a te gɛlɛya laɲini n'aw ye} [Mìsì muso kofɔ suran 185].

Jaabi: a ka sènmàdonfila don sanuya kan, o kɔrɔ selijita kɔfɛ.
Ne tun be kira nɔfɛ taama dɔ la, nɛɛma ni kisi bɛ a ye, n ye ntɛgɛ sama a ka kufu bɔli kama, a ko : ( u toyi ne ye nsen fila jɛlen ne don u kɔnɔ). A y'a fila màsà. << u to yen, n ye n senfila jɛlen don u kɔnɔ>>. A y'a fila sùsa. Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
2- kufu ka kɛ sanuman ye, màsàli te kɛ nɔgɔ kan.
3- seliji farida yɔrɔ minnu kan ka ko kufu ka olu sutura.
4- màsàli ka kɛ waati dansigilen kɔnɔ, sigibaa min tɛ taama la: tile kelen ni su kelen, taamaden : tile sàba n'a su.
Ka da Ali ka hadisa kan Ala diɲɛ na a ma : Kira nɛɛma ni kisi b'a ye a ye tile sàba n'a su kɛ taamaden kan, tile kelen n'a su sigibaa kan. Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi - min ye màsà cogo ye o ye: a tɛgɛ dengɔnindenw ɲigin ni ji ye a ka o da a sen dengɔnindenw kan o kɔfɛ a k'a tɛrɛntɛ ka taa se sen tonton na, a be kini sen màsà ni kini bolo ye ka numansen màsà ni numan tɛgɛ ye, a b'a tɛgɛ dengɔnindenw bɔ ɲɔgɔnna n'a b'a màsà wa a tɛ segin a kan.

Jaabi -1- màsàli waati tɛmɛli, kufu màsàli tɛ daga sariya ka waati dansigilen kɔ,su kelen ni tile kelen sigibaa ye tile sàba n'a su taamadenw ye.
2- kufu fila bɔli. Ni mɔgɔ ye kufu fila bɔ wali a kelen à màsàli kɔ, a fila màsàli tiɲɛn na

Jaabi : seli: bàto de don Ala ye ni kuma ni baara kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw ye, a be daminɛ ni Ala bonyani fɔ ye, ka laban ni foli ye.

Jaabi - seli ye waajibi bilen ye silama bɛɛ kan.
Ala kɔrɔtalen ko : { I ka dɔn seli kɛra limaniya jɔnw kan waajibi ye min dansigira 103 } [Musow kofɔli suran: 103].

Jaabi: seli toli ye kafiriya dɔ ye, Jaabi :kira kɔ nɛɛma ni kisi bɛ a ye : << Danaya min bɛ an ni u cɛ o ye seli de ye,ni mɔgɔ min y'o toyi o kafiriya la>> Ahamadu ni tirimizi ni mɔɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.

Jaabi: Seliwaati duuru tile ni su kɔnɔ.
- fajiriseli : jɔko fila.
- Selifanaseli : jɔko naani.
- Lansaraseli: jɔko duuru.
- Fitiri seli: jɔko sàba.
- saafoseli: jɔko naani.

Jaabi: Silamɛya; a tɛ minɛ kafiri bolo; k'a d'a ka baara bìnni kan ni filaninkafɔya ye.
Ala kɔrɔtalen ko : {Ni i ye filanikafoya kɛ i ka baara bɛ bin} [Jamakulucaman Suran 65].
2- hakili; seli tɛ kɛnɛya fàtɔ bolo.
3- faranfasili; seli tɛ kɛnɛya denmisɛn bolo min tɛ se ka faranfasili kɛ.
K'a da kira ka hadisa kan nɛɛma ni kisi bɛ a ye : ( sɛbɛnkala wilila ka bɔ mɔɔ sàba kan: sunɔgɔ baatɔ f'a ka wuli, denmisɛn f'o a ka kɔrɔbaya, fatɔ f'a ka hakilimaya wali ka kodɔn) Sunnagafe dùngew y'a màfilɛ.
4. Ŋaniya.
A nana hadisa la : ( baara bɛɛ bɛ ŋaniya de bolo, fen bɛ hadamaden bɛɛ ye i ye min ŋaniya) Bukari y'a màfilɛ.
5- waati seeli. Ala kɔrɔtalen ko : {I ka dɔn seli kɛra limaniya jɔnw kan waajibi ye min dansigira} [Musow kofɔli suran 103].
6- sanuya sɔfɛ wililila. K'a da kira ka hadisa kan : Ka da Hadisa kan: ( Ala te aw dɔlakelen ka seli minɛ n'a nɔgɔra f'a ka seliji ta) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
7- yɛrɛ sanuya ka bɔ kɔsɔ. K'a da Ala kɔrɔtalen ka kumakan kan: {I ka fini sanuya} [Yɛrɛsuturabaa ni fìni ye o suran 4].
8- leebu suturali Ala kɔrɔtalen ko : {Yaa e hadamaden i ka màsiri ta seliyɔrɔ bɛɛ la} [Kogo bá suran 31].
9- kɔrɔn ɲɛsili. Ala kɔrɔtalen ko: {I ɲɛda ɲɛsin lahɔrɔma misiri fan fɛn, aw mana kɛ fan woo fan aw y'aw ɲɛda ɲɛsin a fan fɛn} [ Mìsì muso kofɔ suran 144].

