Ne ma yɛ Ala de ye o min yɛ ne lamɔ ka duniya bɛɛ lamɔ n’a ka nɛɛma ye, a le de ye ne ka ma bàtota yɛ, bàtoma wɛrɛ tɛ ne la ni a le tɛ, a le de ye danibaa ye, fɛn bɛɛ màrà masa, gàrijigɛ dibaa, fɛn bɛɛ lajɛlen latìgɛ̀baga duniya kɔnɔ.
O dàlilu: Ala kɔrɔtalen ka kumakan: {Tàndo bɛ Ala ye danfɛn bɛɛ lajɛlen ma 2} [Dayɛlɛli suran: 2]

Ne ka diinɛ yɛ al silamɛya ye. Ni o ye k’i yɛ̀rɛ̀ kolo Ala ye ni a kelenbantiya ye, a ni k’i yɛrɛ labila a yɛ ni bàto ye, a ni k’i yɔrɔmajanyan ka bɔ filanikafoya ni a dùngew la.
(Ala) kɔrɔtalen ko: [ I ka dɔn diinɛ Ala yɔrɔ o ye silamaya de ye...] [ Imurana somɔgɔw kofɔ suran : 19 ]

Kira mamadu nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
(Ala) kɔrɔtalen ko: Kira Mamadu yɛ ala ka ciiden yɛ. [ Magan dayɛlɛn suran :29 ]

Ala kelenbantiya kumakan Ye “bàto ma foyi tɛ ye fo Ala “ a kɔrɔ ye : bàto ma fɛn foyi tɛ ye tiɲɛ na fo Ala.
(Ala) kɔrɔtalen ko: { i k'a dɔn bàto maa foyi tɛ ye fo ala…} ( Kira Mamadou kofɔ suran: 19 )
(Ala) sanuma ko: { o koɲɛ la i ka dɔn Ala de ye tiɲɛ ye, i ka dɔn fana u bɛ fen minnu weele Ala tàna la olu ye ko lankolonw (nkalon) de ye wa I ka dɔn Ala de ye màsà kɔrɔtalen ye màsàbá don. (Hiji suran : 62)

Jaabi: ala bɛ sanfɛ larusu sanfɛ, danfɛn bɛɛlajɛlen sanfɛla la, Ala kɔrɔtalen ko Ala kɔrɔtalen ko : { Hinɛ màsa kɔrɔtala a ka larusu sanfɛ 5 } (Taha suran : 5 ).
a ko tuguni : {Ale de ye karabalima ye a ka jɔnw kan, kodon màsa do kow kalamabaa do 18} [Baganw kofɔ suran 18]

Jaabi : o kɔrɔ ye : Ala y'a ci duniya bɛɛ ma ka kɛ bàabaali kɛla ye ani nisɔndiyalikɛla.
A be waajibiya :
1- I k'a ka yamaruyakan labato.
2- K'a ka kibaruyaw cɛntigiya.
3- I kana a sɔsɔ
4- Ala te bato ni foyi ye f'a ye min sariyaya, o de ye kira ka taasira taamali ye ani ka kokura sindili toli diinɛ kɔnɔ.
(Ala) kɔrɔtalen ko: {Ni mɔgɔ min yɛ kira labàto o ye Ala labato...} [Musow kofɔ suran: 80]
Ala ko tugunni saniya bɛ a ye : { a tɛ kuma ni nín dingɔ ye 3 A ka kumakan tɛ dɔwɛrɛ ye fo Kùndɔfɔ(yilidon) ka bɔ Ala yɔrɔ 4} [Dolo suran 3,4]
Ala ko tugunni sebaaya bɛɛ tigi màsa kɔrɔtalen { Ala ka Kira kɛra aw yɛ làdègèlikɛla ɲuman ye, mɔgɔ ye min be Ala jigi (k'i b'a benɲɔya)
ani don laban an'a ye Ala kosuma kɔsɔbɛ.21} [ Jamakulu suran: 21].

