J: 1. Waajibka.
2- Sunnaha aan waajibka aheyn.
3- Xaaraanta.
4- Makruuha (wax reeban oo laga fiican yahay la imaatinkiisa aanse xaaraan aheyn).
5- Waxa bannaan ee xalaasha ah.

J: 1. Waajibka: Waa xil na saaran inaan gudanno, sida salaadaha shanta ah, iyo soonka Ramadaanka, iyo u baarri ahaanta waalidka iyo xiriirinta qaraabada iyo wanaajinta deriska.
- Waajibka waa loo abaal gudaa qofkii fala oo fuliya, waana loo ciqaabaa qofkii ka taga oo dayaca.
2. Falalka fiican in la falo oo lala yimaado aanse waajibka aheyn, sida sunanka joogtada loo tukado ee salaadaha faralka ka hor iyo kaddib la tukado, salaatu leylka, siinta dadka cunto, iyo salaanta, waxaana la yidhaahdaa sunno iyo wax fiican in la falo.
- Sunnada aan waajibka ahayn waa loo abaal gudaa qofkii la yimaada, loomana ciqaabo qofkii ka taga.
Fiiro gaar ah:
Waxaa la gudboon qofka Muslimka ah markuu maqlo arrinkani waa sunno ama wax fiican in la falo, inuuu u degdego falkiisa, iyo ku dayashada Nabiga s.c.w.
3. Xaaraanta: Waa waxa waajibka ah in laga tego, sida cabbista khamriga, ku caasinta waalidka iyo goynta qaraabada iyo inaad xumeyso deriska.
- Xaaraanta waa loo abaal gudaa qofkii ka taga oo la ciqaabaa qofkii fala.
4. Makruuha waa waxa aan habbooneyn in la falo, ka tegitaankiisuna waajib aheyn, sida inaad wax ku qaadato oo bixiso gacanta bidix, celinta marada salaadda gudaheeda.
- Makruuha waa loo abaal gudaa qofkii ka taga mana loo ciqaabo qofkii fala.
5- Mubaax ama shayga bannaan: qofkaana dooran inuu ka tago ama falo sida cunista tufaaxa ama cabbidda shaaha, waxaana la yidhaahdaa waxa bannaan ee xalaasha ah.
- Waxa bannaan: ma leh abaalgud qofkii iska daaya, loomana ciqaabo qofkii fala.

J: Sida asalka ah wax kala iibsigu dhammaantii waa wax bannaan oo xalaal ah, marka laga reebo waxyaabo uu Alle xaaraan tinimeeyey, intaa uu innaga reebayna waa in xaaraan ah.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Alle wuu xalaaleeyey beeca (wax kala iibsiga) waanu xaaraantinimeeyey ribada). [Suuradda Al-Baqarah: 275].

J: 1. Qishka iyo khiyaamada, waxaana ka mid ah qarinta ceeb aad ku og tahay waxaad iibineyso.
- Abuu Hurayrah-Allaha ka raalli noqdee- waxaa laga soo weriyey in Rasuulka Alle -Sallallaahu calahi wasallam- soo maray raashin iib ah (cunto galley ah), markii uu gacanta dhex geliyey waxaa ka soo raacay qoyaan. Markaasuu Nabigu -Sallallaahu calahi wasallam- ku yidhi ninkii galleyda iibineyey: Ninka galleyda lahow waa maxay waxaani? Ganacsadihii wuxuu yidhi: Galleydan waxaa ku da'ay roob Rasuul Allow. Nabigu -Sallallaahu calayhi wasallam- wuxuu yidhi: " Maxaad u soo marin weydey kor si dadku u arko? Qofkii na khiyaana naga mid ma aha". Waxaa soo weriyey Muslim.
2. Ribada: Waxaana ka mid ah inuu qof ka deynsado qof kale kun oo ugu gudo labo kun.
- Intaa siyaadada (dheeriga) ah baana ribada xaaraanta ah. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Alle wuu xalaaleeyey beeca (wax kala iibsiga) oo xaaraameeyey ribada (lacagta dulsaarka markaad lacag amaah ah qof siiso). [Suuradda Al-Baqarah: 275].

 
3. Beec aan caddeyn oo khiyaamo iyo aqoon darro ku jirto: Sida inaan kaa iibiyo caano weli ku jira candhada xoolaha, ama kalluun aan weli la soo qaban.
- Waxaa ku soo arooray xadiis: "Rasuulka Alle Sallallaahu calahi wasallam- wuu reebay beeca khiyaamadu ku jirto". Waxaa soo weriyey Muslim.