Jaabi- jɔsen tan ani naani de don, u filɛ:
A fɔlɔ: jɔli farida seli la sebaa kan. K'a da Imurana Huseni den ka hadisa kan Ala diɲɛ na a ma. A y'a minɛ kira la nɛɛma ni kisi b'aye : (Seli i jɔlen, n'i ma se o la i sìgilen, n'i ma se o la i kɛrɛ kan) Bukari y'a màfilɛ.
Seli dayɛlɛli kibaru, o ye: "Ala ka bon". K'a da kira ka kuma kan seli ni kisi b'a ye: (N'i wilila ka taa seli ma Alahu akubaru fɔ) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
- Fatiha kalanni. K'a da kira ka kuma kan seli ni kisi b'a ye: (Seli te mɔɔ ye min ma fatiha kalan) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
4 -kunberekun minɛ, i b'i kɔ sàma k'a dalakɛɲɛ ka kunkolo dàmàkɛɲɛ kɔ ma.
5- wilili ka bɔ kunberekun minɛ la.
Ka tilen jɔli la. K'a da kira ka kuma kan seli ni kisi b'a ye: (O kɔfɛ i kunberekun minɛ f'i ka mafanciya o la. O kɔfɛ i kɔ wili f'i ka tilen i jɔlen) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
7- tenturu, ani tenbara ni nu ni tɛgɛkan fila ni kunberekun fila ni sendenkɔnindenw dali sujudu kɛ yɔrɔ la.
8 wulili ka bɔ tenturu la.
- sìgili tenturufila ni ɲɔgɔncɛ. K'a da kira ka kuma kan seli ni kisi b'a ye: (O kɔfɛ i tenturu f'i ka mafanciya o la, o kɔfɛ wili f'i ka mafanciya sigili la) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
Sunna ye: a k'a sìgi a numansen kan, k'a kinisen turu k'a ɲɛsin kɔrɔn ma. K'a da limaniyajɔnw ba ka hadisa kan Ala diɲɛna a ma: ( A tun kɛra a b'a sigi a numan sen kan, ka kini turu duguma) Musilimu y'a màfilɛ.
10-mafanciya : o ye sabatili de ye jɔsen kɛta bɛɛ la.
11- seereyali laban kalanni. K'a da masudu den ka hadisa kan Ala diɲɛ na a ma. An tun b'a fɔ seli la sani tasahudu fɔ ka faridaya. Nasai y'a màfilɛ a laseli bɛ Bukari ni Musilimu kɔnɔ.
12- i sigilen k'o kalan.
- Salamu bila ko fila, o ye a k'a fɔ siyɛn fila: " Ala ka kisi n'a ka hinɛ b'aw kan". K'a da Hadisa kan: (A tun kɛra a bɛ salamu bila a kini n'a numan fɛ : kisi bɛ aw kan ani Ala ka hinɛ " siɲɛ fila ka da hadisa kan) Tirimizi ni mɔɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.
- jɔsenw dadali ɲɔgɔn ka - i n'a fɔ an y'a fɔ cogomin-, n'a y'a tenturu misali la ka kɔn kunberekunminɛ ɲɛ tugubolo ma; a ka seli cɛnna, n'a ɲinɛna, seginni bɛ waajibiya a kan ka na kunberekunminɛ la, o kɔfɛ a b'a ten turu.