Jaabi: an danna a kelen de bàtoli kama farankan t'a la. A ma an dan gansan wali baatarako ni tulon kama, wali k'an to yen ten.
Ala kɔrɔtalen ko: { N ma jinɛ ni hadamaden dan foyi kama fo kà n bàto 56} [Fiɲɛ suran : 56]

Jaabi: ò ye tɔgɔ bakuruba de ye min bɛ tàli kɛ Ala bɛ kow minnu fɛ n'a bɛ jɛn a man ka bɔ kumakanw na ani baaraw, a dogolen ni bange len.
Bangelen: misaliyala Ala kosuma nenkun kan ka bɔ sanuyamadalila ani tanunin ani bonyamadali, ani seli ni hiji.
Dogolen: misaliyala jìgìsɛmɛ Ala la ani Siran ni jigiya.

Jaabi: Waajibi min bɛ ɲinin an fɛ kɔsɔbɛ : o de ye Ala kɔrɔtalen kelenbantiya.
(Ala) kɔrɔtalen ko: U ma yamaruya ni foyi ye f'u ka Ala bàto kɔnɔnanjɛya la a le Ala ye u tilennen (silamaya) diinɛ kan. [ bangenni suran: 5]

Jaabi -1-matigi kelenbantiya: o de ye ka limaniya ko Ala de ye danibaa ye ani garisɛgɛ dibaa, kow tigi ani kow bɛɛ labɛnbaa, a kelen pe do jɛɲɔgɔn tɛ a la.
2- Batomaya kelenbantiya: o de ye Ala kelen pe kɛrɛnkɛrɛni ye bàto la, fɛn foyi tɛ bàto fo Ala kelen pe a kɔrɔtalendo.
3- tɔgɔw ni mankutuw kelebantiya: o de ye ka limaniya Ala tɔgɔw ni a mankutuw la a kɔrɔtalendo, minnu fɔra kurana ni suna la, ka sɔrɔ i ma a sanga fɛn wɛrɛ ma i m'a bɔnfɛɲɔgɔnya i m'a nankari.
Ala kelenbantiya nɔɔniya sàba dalilu : Ala kɔrɔtalen kumakan: Alakɔrɔtalen kumakan: {Sankolow ni dugukolo tigi (Ala) ani fenw minnu bɛ olu ni ɲɔgɔcɛ o (Ala) bàto i ka sabali a bàtoli kan, yala e bɛ ɲɔgɔnna don a la wa 65} [Mariyama kofɔli suran 65]

Jaabi : o de ye fàràliye Ala kɔrɔtalen kan bàto la.
Ala kɔrɔtalen ko : I ka dɔn Ala tɛ yàfà fewu dɔwɛrɛ ka bàto ka fàrà a kan n ka a bɛ sɛ ka yàfà min tɛ o yɛ mɔɔ ye min ye a diya
Ni mɔɔ min yɛ fàràli kɛ Ala kan bàto la o tigi ye jurumuko ba kɛ. [Musow kofɔ suran :48]

Jaabi- filaninkafɔya : o de ye hadamaden ka sìna kɛ Ala la; A bàtoli la wali a ka matigiya wali a tɔgɔ n'a mankutuw la.
Filaninkafɔya dɔ ye bàto nɔɔniya dɔ kɛli ye fɛn wɛrɛ ye min tɛ Ala ye.
A nɔɔniyaw:
Filaninkafɔya bá; misali: ka fen wɛrɛ weele min tɛ Ala ye, wali tenturu fen wɛrɛ ye min t'a ye sanuya bɛ a ye, wali ka kantigɛli kɛ fen wɛrɛ ye min tɛ Ala ye, sebaaya bɛɛ tigi.
Filaninkafɔya ciini; a le tɛ mɔgɔ bɔ diinɛ la, Misali: kalennin fen wɛrɛ la min tɛ Ala ye, walima bàgàw,o de ye fenw minnu bɛ gulon nàfa sàmànin kama wali tɔɔrɔ ɲɔntili, ani yɛrɛ yira ciinin, I na fɔ a ka seli kɛcogo ɲa mɔgɔw ɲɛ kɔrɔ .