J: 1. Nicmadda Islaamka, iyo inaad ka mid aheyn dadkaa gaalada ah.
2. Nicmadda Sunnada, iyo inaad ka mid aheyn kuwaa ehlu bidcada ah.
3. Nicmadda ladnaanta iyo caafimaadka,  oo leh maqalka, aragga, socodka iyo nicmooyinka kale oo badan.
4. Nicmadda cunnada iyo cabbitaanka iyo dharka.
- Nicmadda Alle kor ahaaye innagu galladaystay wey badan yihiin oo lama koobi karo tiro ahaan.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Haddaad tirisaan Nicmooyinka Alle, ma koobi kartaan. dhab ahaan Alle waa Denbi Dhaaf Badane, Naxariis Badan). [Suuradda An-Naxal: 18].

J. Waajibku: Waa inaan ku mahadnaqno oo ku ammaano Alle carrabka iyo qalbiga iyo inuu Isagu Keligii leeyahay deeqda, iyo in loo isticmaalo Nicmooyinkaa waxa raalli geliya Alle, oo waa inaan loo adeegsan ku caasintiisa.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Ee i xusa aan idin Xusee, oo ii mahad naqa hana iga abaal dhicina). [Suuradda Al-Baqarah: 152].

J: Ciidda soon furka iyo ciidda Adxada ee tobanka bisha dul-Xijjah). Sida ku soo arooray xadiiska Anas-Allaha ka raalli noqdee, wuxuu yidhi: Wuxuu Rasuulka Alle -Sallallaahu calayhi wasallam- yimid Madiinah iyagoo (reer Madiina) leeyihiin labo maalmood oy ciyaaraan oo ay ciid ka dhigtaan. Nabigu -Sallallaahu calahi wasallam- wuxuu yidhi: Waa maxay labadan maalin? Waxay yidhaahdeen: Waa ciiddayada aan ciyaarno ilaa waagii aan aheyn gaalada. Markaasuu Rasuulku sallal laahu calayhi wasallam yidhi:"Alle wuxuu idiinku beddelay labo ka kheyr badan: Maalinta Adxada, iyo Maalinta Soonfurka". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud.
Waxaan labadaa ciidood aheyn ee ka soo hadha waa bidco.

J: Bisha Ramadaan.

J: Maalinta Jumcaha.

J: Maalinta gowraca (Adxada 10ka Xajka), waxaa sidoo kale la yidhi Maalinta Carrafa (9ka Xajka).

J: Habeenka Laylatul Qaddarka.

J: Waa inaan aragga ka laabo oo fiiro la raacin, Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Waxaad ku dhahdaa mu’miniinta ha ka laabeen aragyadooda (xaaraanta, Iyagoo eegaya oo keliya waxa bannaan oo ka jeedinaya indhahood waxa aan u bannaaneyn in la eego). [Suuradda An-Nuur: 30].

J: 1. Nafta amarta xumaha: isagoo qofku raacaya waxay naftiisu u iilato iyo hawadiisa ee ku caasinta Alle kor ahaaye ah. Alle Hufnaaye wuxuu yidhi: (Naftu waa xume amarto, mid uu Rabbigay u naxariisto maahee. Rabbigay waa Denbi Dhaaf Badane, Naxariis Badan). [Suuradda Yuusuf: 53].
2. Shaydaanka: Waa cadowga ilmo Aadam ujeeddadiisa ugu weyni waa inuu lumiyo qofka oo ku waswaas geliyo sharka oo Naar geliyo. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Ha raacina tallaabooyinka Shaydaanka. Hubaal wuxuu idiin yahay cadow cad). [Suuradda Al-Baqarah: 168].
3- Saaxiibbada xun: Waa kuwa ku boorriya dadka sharka, oo ka hor istaaga kheyrka.   Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Saaxiibbadu Maalintaas waxay isu ahaan cadow qaarkoodba qaarka kale, kuwa wanaagsan ee Alle ka baqa ee iska jira xumaha mooyee). [Suuradda Az-Zukhruf: 67].

Toobadu: Waa ka soo laabashada ku caasinta Alle kor ahaaye oo loo laabto adeecitaankiisa. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Anigu waan u denbi Dhaaf Badanahay qofkii toobad keena oo (Xaqa) rumeeya oo sama fala, markaas ku sugnaada hanuunka oo toosnaada). [Suuradda Daa Haa:82].

J: 1. Inaad ka harto denbiga oo ka joogto.
2. Inaad ka shallaydo wixii tagey.
3. Inaad goosato inaadan u noqon denbigaa.
4. inaad u celiso xuquuqda iyo waxyaalaha aad ku dulmisay dadkii lahaa.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Kuwa markay falaan xumaan ama dulmiyaan nafahooda, xusuusta Alle, weydiistana in laga dhaafo denbiyadooda; yaa dhaafa denbiyada oo aan Alle aheyn, oo aan kas iyo ogaal ugu adkeysan waxay faleen (oo denbi ah). [Suuradda Aal- Cimraan: 135].