Jaabi- seli waajibimafɛnw, o ye segin de ye, u filɛ :
1- Ala bonya fɔw min tɛ dayɛlɛli ta ye.
2- a fɔli ko ((Ala ye mɔgɔ laminɛ min y'a barika da)) imamu ni kelenna selibaa ye.
a fɔli: (( an tigi wa tanu bɛ i ye))
A fɔli ((sanuya bɛ ne ma ye min ka bon)) siyɛn kelen kumberekunminɛ kɔnɔ.
5- a fɔli: ((saniya bɛ ne ma ye min kɔrɔtalendo)) siyɛn kelen tenturu la.
6- a fɔli: ((N má yafa ne ma)) ten turu fila ni ɲɔgɔn cɛ.
7- seereya (tasahudu)fɔ fɔli.
8- sigili tasahudu fɔlɔ kama.

Jaabi - suna tan ani kelen, u filɛ:
1- a fɔli dayɛlɛli Alahu akubaru kɔfɛ: " ne ma sanuya bɛ i ye ani tanu, i tɔgɔ sera barika danna, i ka sé kɔrɔ tala,má si teyi n'e tɛ" nin bɛ weele ko : seli dayɛlɛli duwawu.
2-tàngaɲinin
3- bisimilahi fɔ.
Amina fɔ.
5- suran kalanni fatiha fɔlen kɔfɛ.
6- imamu kanbɔli ni kurana kalanni ye.
7- a fɔli tanumada kɔfɛ: " tànu na min bɛ sankolo ni dugukolo fa, ani mɔgɔ tɛ min dɔn fo e Ala ".
8- min bɛ fara subahanalayi fɔlɔ kan kunberekunminɛ la. O kɔrɔ: subahanalayi fo filanan ni sabanan, ani min farala o kan.
9- min bɛ fara subahanalayi fɔlɔ kan tenturu tuman.
10- min bɛ fara ((ne má yàfa ne ma)) foli kan sujudu fila ni ɲɔgɔn cɛ.
11. Seli kɛli kira n'a somɔgɔw kan kisi b'a ye sìgìli laban kɔnɔ, ani barika u kan, ani duwawu a kɔfɛ.
Kɛwale sunaw, u bɛ weele ko sunfun baraw:
1- tɛgɛ fila kɔrɔtali dayɛlɛli Alahu akubaru tuma la.
2- ani kunberekunminɛ tuma.
Ani i wili waati ka bɔ o la.
Ani jìgìni duguma o fila kɔfɛ.
5- kini tɛgɛ dali numan tɛgɛ kan.
6- tenbiriyɔrɔ filɛli.
7- sen fila bɔli ɲɔgɔnna i jɔlen.
8- a kunberekunminɛni n'a tɛgɛdengɔninw bolen ye ɲɔgɔnna kunberekunminɛ na, ani kɔ samali a la, ani kunkolo bilali kɔ kuntelena na.
9- sujudu sùnfunw seeli duguma, an'a nɔrɔli duguma sujudu yɔrɔ la.
10-Tɛgɛfila màbɔli a kɛrɛla, ani kɔnɔ bara màbɔli woro la, woro fila mabɔli gɛnɛkala fila la, an'a màbɔli kunberekun fila la, sen pɛnpɛrɛn fila jɔli, tɛgɛ fila kɔnɔnna dali duguma u cɛ bɔlen, tɛgɛ fila dali ka bɛn kanmaku man a fɛnsɛlen tɛgɛdengɔninw nɔrɔlen ɲɔgɔnna.
11-sìgili numansentɛgɛ kɔnɔ ka kini sen turu tenturu fila ni ɲɔgɔncɛ, ani tasahudu fɔlɔ tuman na, ani sìgilan daali dùgùma ka kinisen pɛnpɛrɛn turu tasahudu filanan tuman la.
12- tɛgɛfila dali worokan u fɛnsɛlen tɛgɛdenkɔniw tugulen ɲɔgɔnna tenturu fila ni ɲɔgɔn cɛ, o cogoya la tasahudufɔ waati la fon'a kɛra a bɛ kuruli kɛ kinitɛgɛla
tɛgɛdenkɔnicinin ani min bɛ da o kan,ka tɛgɛdenkɔnikunbaba da cɛma ta kan, ka kɔriyali kɛ ni tɛgɛdenkɔniyiralan ye.
13- yɛlɛmali kini ni numan fɛ salamu bila la.

Jaabi- (1) seli jɔsen dɔ toli wali sarati dɔ selisaratiw la.
(2) k'i tugu ka kuman.
(3) dumuni kɛ wali minni.
Làmaga caman ka tugu ɲɔɔna.
(5) seli wajibi dɔ toli ka bɔ a wajibima fɛnw na tugubolo ma.