Jaabi- mɔgɔ si tɛ kodògòlen dɔn fo Ala kelen.
Ala kɔrɔtalen ko : {A fɔ fen tɛ sankolo ni dùgùkolola min bɛ kodògòlen dɔn fo Ala, wa ni (kafiri) ninnu t'a dɔn tumaminna u bɛ kunu.} [Dìgìɲɛ kofɔ suran: 65]

Jaabi- limaniya jɔsen ye wɔɔrɔ ye.
1- ka limaniya Ala kɔrɔtalen na.
2- An'a ka mɛlɛkɛw.
An'a ka gafew.
An'a ka cidenw.
Ani lahara.
Ani latigɛ hɛɛrɛma n'a hɛɛrɛtan.
O sɛmɛntiyalan : Mɛlɛkɛ jibirila ka hadisa lakodɔnnen Musilimu ka gafe kɔnɔ, jibirila ko kira ma, nɛɛma ni kisi bɛ a ye: ‹‹ n kibaruya limaniyala, kira ko: i ka limaniya Ala la, an'a ka mɛlɛkɛw, an'a ka gafew, an'a ka cidenw, ani donlaban, i ka limaniya fana latigɛ la a hɛɛrɛma ni hɛɛrɛtan.››

Jaabi- ka limaniya Ala kɔrɔtalen na O de ye i ka limaniya ka fɔ ko Ala de ye i dan ka i garisɛgɛ, ale de ye màsà ye kow labɛnbaga danfɛnw ye a kelen. Ale de ye bàtoma ye, bàto ma wɛrɛ tɛ ye tiɲɛkan ni Ale tɛ, dani ni koɲɛ ni kiiti ni sariyali bɛ ale min kelen ye jɛɲɔgɔn tɛ a la.
Ani ka limaniya ko a le de ye màsàba belebele dafalen ye tanu bɛɛlajɛlen bɛ min ye.tɔgɔ ɲumanw bɛ a la ani mankutu kɔrɔtalenw, sìna tɛ a la, a bɔlen tɛ foyi fɛ saniya bɛ a Ye.
Limaniya mɛlɛkɛw la : Danfɛnw de dɔ Ala ye minnu dan ka bɔ nɔɔrɔ la, ani a bàtoli kama ani kolonni dafalen a ka yamaruyakan ye.
Ala kɔrɔtalen ko: {O kuma bila,
jɔnw de do minnu bonyane do * U tɛ kuma ka kɔn (Ala) ka kuma ɲɛ, (Ala) ka yamaruyakan labaara baganw do} [Nabiɲumanw kofɔ suran 26-27]
Kira kɔ nɛɛma ni kisi bɛ a ye: (Mɛlɛkɛw dan na ka bɔ nɔɔro la) Musilimu y'a màfilɛ.
Jibirila ye mɛlɛkɛw dɔ ye kisi bɛ a kan a le min bɛ jigin ni Ala kumakan ye kànà Nabiɲumanw ma. Ala kɔrɔtalen ko : {I ka dɔn jìgìnifen de do ka bɔ danfɛn bɛɛ tìgì yɔrɔ} nin danayabaa de jìgìna ni a ye Ka taa e dusukun ma yaasa i ka kɛ bàabali kɛla ye* Ni arabukan ye min Bangelen do} [Dɔnkilidalaw kofɔ suran 192-195].
Limaniya Ala ka gafew la: O de ye gafew ye Ala ye min mun jìgìn a ka cidenw kan.
-I na fɔ kurana: kira Mamadu kan, nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
-Bibulu: Issa kan kisi b'a ye.
-Tawurata: Musa kan kisi b'a ye.
Zabura: Dawuda kan kisi be a ye.
Burahima ni Musa ka Suhufu: kira tɛmɛnenw Burahima ni Musa kan kisi bɛ u ye.
Limaniya cidenw na: Olu ye Ala ye minnu ci a ka jɔnw ma u ka u la dɔnniya, u ka u nisɔndiya ni hɛrɛ ni alijana ye, ka u bagabaga ka bɔ tɔɔrɔ ni tasuma ma.
-U la fusamanci: Cesiri ni sabali dùngew, olu ye:
Nuhun kisi bɛ a ye.
Iburahima kisi bɛ a ye.
Musa kisi bɛ a ye.