J: Macnaha waa inaad Alle ka baryeyso inuu ku ammaano Nabigiisa -Sallallaahu calahi wasallam- kulanka sare ee malaa’igta dhexdooda.

J: Tasbiixda waa ka nasahidda (ka fogeynta) Alle kor ahaaye ceeb iyo xumaan oo dhan.

J: Waa Alle ammaan iyo ku tilmaamiddi dhammaan tilmaamaha kamaalka (dhammeystiran).

J: Waa inuu Alle ka weyn yahay wax walba oo ka sarreeyo, ka Sharaf iyo darajo weyn yahay wax waliba.

J: Macnaheedu waxaa weeye: addoonka kama wareegi karo xaal isagoo u waraagi xaal kale, mana awoodo taa inuu Alle ugu kaalmeeyo mooyee.

J: Waa dalab uu addoonku ka dalbi Rabbigi inu ka tiro dunuubtiisa oo u asturo ceebahiisa.

J: Waxaa ku hagaaga hadalka aad ku hadleyso, falalka aad faleyso iyo waxa aad aaminsan tahay, taasoo aad ku heleyso liibaan adduun iyo aakhiraba.
- Tixraac xadiiska Mucaawiyah bin abii Sufyaan Allaha ka raalli noqdee wuxuu yidhi: Rasuulkii Alle sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi: "Qofkii uu Alle la doono kheyr wuxuu fahansiiyaa diinta". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Wuxuu fahansiiyaa: Macnaha waa ka yeelaa qof yaqaan oo u cilmi leh axkaamta sharciga.

J: Waa inuu asturo jidhka oo dhan.
- Waa inuusan qurux iyo bilic laheyn.-
- Waa inuusan khafiif aheyn muujin jidhka.
- Waa inuu waasic yahay aan cidhiidhi aheyn.
- Waa inaan uunsi iyo barafuun la marin.
- Waa inuusan shabbahin (u ekaan) dharka ragga.
- Waa inuusan shabbahin (u ekaan) dharka gaalada iyo caasiyaasha (dadka xun).
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi： (Nabiyow! Ku dheh (oo amar) xaasaskaaga iyo gabdhahaaga iyo haweenka mu’miniinta ah inay isku dadaan xijaabkooda. (Arrin) kani baa roon oo wanaagsan si loogu aqoonsado, sidaas darteedna aan loo faduulin. Allena waa Denbi Dhaaf Badane, Naxariis Badan". [Suuradda Al-Axzaab: 59].
Macnaha Aayadda: Nabiyow ku dheh oo amar xaasaskaaga iyo gabdhahaaga iyo haweenka mu'miniinta inay ku soo rogaan madaxyadooda iyo wejiyadooda maryahooda iyo go'yadooda; si ay u asturaan wejiyadooda iyo laabahooda iyo madaxyadooda si aan loo faduulin ama loo dhibin. Allena waa Denbi Dhaaf Badane Isagoo idiin dhaafay wixii horay idiinka dhacay denbiyo, oo idiinku naxariistay inuu idiin caddeeyey xalaasha iyo xaaraanta.

J: Waa falidda amarrada Alle iyo ka tegitaanka waxyaalaha uu reebay ee macaasida ah.
- Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: Alle ka cabsada, oo ogaada inuu Alle la jiro kuwa iska jira (xumaha ee dhowra Amarradiisa). [Suuradda Al-Baqarah: 194].

J: Waa ku camal falka Islaamka iyo ka tegitaanka macaasida iyo dunuubta.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Kuwa Xaqa rumeeyoow, haddaad u gargaartaan (diinta) Alle, Wuu idiin gargaari oo idiin sugi cagahiinna). [Suuradda Muxammad: 7].
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Alle ma beddelo xaaladda qolo, jeeray iyagu naf ahaantoodu beddelaan xaaladdooda). [Suuradda Ar-Racad: 11].

J: Ducadu waa waxa ugu weyn cibaado ee loogu dhowaado Alle.
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: (Allaah) Rabbigiin wuxuu yidhi: I barya waan idinka aqbaliye (baryada); kuwa iska weyneeya baryadeyda, waxay geli Naar iyagoo dullaysan). [Suuradda Ghaafir: 60].
Nabigu Sallallaahu calahi wasallam- wuxuu yidhi: "Ducadu waa cibaado". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud, At-Tirmidi iyo ibnu Maajah.