Jaabi : seli kɛcogoya:
1-a k'a ɲɛsin kɔrɔn ma n'a fàrikolo bɛɛ lajɛnlen ye, ka sɔrɔ a ma jɛnkɛn a ma yɛlɛma.
2- o kɔfɛ a bɛna seli min kɛ a b'o ŋaniya ta dùsùkun na ka sɔrɔ a m'a fɔ.
3- o kɔfɛ a bɛ dayɛlɛli Ala bonya fɔ kɛ a b'a fɔ : (Alahu akubaru), a b'a tɛgɛ fila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la Alahu akubaru fɔtɔla.
4- o kɔfɛ a b'a kini tɛgɛkan da a numan tɛgɛkan kan a disi sanfɛ.
5- o kɔfɛ a bɛ dayɛlɛli kɛ a b'a fɔ : ((ne má yɔrɔmanjanya kɛ ne ni nka jurumu na i na fɔ i ye yɔrɔmanjanya kɛ kɔrɔn ni tilebin na cogomin, ne ma n sanuya ka bɔ njurumu na i na fɔ fìni jɛman sanuya cogo ka bɔ nɔgɔla, ne ma nko ka bɔ n jurumu na ni ji ni jikaba ni sanbɛlɛ ye)).
Wali a b'a fɔ: (sanuya b'i ye ne ma a ni tanu, i tɔgɔ sera barika dan na, i ka sé kɔrɔtala, ma si tɛ yen n'e tɛ).
6- o kɔfɛ a bɛ tanga ɲini a b'a fɔ : ((nbɛ tanga ɲini Ala fɛ ka bɔ sitanɛ dangalen tɔɔrɔ ma))
7- o kɔfɛ a bɛ bisimilahi fɔ ka fatiha kalan a b'a fɔ : { Ni Ala tɔgɔ ye duniya hinɛ labɔlen tìgi lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tìgi 1 Tanu bɛ Ala ye duniya bɛɛ tìgi 2 Duniya hinɛ labɔlen tìgi lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tigi 3 Saradon màsa 4 An bɛ e Ala de bàto an bɛ tanga ɲini e Ala de fɛ 5 An kanda ka an bila sira tilenen kan 6 I ye nɛɛma kɛ sira min mɔgɔw kan i dimina minnu kɔrɔ ani minnu filila olu ta kotɛ 7} [Dayɛlɛli suran 1-7].
O kɔfɛ a b'a fɔ : (aamin) o kɔrɔ Ala a jaabi.
8- o kɔfɛ min mana nɔgɔya a ye kurana la a b'o kalan, a bɛ kalan janya fajiri seli la.
9- o kɔfɛ a bɛ kunberekun minɛ, o kɔrɔ ye : a b'a kɔ kuru Ala bonyani kaman, a bɛ Alahu akubaru fɔ a ka kunberekunminɛ tuma la, a b'a tɛgɛfila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la. Kira ka taasira ye min ye : a k'a kɔ sàma, k'a kunkolo tilen kɔ man, ka tɛgɛfila da kunberekun kan a tɛgɛdengɔninw bɔlen ɲɔgɔnna.
10- a b'a fɔ kunberekunminɛ la: (( sanuya bɛ ne ma ye min ka bon)) siyɛn sàba, n'a ye jiidili kɛ : ((ne ma sanuya bɛ i ye ani tanu, Ala yafa ne jurumu ma)) o kaɲi.
11- o kɔfɛ a b'a kun wuli ka bɔ kunberekunminɛ la k'a fɔ ((Ala ye mɔgɔ laminɛ min y'a barika da)) o kɔ, a b'a tɛgɛfila kɔrɔta o waati la ka se kamakun fila hakɛ la. Alimami kɔmɔɔ t'a fɔ: ((Ala ye mɔgɔ laminɛ min y'a barika da)) n ka a b'a fɔ o nɔ la : ((ne ma tanu bɛ i ye)) .
12- a b'a fɔ a wililen kɔfɛ : (( ne ma tanu bɛ i ye, tànu na min bɛ sankolo ni dugukolo fa, ani mɔgɔ tɛ min dɔn fo e Ala))
13- o kɔfɛ a bɛ tenturu fɔlɔ kɛ, a b'a fɔ a ka tenturu waati la : Ala ka bon)) a bɛ ten turu a sunfun wolonwula bɛɛ kan: ten ni nu, tɛgɛkan fila, kunberekunfila, sen fila denkɔniw, Tɛgɛfila màbɔli a kɛrɛla, a t'a tɛgɛ kala fila fɛnsɛn duguma, a bɛ tɛgɛdengɔninw kunkolow ɲɛsi kɔrɔn ma.
14- a b'a fɔ a ka tenturu la: (( sanuya bɛ ne ma ye min kɔrɔtalendo)) siyɛn sàba, n'a ye jiidili kɛ: << sanuya b'i ye ne ma ani tanu, ne ma yàfa ne jurumu ma)) o kaɲi.
15- o kɔfɛ a b'a kun wuli ka bɔ sujudu la k'a fɔ ((Ala ka bon)).
16- o kɔfɛ a b'a sigi a numansen kan tenturu fila ni ɲɔgɔn cɛ, ka kinisen turu, a b'a tɛgɛfila da a woro n'a kunberekunfila kan.
17- a b'a fɔ a ka sìgili kɔnɔ tenturu fila ni ɲɔgɔn cɛ : (( ne ma yàfa ne jurumu ma,i ka hinɛ N na, ka n kanda, ka n garisɛgɛ,ka n magoto, ka yàfa N ma)).
18- o kɔfɛ a bɛ tenturu filana kɛ i n'a fɔ fɔlɔ, min bɛ fɔ ani min bɛ kɛ, a bɛ Alahu akubaru fɔ tenturu waati la.
19- o kɔfɛ a b'a fɔ : ((Alahu akubaru)) ka sɔrɔ a bɛ ka bɔ tenturufilanan na, a bɛ jɔkofilanan seli i n'a fɔ fɔlɔ, min bɛ fɔ ani min bɛ kɛ, nka a tɛ dayɛlɛli duwawu kɛ o la.
20- o kɔfɛ a bɛ ((Alahu akubaru)) fɔ ka sɔrɔ a bɛ ka sìgi jɔko filanan banne kɔfɛ, a bɛ sìgi i n'a fɔ a bɛ sìgi tenturufila ni ɲɔgɔn cɛ cogo min.
21- a bɛ tasahudu kalan o sìgili la, a b'a fɔ : " bonyaw ni seliw ni ɲumanw bɛɛ b'e Ala de ye,kisi b'i kan yaa e ciden ani Ala ka hinɛ n'a ka barika, kisi bɛ anw kan ani Ala ka jɔn ɲumanw, n bɛ seereya k'a fɔ ma foyi tɛ yen fo ala, n bɛ seereya ko Mamadu y'a ka ciden ye a ka jɔn do, ne ma seli mamadu n'a somɔgɔw kan, i n'a fɔ i seli la Birahima n'a somɔgɔw kan cogo min na, i ye màsa tanunen ni màsaba ye, ne ma barika don mamadu n'a somɔgɔw la, i n'a fɔ i ye barika don burahima la cogo min, an'a somɔgɔw i ye màsa tanunen ni màsaba ye. N bɛ tànga ɲinin Ala fɛ k'a bɔ jahanama ɲankata ma, ani kaburu ɲankata, ani ɲɛnamaya ni sàya lajarabi, ani taamabaa dajali ka lajarabili ", O kɔfɛ a b'a ma deli cogomin kadi a ye duniya ni lahara hɛɛrɛ la.
22- o kɔfɛ a bɛ salamu bila a kini fɛ k''a sɔrɔ a bɛ k'a fo: ((Ala ka kisi ni hinɛ b'aw kan)) , o cogoya kelenna a numan fana fɛ.
23- ni seli kɛra jɔko sàbà seli ye wali naani; a bɛ kalan jɔ tasahudu fɔlɔ banne kɔfɛ, n'
o ye : ((n bɛ seereya ma si teyi fo Ala, n bɛ seereya kira Mamadu y'a ka jɔn ye a ka ciden do))
24- o kɔfɛ a bɛ wili ka jɔ ka sɔrɔ a bɛ ka fɔ :((Ala ka bon)) a b'a tɛgɛfila kɔrɔta ka se kamakun yɔrɔ la o waati.
25- o kɔfɛ a b'a ka seli tɔɔ seli jɔgo filanan kɛcogoya la, n ka a bɛ dan fatiha kalanni ma.
26- o kɔfɛ sìgilan daali dùgùma ka kinisen turu a bɛ o sìgicogo kɛ, a bɛ kinisen turu, ka numansen bɔ kinigɛnɛkala dugumala fɛ, ka a sìgilan da duguma, ka tɛgɛfila da a woro kan a dacogo la a ka tasahudu fɔlɔ waati la.
27- a bɛ tasahudu bɛɛ kalan o sìgili kɔnɔ.
28- o kɔfɛ a b'a fɔ ((asalamu alayikum wa rahamatu lahi)) k'a sɔrɔ a bɛ ka salamu bila kini fɛ, numan bɛ o cogo la.