Issa kisi bɛ a ye.
Mamadu nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
Limaniya donlaban ma: O de ye saya kɔfɛla ye kaburu kɔnɔ, ani jɔ don, kununin ani fɛsɛfɛsɛli don, don min alijanadenw bɛ sàbàti u ka sow kɔnɔ jahanamadenw fana bɛ sàbàti u ka sow kɔnɔ.
Ala kɔrɔtalen ko : {Nin kelen kelen bɛɛ bɛ sàyà nɛnɛ, wa aw bɛɛ na sàrà aw ka baara kɛ taw la jɔdon, ni mɔgɔ min yɔrɔmajàyànna ka bɔ tasuma la ka don alijana kɔnɔ o tigi ye niyɔrɔ sɔrɔ, diɲɛ ɲɛnamaya tɛ foyi ye fo daamu kùnkurùnni min bɛ malasali kɛ.} {Imurana ka denbaya kofɔli suran: 185 }
Limaniya latigɛ hɛɛrɛma n'a tɔɔrɔman ma:
Latigɛ : o de ye dusukunnasiri ye ka fɔ fen wo fen bɛ kɛ diɲɛ kɔnɔ Ala b'a bɛɛ kàlàma, wa a sɛbɛnna wàlàha tàngannen kɔnɔ ka kɔrɔ, a kɛli ni a danni ye a diya.
Ala ko a ka sé kɔrɔtalendo: { an ye fenw bɛɛ lajɛnlen dan ni latigɛ de ye 49} [ Kalo suran 49 ].
- a bɛ tàlikɛ dagun naani na:
A fɔlɔ : Ala ka dɔɔni, o cogoyala a ka fenw bɛɛ donbaa ya ka kɔrɔ, ka kɔn kow kɛli ɲɛ ani a kɛlen kɔfɛ.
O dalilu: Ala kɔrɔtalen ka kumakan : { i ka dɔn duniya wuli dɔnni bɛ Ala de yɔrɔ a bɛ sanji jìgìn wa a b'a dɔn min bɛ muso dɛbɛ la wa nin fosi t'a dɔn i bɛ min sɔrɔ sini wa nin fosi t'a dɔn i bɛ faatu dugukolo fan min na Ala ye dɔnni màsà ye dɔnnibaaba màsà do 34} [lukumaana suran: 34].
A filanan : ani ka dɔn ko Ala ye o sɛbɛn wàlàha tanganen kɔnɔ, fen wo fen kɛra ani min bɛna kɛ a bɛɛ sɛbɛnnendo Ala yɔrɔ gafe la.
O sinsinna: Ala kɔrɔtalen kumakan: {Hɛrɛ jìgìnɛ bɛ Ala bolo mɔɔ si t'a don fo a kelen wa a b'a dɔn min bɛ geren ni kɔkɔji kɔnɔ wa yiribulu foyi tɛ bin f'a ka sɔrɔ a b'a don wali fɛn kisɛ dugukolo dìbìfinw na wali fɛn kɛnɛ wali fɛn jalan fo ka sɔrɔ a bɛɛ bɛ wàlàha tangannen kɔnɔ 59 } [Baganw kofɔli suran :59]
A sabanan : o de ye ka dɔn ko fen bɛɛ bɛ kɛ ni Ala sàgo de ye, fen foyi tɛ kɛ duniya kɔnɔ wali a ka danni na fo na kɛra a ka diɲɛ ye a kɔrɔtalendo. Sugantili bɛ jɔn bolo ani laɲini ni sàgo, n ka o laɲini ni o latigɛ tɛ kɛ fo Ala sàgo kɔfɛ saniya b'a ye a kɔrɔtalendo.
O sinsinnan : Ala kɔrɔtalen kumakan: { n'a ye min diya aw la o ka sira tilennen ta 28 Wa mɔɔ si tɛ sira tilennen ta fo n'a kɛra Ala sago ye duniya bɛɛ tìgì 29} [Kuruli suran: 28, 29]
A naaninan: ka limaniya ko fenw bɛɛ ye danfɛn ye Ala ye min dan, a ye o fɛn yɛrɛ dan ani a mankutuw n'a ka lamagalamagali, ani fen wo fen bɛ sɔrɔ a la.
O sinsinnan : Ala kɔrɔtalen kumakan: {A la ye aw dan ani aw ka kɛtaw 96} {Kɔdɔbilaw suran: 96}.