Jaabi-(( N bɛ yàfa deli Ala fɛ)) siyɛn sàba.
( ( Ala e tɔgɔ ye kisi ye, kisi bɛ b'i yɔrɔ, e de ye barika caman tìgi ye sebaaya ni bonya bɛɛ lajɛnlen tigi)).
(( ma si teyi fo Ala a kelen do jɛɲɔgɔn tɛ a la, màsaya ni tanu ye a ta ye, sebaaya tìgi don fɛn bɛɛ lajɛnlen kan, ne ma bàlili kɛla teyi e ye min di, dibaa fana teyi i ye min bàli. Sétigi ka sé t'a nàfa e Ala yɔrɔ)).
(( ma si teyi fo Ala, a kelen do jɛɲɔgɔn tɛ a la, màsaya ni tanu ye a ta ye, sebaaya tìgi don fɛn bɛɛ lajɛnlen kan, sé nin fanga tɛ mɔgɔ si ye fo Ala. Ma si teyi fo Ala, an tɛ ma wɛrɛ bàto n'a le tɛ, nɛɛma ni fusamanciya bɛ a ye ani màjàmuli ɲuman,ma si teyi fo Ala an ŋaniya jɛlen a ye ni bàto ye hali n'o ma diya fitiriwalew ye.
((Sanuya bɛ Ala ye)) siyɛn bisaba ni sàba.
((tanu bɛ Ala ye)) siyɛn bisaba ni sàba
(( Ala ka bon )) siyɛn bisaba ni sàba.
O kɔfɛ a b'a dafa kɛmɛ la ni : << ma si teyi fo Ala a kelen do jɛɲɔgɔn tɛ a la, màsaya ni tanu ye a ta ye, sebaaya tìgi don fɛn bɛɛ lajɛnlen kan>>.
- A bɛ ŋaniyakalasili suran ni tangaɲini suran fila kalan. Siyɛn sàba seli fila kɔfɛ fajiri seli ni fitiri seli, siyɛn kelen seli waati tɔw kɔfɛ.
- a bɛ sìgilan haya kalan, siyɛn kelen.

Jaabi- jɔgo fila ka kɔn fajiri ɲɛ.
Jɔgo naani ka kɔn selifana ɲɛ.
Jɔgo fila selifana kɔfɛ.
Jɔgo fila fitiri kɔfɛ.
Jɔgo fila safo kɔfɛ.
A fusamanciya : kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye: ((ni mɔgɔ min ye jɔko tan ni fila seli jaɲɛ bolo ma tile ni su kɔnɔ Ala bɛ so kelen jɔ o ye mɔgɔɲuman so kɔnɔ)). Musilimu ni ahamadu y'a màfilɛ ani mɔgɔ wɛrɛw.

Jaabi: jumadon, kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye : (( jumadon ye aw ka donw la fusamanci ye an fa hadama danna o de kɔnɔ a fatura o de kɔnɔ buru bɛ fiyɛ o de kɔnɔ wilili bɛ kɛ o de kɔnɔ aw ye seli caya ne kira kan a kɔnɔ i ka dɔn aw ka seli ye yirafɛn ye ne la)) U ko yaa Ala ka ciden, anw selili e kan o bɛ yiran e la cogodi k'a sɔrɔ e kɛra bɔgɔmugu ye?- ((i ka dɔn Ala sebaaya bɛɛ tìgi ye cidenw farikolo haramuya dugukolo kan)) Abu dawuda ni mɔgɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.

Jaabi- diyagoya de do silama cɛ baligu hakilima sigibaa kelen kelen bɛɛ kan.
Ala kɔrɔtalen ko : { aw mɔgɔw min nu limaniya la ni seli weele la juma don aw y'aw teliya ka taa seli ma ka jàgo toyi o de ye hɛrɛ ye aw ma ni aw b'a dɔn} 9 [Juma seli suran: 9].

Jaabi- jumaseli ye jɔko fila ye imamu bɛ a kan bɔ ni kalan ye, belenna dɔnne fila bɛ kɔn a ɲɛ.