Jaabi:Ala Kɔrɔtalen ka kumakan de do,danfɛn tɛ.
Ala kɔrɔtalen ko : {Ni filaninkafɔ mɔgɔ dɔ ya laɲini ka k'i sìgìɲɔgon ye a tanga fo a ka Ala kumakan mɛ (kurana)...} [Tubi suran: 6].
A lakalenna fana hadisa la : ( wa Ala kumakan fusamanciya kumatɔw kan o be i na fɔ Ala fusamanciya a ka jɔnw kan). Tirimizi y'a màfilɛ

Jaabi: o de ye kuma wali baara wali kɛwale wali mankutu dancogo la, wali jogo min sàbàtira kira la nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

Jaabi : mɔgɔw ye fen wo fen sindi diinɛ la, n'a ma kɛ kira ni a jɛɲɔgɔnw tile la.
An tɛ a minɛ, a bɛ waajibiya an k'a lasegin.
Ka da kira kumakan kan nɛɛma ni kisi bɛ a ye: << ko sindilen bɛɛ ye fìli de ye>> Abu dawuda y'a màfilɛ.
Ani kira kumakan wɛrɛ nɛɛma ni kisi bɛ a ye : (Ni man min ye baara dɔ kɛ min bɛ an ta fɔnkɔɲɔgɔya o ye baara seginnen ye) Musilimu y'a màfilɛ.
O misali: farankan bàto la, i na fɔ koliko naaninan fàràli seliji kan, wali kira ka bangeli ɲɛnajɛli, ni si ma sàbàti kira n'a jɛɲɔgɔnw la.

Jaabi-Kanunni:o ye danaabaw kanunni n'u dɛmɛli de ye.
Ala kɔrɔtalen ko : { wa danaaba cɛmanw ni musomanw ye ɲɔgɔn kanubaw de ye...} [Tubi suran : 71]
Bàarili : o ye kafiriw kɔniyali ni u juguyali de ye.
Ala kɔrɔtalen ko : { tiɲɛ na tuguɲɔgɔnya ɲuman kɛra aw ye ni iburahima n'a nɔfɛmɔɔw ye tumaminna u ko u ka mɔgɔw ma anw bàarilendon ka b'aw ma ani aw bɛ fenw minnu bàto min tɛ Ala ye an ye aw ka baaraw nànkari wa juguya ni kɔniya bangera an ni ɲɔgɔncɛ kudayi fo aw ka limaniya Ala kelen ma } [ kɔrɔbɔli suran: 4].

Jaabi: Ala tɛ diinɛ wɛrɛ minnɛ silamaya kɔ
Ala kɔrɔtalen ko: {Ni mɔgɔ min ye diinɛ wɛrɛ minɛ min tɛ silamaya ye o te lakodɔn a ye wa o tigilamɔgɔ bɛ bɔnɛbagaw cɛ la lahara jɔ don} [Imurana ka denbaya kofɔ suran 85].

Jaabi : kuma misali: Ala neninin sanuya bɛ a ye wali a ka ciden nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
Baara misali : kurana màfiyɛnyali wali tenturu fɛn wɛrɛ ye min tɛ Ala ye.
Dusukunnasiri misali: ka bila dusukunna ko fɛn wɛrɛ ni bàto ka kan min tɛ Ala ye a ka sé kɔrɔtalendo wali ko dannimá wɛrɛ be ye ka fàrà Ala kan a ka sé kɔrɔtalendo.