Jaabi- jumaseli bilali tɛ bɛn fo n'a kɛra kun dɔ ye sariya be min minɛ, a nana kira ka kumakan na nɛɛma ni kisi b'aye : ((ni mɔgɔ min ye juma sàba toyi túgu bolo ma; Ala b'o dusukun geren)) Abu dawuda ni mɔgɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.

Jaabi: 1- kòli. K'a sanga kira ka kuma ma kisi b'a ye: ( jumakoli ye waajibi ye silama baliku bɛɛ kan) Bukari y'a màfilɛ.
2- kasadiyalan. Ka da kira ka kuman kan : K'a da hadisa kan: ( juma koli kɛra silamaw kan, wa aw kelen kelen ka dosi aw ka sotigi ka kasadiyalan na) Ahamadu ni tirimizi y'a màfilɛ.
Dònfiniw la ɲuman dònni. K'a da hadisa kan: ( n'aw dɔlakelen ye sé sɔrɔ a tɛ aw kan aw ka fìni fila ta jumaseli kaman, fo n'a kɛra aw ka baara fini fila ye) Ibunu maja ni maliki y'a màfilɛ muwataa gafe kɔnɔ.
4- sòlili ka taa misiri la.
5- taali Mìsìri la sen na. K'a da hadisa kan: (Ni mɔgɔ min kora juma don,k'a kunkolo ko, ka soli, ka belenna fɔlɔ sɔrɔ, ka gɛrɛ,ka lamɛnni kɛ,k'a daden San baraji b'a ye senta kelen kelen bɛɛ la,a Sun n'a jɔw) Tirimizi ni Nasai y'a màfilɛ.
6- seli cayali kira kan nɛɛma ni kisi bɛ a ye. Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : ( aw ye seli caya ne kan jumadon i ka dɔn seereya de do mɛlɛkɛw b'a seereya, mɔgɔsi tɛ seli ne kan f'a ka seli ka yira ne la ka taa se a tilali ma) Ibunu maja y'a màfilɛ.
Kuluwo kofɔ suran kalanni. K'a da hadisa kan: ( Ni mɔɔ min ye kuluwo suran kalan jumadon, Ala bɛ nɔɔrɔ kɛ o ye juma fila ni ɲɔgɔncɛ) Hakimi y'a màfilɛ a ni mɔgɔ wɛrɛw.
8- duwawu jaabi waati màtàrafàli. K'a da hadisa kan min minɛna abi hureyirata la Ala diɲɛna a ma: ko kira ko jumadon kisi b'a ye: ( waati dɔ bɛ a la Ala ka jɔn silama tɛ a sɔrɔ, a jɔlen do a bɛ ka seli a bɛ ka Ala kɔrɔtalen deli fen dɔ la , fo Ala k'o di a ma) Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi- a minɛna abudulahi la Umaru den Ala ka diɲɛ bɛ u fila ye, ka fo kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : (( jamaseli ka fusa ni kelennaseli ye ni jiidili mugan ni wolonwula ye)) Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi- o ye dusukun ɲɛnamayali de ye ani sunfunw sàbatili.
Ala kɔrɔtalen ko : { tiɲɛ na limaniyajɔnw kisira 1 Olu minnu bɛ siran Ala ɲɛ u ka seliw la 2 [Limaniyajɔnw kofɔli suran: 1,2].

Jaabi:hakɛ wajibiyalen de don nàfolo kɛrɛnkɛrɛnnen la mɔgɔ kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw ye waati kɛrɛnkɛrɛnnen la.
- silamaya jɔsenw dɔ de don, ani saraka wajibiyalen a bɛ minɛ faama la k'a di fantan ma.
Ala kɔrɔtalen ko : {Aw ye jaka di} [Mìsì muso kofɔ suran 43].

Jaabi- o ye jaka tana de ye, misali : saraka bɔli ni fɛn wo fɛn ye hɛrɛ ɲininin kama waati wo waati.
Ala kɔrɔtalen ko: { aw ye dòndala bɔ Ala ka sira kan} [Mìsì muso kofɔ suran 195].