1-Naafigiya kumbaba : o de ye kafiriya dogoli ye ka limaniya bange.
O bɛ mɔgɔ bɔ silamaya la wa kafiriya kumbaba dɔ do.
Ala kɔrɔtalen ko : {I ka dɔn munaafigiw bɛ payipayi dugumala de la wa e te na dɛmɛbaa sɔrɔ u ye 144} [Musow kofɔli suran 145].
2- naafigiya ciinin: Misali: galon lahidu fɔnkɔɲɔgɔnya ni danaya tiŋɛni.
A le tɛ mɔgɔ bɔ silamaya la, a le ye jùrùmu ko dɔ ye wa a tìgìlamɔɔ bɛ se ka ɲankata.
Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : << munaafigi taamasiyɛn ye sàbà ye: n'a kumana a bɛ nkalon tigɛ, n'a ye lahidu ta a b'a fɔnkɔŋɔgɔnya n'i dara a la a b'i janfa >> Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi : o ye kira Mamadu de ye nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
Ala kɔrɔtalen ko { Kira Mamadu ma kɛ mɔgɔ si fa ye aw ka cɛw la n ka Ala ka ciden de do ani Nabiɲumanw laban...} [Jamakulu suran 40].
-kira fana ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye: <> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi - kaɲanliko : o de ye Ala ye fen wo fen di a ka Nabiɲumanw ma min tɛ se ka kɛ làada la yaasa k'u ka tiyɛntigiya yira, misali:
- kalo cìlì kira ye nɛɛma ni kisi bɛ a ye Ala kɔrɔtalen ko : {Waati surunyara wa kalo cira * Wa n'u ye Ala ka kabako ye u b'u kɔdon k'a fɔ ko o ye suya duumɛnlen de ye Wa u ye e nkalontigiya ka tugu u nin dingɔ kɔ ko bɛɛ lajɛnlen ye kelifɛn ye} [Kalo suran1-3]
- ani baji cɛcili Musa ye kisi bɛ a ye, ani firiawuna n'a ka kɛlɛcɛw ka jilatoli. Ala kɔrɔtalen ko: { tuma taasi tuma min na an ye baji cɛci n'aw sababu ye an ye aw kisi ka firiawuna ka jamakulu to ji la ka sɔrɔ aw yɛrɛ ɲɛ b'a la} [Mìsi muso kofɔ suran 50].

Jaabi: Sahaba o ye min ye kira diɲɛɲɔgɔnnya ka limaniya a la ka fatu o limaniya kan.
U kanunni n'u tuguɲɔgɔnyali bɛ waajibiya an kan, olu de ye mɔgɔw la sɔn hɛɛrɛma n'u la fusamanci ye Nabiɲumanw kɔfɛ.
U la fusamanci ye : nɔnabila naaniw ye:
Aboubakar Ala diŋɛna a ma.
Umaru Ala diŋɛna a ma.
Usumana Ala diŋɛna a ma.
Ali Ala diŋɛna a ma.
Ala kɔrɔtalen ko sahabaw ka koɲɛ la Ala diŋɛna u bɛɛ ma: { ani minnu fɔlɔ ye kɔni kɛ limaniyala ka bɔ taamadenw ni Madina sìgìbaaw la ani minnu tùgùra olu kɔ ni baara ɲuman ye Ala diɲɛ na u ka bato ma u fana diɲɛ na Ala ka sàrà ma wa Ala ye fɛrɛnakɔ lahidu ta u ye kɔɲɛw bɛ boli min kɔrɔ u bɛ duumɛ o kɔnɔ kudayi, o de niyɔrɔ sɔrɔ bá ye } [Tubi 100].

Jaabi : o lu yɛ kira furumusow de ye nɛɛma ni kisi bɛ a ye.
Ala kɔrɔtalen ko : { Nabiɲuman de ka kan limaniya jɔnw bolo ka tɛmɛ u yɛrɛbakun kan, wa a furumusow ye u baw de ye} [ Jamakulu kofɔ suran: 6].

Jaabi : an bɛ u fɛ an b'u ka kow kɔrɔta wa an bɛ mɔgɔ kɔn min yɛ u kon wa anw tɛ dàn sago u ka koɲɛ la, kira somɔgɔw ye a furumusow n'a bɔnnaw ni hasimi ni Mutɔlibu bɔnna limaniyalenw de ye.
Ala kɔrɔtalen ko : {I ka dɔn Ala b'a fɛ ka jùrùmu de bɔ aw kan kira somɔgɔw ni ka aw sanuya sanuyalila.} [Jamakulu suran 33].
A nana hadisa la ka bɔ kira ma nɛɛma ni kisi bɛ a ye a ko : (N bɛ aw hakili jigin n somɔgɔw la, N bɛ aw hakili jigin n somɔgɔw la, N bɛ aw hakili jigin n somɔgɔw la.) Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi : an ka baara ye: u bonyanin n'u lamɛnnin ni u kumakan labàtoli ye n'a ma kɛ ni Ala sɔsɔ ye, ani ka Ala weele u ye ani ka ladilikan di u man dògòla ani murutilibaliya u kama, fo ni an ye kafiriya Bangelen ye u la.
Ala kɔrɔtalen ko: {Aw minnu limaniya la aw ye Ala n'a ka kira labàto ani aw ka ɲɛmɔgɔw, ni aw fɔra ɲɔgɔnkɔ ko min na aw ye o sigin ka taa Ala n'a ka kira ma n'a ya sɔrɔ aw limaniyalen do Ala la ani don laban, o de ye hɛrɛ ye ani làban yɔrɔ ɲuman} [Musow kofɔli suran 59].