Jaabi - Ala bàto de don Ala ye k'i yɛrɛ minɛ suntigɛ fɛnw man ka daminɛ fajiri kɛnɛ cili la ka t'a bila tile binni na, ka fàra ŋaniya kan, nɔɔniya fila de dɔn:
A-wajibi Sun: sunkalo kalo sunni misali la, o ye silamaya jɔsen dɔ de ye.
Ala kɔrɔtalen ko: { yaa aw mɔgɔw minnu limaniya la Sun diyagoyara aw kan i n'a fɔ a diyagoyara mànton tɛmɛnenw ka a dɔ la aw na siran Ala ɲɛ 183} [Mìsì muso kofɔ suran 183].
B- ani Sun min tɛ diyagoya ye: i na fɔ tɛnɛ ni alamisa sunni dɔgɔkun kɔnɔ misali la, ani tile sàba Sun kalow bɛɛ kɔnɔ, u la fusamanci kalo jɛya donw(13,14,15) kalo bɛɛ kɔnɔ.

Jaabi-a minɛna abu hureyirata la Ala diŋɛna a ma, i k'a dɔn kira nɛɛma ni kisi bɛ a ye a ko: ((ni mɔgɔ min ye sunkalo Sun limaniya ni bàrajiɲini bolo man; Ala bɛ yafa a ka jurumu tɛmɛnenw na)) Musilimu ni Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi- a minɛna saidi alikudiri fà la Ala diŋɛ a ma a ko: kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : (( Ala ka jɔn teyi min bɛ donkelen Sun Ala ka sira kan, fo Ala k'a ɲɛda janya payipayi la ni o don ye fobɔ biwolonwula)). Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.
((fobɔ biwolonwula )) kɔrɔ ye : san biwolonwula

Jaabi -1- Dumuni ni minni tugubolo ma.
2- fɔɔnɔ tugubolo ma.

Jaabi 1- suntigɛ jɔnna.
2- sukuri an'a yagaruyali.
3- dɔ fàràli hɛrɛ baara kan ani bàto.
4- sunbaa kumagan n'a nɛnina : ne bɛ sun na.
5- duwawu suntigɛ tuma la.
6-Suntigɛli ni tamaro kɛnɛ ye wali jalan, n'a mo sɔrɔ; ji.

Jaabi- hiji: bàto de don Ala kɔrɔtalen ye, n'a ka so ŋaniyali ye ni baara kɛrɛnkɛrɛnnen ye waati kɛrɛnkɛrɛnnen la.
Ala kɔrɔtalen ko: { Ala ka so hijili kɛra diyakoya ye mɔgɔw kan n'a sé kɛra mɔgɔ min ye ni mɔgɔ min fitiriwaleya la Ala ye kaari baa ye duniya bɛɛ ma 97 } [Imurana denw kofɔ suran : 97].

Jaabi-1-ŋaniya.
2- Arafan jɔli.
3- Alikabaso munumunu nin.
Safa ni mariwa ni ɲɔgɔncɛ taama.

Jaabi- a minɛna abu hureyirata ma Ala ka diɲɛ a ma,a ko : ne y'a mɛ kira da nɛɛma ni kisi bɛ a ye a ko : ((ni mɔɔ min hijira Ala ye a ma kafoɲɔgɔnya kɛ a ma hɔrɔnkolonya kɛ;a bɛ segin i n'a fɔ a b'a y'a banki don min)) Bukari ni mɔgɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.
((i n'a fɔ a b'a ya banki don min>>)) o kɔrɔ ye jurumu t'a la

Jaabi - umura: ye bàto de ye Ala kɔrɔtalen ye, k'a ka so taali kɛrɛnkɛrɛn ni baara kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw ye, a mana kɛ waati o waati la.

Jaabi -1- ŋaniya.
2-so munumunu nin.
3- Safa ni mariwa ni ɲɔgɔncɛ taama.

Jaabi- o ye jija ni cɛsiri de ye silamaya carili la a n'a tangali n'a dùngew tangali, wali jugu kɛlɛli silamaya n'a dùngew ye.
Ala kɔrɔtalen ko: {Aw ye cɛsiri kɛ Ala kama n'aw ka nafolow n'aw ninw ye o de hɛrɛ ka bon aw kan n'aw b'a dɔn 41} [Tubi suran :41].
*******

Jaabi : a minɛna ka bɔ Abu hureyirata ma a ko kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye a ko : ( i m'a ye ni ji bɛ aw dɔlakelen ka da la, a b'a ko Ala siyɛn duuru, yali nɔgɔ be to a la wa). U ko : nɔgɔ foyi te to a la. A ko : ( o bɛ komi seli farida duuru i jùrùmu bɛɛ bɛ kò ni a ye) Musilimu ni Bukari y'a màfilɛ.
Daranu arabu kanna : nɔgɔ