Mɔgɔɲumanso, Ala kɔrɔtalen ko : { I ka don mɔɔ minnu limaniya la ka baara ɲuman kɛ Ala b'olu don mɔgɔɲumanso kɔnɔ kɔjiw bɛ boli min duguma...} [Mamadu kofɔli suran: 12].

Jaabi : Tasu , Ala kɔrɔtalen ko : {Aw ye siran tasu ɲɛ min ɲagalan ye mɔgɔ ni kabaw ye a labɛn na bànbagaw kama} [Mìsìmuso kofɔli suran24}.

Jaabi : Siran: o de ye ka siran Ala ɲɛn a n'a ka ɲankata.
Jìgìya: o de ye nàta ye Ala ka sàraw la an'a ka yaafa n'a ka hinɛ.
O sinsinnan : Ala kɔrɔtalen kumakan : { u bɛ olu minnu weele o lu yɛrɛ bɛ ɲininnin kɛ ka taa u má yɔrɔ sirala olu minnu ni o ka surun wa u bɛ jìgìya kɛ a ka hinɛ la ka siran a ka lajaba ɲɛ i ka don Ala ka lajaba kɛra siranfɛn ye} [Sufɛ taama suran: 57]
Ala kɔrɔtalen ko tuguni: {N ka jɔnw kunnafoniya ka fo ne ye yàfa ni hinɛ màsa ye 49. Wa N ka ɲankata ye ɲankata diminma ye} [Hijiri dùngew kofɔli suran 49,50]

Jaabi- Ala, matigi, hinɛla, mɛnnina, yelila, dɔnnina, garisɛgɛlila, ɲɛnama, màsaba, kodɔnna ...o n'a ɲɔgɔnnaw a tɔgɔ ɲumanw n'a mankutu kɔrɔtalenw na.

Ala:o kɔrɔ ye Ala bàtota cɛn kan, a kelendo jɛɲɔgɔn t'a la.
Mátigi: o kɔrɔ ye danibaa ni tìgi garisɛgɛ dibaa ni kow latigɛbaa à kelendo saniya b'a ye.
mɛnnina : a le min ka lamɛnni ye fen bɛɛ labɔ, a be mankan bɛɛ mɛ minnu fɔlen ɲɔgɔn kɔ a n'a nɔɔniya.
yelila : a le min be fen bɛɛ ye, a b'a bɛɛ ye a ciinin n'a kunbaba.
Dɔnnina : a le de ye màsa ye a ka dɔɔnin ye fɛn bɛɛ labɔ tɛmɛnen ni sisan ani nàta.
Hinɛla : a le min ka hinɛ ye danfɛn bɛɛ labɔ ani ninmafɛn, jɔnw ni danfɛnw bɛɛ be a ka hinɛ kɔrɔ.
Garisɛgɛlila: danfɛn bɛɛ garisɛgɛ be a le min bolo ka bɔ hadamadenw ni jinɛw la ani fɛn ɲɛnaman bɛɛ.
ɲɛnaman : ɲɛnaman min tɛ sà, wa danfɛnw bɛɛ bɛ sà.
Màsaba: dafalenya bɛɛ be a le min ye ani bonya bɛɛ a tɔgɔ n'a mankutuw n'a ka kɛwalew la,
kodɔnna :a le min kitira a ka danni na, ka dɔnnakari,k'a ŋa, kodɔn b'a ye a ka danni n'a ka koɲɛw la.
Kodɔn: o ye kow bilali ye a yɔrɔ la, a ni ka jigin a jigin yɔrɔ la.

Jaabi - An b'u kànu , an bɛ segin u ma sariya masala kɔrɔw ni kuraw la, an tɛ foyi fɔ u ma fo ɲuman, ni mɔgɔ min ye dɔwɛrɛ fɔ u ma min tɛ o ye ; o tìgi te sira tilenen kan.
Ala kɔrɔtalen ko : {Ala be mɔɔ kɔrɔta aw la minnu limaniyala ani dɔɔnin dira minnu ma bàràjila, Ala ye dɔnni màsa ye aw bɛ ko min baara 11} [Dalamangan suran 11]

Jaabi- o ye muminuw de ye minnu be siran Ala ɲɛ.
Ala kɔrɔtalen ko : I ka dɔn Ala ka mɔgɔ ɲumanw siran tɛ olu kan wa u tɛ jɔrɔ 62 olu minnu limaniyala ka siran Ala ɲɛ 63} [Yunusu kofɔli suran : 62,63].

Jaabi - Limaniya ye kumakan ni baara ni dusukunnasiri de ye, kumakan de do nɛn kan, ani dusukunnasiri ni baara dogo la - dusukun - ani baara ni sunfunw ye ani jɔsenw.
Kuma de don nɛn kan, ani dusukunnasiri ni farikolobaara - o kɔrɔ: dusukun ka danaya - ani farikolobaara.
Hadisa la a minɛna ka bɔ Abu hureyirata ma,a minɛna kira la nɛɛma ni kisi bɛ a ye a ko: (Limaniya ye tilayɔrɔ biwolonwula ni ko- wali - biwɔɔrɔ ni kɔ ye, Ala fusamance ye: ma si teyi fo Ala, o fɔli, a dugumata : tɔɔrɔfɛn tali ka bɔ duguma, maloya ye limaniya tilayɔrɔ dɔ ye) Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi: limaniya bɛ jiidi ni bàto ye a bɛ nagasi ni Ala sɔsɔ ye.
Ala kɔrɔtalen ko: {I ka dɔn muminuw ye mɔgɔ de ye ni Ala kosumala u dusukun bɛ sira wa ni Ala ka hayaw kalanna u kan dɔ bɛ fara u ka limaniya kan wa u b'u jìgìsɛmɛ Ala de la 2} [Kɛlɛtɔnɔ Suran 2].

Jaabi: i ka Ala bàto i n'a fɔ i ɲɛ b'a la,n'i ɲɛ t'a la; Ale kɔni ɲɛ b'i la.

Jaabi: ni sarati fila ye:
1- n'a kɛra Ala kɔrɔtalen jaati kama.
2- ani n'a bɛ kira ka taasira kan nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

O de ye k'i sinsin Ala kɔrɔtalen kan nafa ɲininnin ni tɔrɔ ɲɔntili la, ka sababu ɲini ka fàrà o kan?
Ala kɔrɔtalen ko : {Ni mɔgɔ min y'i jìgìsɛmɛ Ala la Ala y'o wàsàbaa ye...} [Furusa suran :3].
{A wàsàbaa} o kɔrɔ ye wàsàli ye duniya kow ni lahara kow la.

Jaabi : ɲuman : o de ye ka yamaruyali kɛ ni bàto bɛɛ lajɛnlen ye Ala ye sebaaya bɛɛ tìgi ye, ko kɔnne: o ye fatanili ye ka bɔ Alaba kɔrɔtalenba sɔsɔli bɛɛ ma. Ko kɔnnen: o ye bàlili de ye ka bɔ Alasɔsɔko bɛɛ ma sé ni bonya màsa.
Ala kɔrɔtalen ko : { aw de kɛra mantow la son hɛɛrɛma ye minnu bangera mɔgɔw ye aw be ɲɔgɔn yamaruya ni ɲuman ye ka ɲɔgɔn fatani ka bɔ ko konnenw ma wa aw limaniyalen bɛ Ala la...} [Imurana ka denbaya kofɔ suran 110].

Jaabi : olu ye mɔgɔ min kɛra kira ka taasira kan nɛɛma ni kisi bɛ a kan, a n'a jɛɲɔgɔnw, kumakan ni baara ni dusukunnasiri la .
U weele la ko kira ka taasira dùnge : ka da u ka tuguli kan kira ka sira kan, ani ko sindilen toli.
U weele la Jàma: ka d'a kan u farala ɲɔgɔn kan cɛn kan u ma farafara .
Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : ( i ka dɔn Isiraila denw farala ka kɛ sira biwolonwula a ni fila, wa ne mantow bɛna fara ka taa sira biwolonwulan ni saba fɛ, u bɛɛ be tasu la, fo taasira kelen) u ko : o ye sira jumɛn ye? A ko : ( ne ni n jɛɲɔgɔnw be sira min kan) Tirimizi y'a màfilɛ