J: 1. Kiti min Jagoyani ne.
2. Kiti min kanuni ne.
3. Kiti haramuyani ne.
4. Kiti min kɔniyani ne.
5. Kiti min dagani ne.

J: 1. Min ye wajibi ye: o le ye jagoya ye, i nafɔ Seli farida loru, ani sunkalo sun doni ani ka ɲumanya kɛ wolobaga fila ye.
- fɛn min ye jagoya ye, a kɛ baga be sara sɔrɔ, ni mɔgɔ min ka toy o bena a jankata.
2. Min kanuni ne: o ye min ma jagoya, inafɔ farida seliw kɔfɛ nafila seliw, ani sufɛ seli, ani ka mɔgɔw la domini ani ka salamu bila mɔgɔw kan(k'o fo). o kiti be o wele ko sunna ani mandub.
- Kiti min kanuni ne, a kɛ baga be sara sɔrɔ a kɛli la, a te jankata sɔrɔ a kɛ baliya la.
Kɔlɔsili ani lasomni nafaman.
A kakan silama ye ni a ka mɛn ko fɛn dɔ ye sunna ye, walima ko ladilikan le, a ka teliya k’o kɛ, ka bɛn Nabiɲuman ka ɲɛfɔli ma, Alla ka nɛma ni kisi b'A ma.
4. Kiti min ye haramu ye: o toli ye jagoya ye, inafɔ dɔlɔ mi, ani wolobaga kan sɔsɔ, ani sinjitigɛ.
-Kiti min ye haramu ye: o tolibaga be baraji sɔrɔ, a kɛbaga be jankata sɔrɔ.
4. Kiti min kɔniyani ne: a toli te jagoya ye, inafɔ ka fɛn minɛ walima k'a di ni bolo jugu ye, ka fani kuru seli la.
- Kiti min kɔniyani ne a tolibaga be baraji sɔrɔ, a kɛbaga te jankata sɔrɔ.
5. Min dagani ne: o ye min be jon yɛrɛ bolo a kɛ baliya na kɛli la, inafɔ ka ponmu domu ani ka the mi, on kiti be wele ko: min be bɛn ani halala.
- Kiti min dagani le a tolibaga te baraji sɔrɔ ani a kɛbaga fana ni te jankata sɔrɔ.

Lasili min be fere bɛɛ ani bara ɲɔgonyan bɛɛ la, o le ye k'o ye halala le ye, fɔ a sugu dɔw Alla kɔrɔtani ye min haramuya.
Alla kɔrɔtani ko: {ani ko Alla kɔrɔtani ka fere daga ani ka Riba haramuya} [Suratu Al Bakara: 275].

J: 1. Namara, a dɔ ye: ka fere fɛn lebu dogo.
- a minɛna Abu Hurayra fɛ Alla ka diɲɛ a ma, ko Alla kira nɛma ni kisi b'A ma, A tɛmɛna domini kuru dɔ kɛrɛfɛ, A k'A bolo don ala, A bolo kumadenw ɲigila, A ko « ni ye mun ye domini tigi? a ko: yaa Alla kira! sanji le ka bugɔ. A ko: «Mun na i m'a bila domini sanfɛ mukɔson mɔgɔw y'a yɛ? Mɔgɔ o mɔgɔ be namara kɛ, o tigi te ne Muhamad dɔ ye» Muslim y'o lakali.
2. Riba: dɔ ye ka waakelen juru minɛ mɔgɔ dɔ la ko i bena sara waafila.
- ka faralikɛ jurukan o ye Riba ye min haramuya ni le. Alla kɔrɔtani ko: {Alla kɔrɔtani ka fere daga ani ka Riba haramuya}. [Suratu Al Bakara: 275].
3. Marasali ani kunfinya: inafɔ o ye nɔnon kɛnɛ fere i ma saga muso sin na, walima ka jɛgɛ fere ji la ka sɔrɔ a ma aminɛ ban.
A nana hadisa kɔnɔ: «Alla kira nɛma ni kisi b'A ma, ka gɛnni kɛ ka bɔ marasali fere ma» Muslim y'o lakali.

J: 1. A dɔ ye Silamaya nɛma, ani ko ile te kafiri ye.
2. Sunna nɛma, ani ko ile te bida mɔgɔ ye.
3. Kɛnɛya ani lanfiya nɛma, inafɔ i be mɛnni min kɛ ani i be yeli min kɛ ani i be tagama ani o ɲɔgonna gɛrɛw.
4. Domini ani mili ani fani don nɛma.
- Alla kɔrɔtani ka nɛma min kɛ an kan a ka ca kojugu dan t'a la.
Alla kɔrɔtani ko: {Ni aw ye Alla ka nɛma jateminɛ aw te se ka dan lɔn, can na Alla ye yafa masaba ye ani hinɛ masaba ye} [ Suratu An Nahl: 18].

J- Min wajibiyala: o ye ka nɛma koɲumalɔn; o be kɛ ni Alla matɔgɔ ye ani Alla tano, o be kɛ ni nɛɛn ye ani ko see bɛɛ be a le kelenpe le ye, ani k'o ni nɛmaw barali cogoya la Alla kɔrɔtani diɲɛna cogoya min ma, a kana kɛ Alla sɔsɔ ko la.
- Alla kɔrɔtani ko: { aw ye ne Alla kofɔ Ne b'aw kofɔ, ani aw ye Ne ka nɛma koɲumalɔn, ka Ne barikala ani aw kana kafiriya ka kɛ koɲumalɔn baliw ye} [ Suratu Al Bakara: 152].

J: O ye selideni ani seliba ye. Ka bɛn min nana Anas ka hadisa kɔnɔ Alla ka diɲɛ a ma, a ko: Alla kira nɛma ni kisi b'A ma, nana Madina kasɔrɔ lon fila le tun be madinakaw bolo o be seli tolon kɛ ala, A ko: «ni lon fila ye mun ye?» O ko: ni ye lon fila ye an tun be tolon kɛ a la ka kon Silameya, o la Alla Kira ko nɛma ni kisi b'A ma: « Alla ka yɛlɛmani kɛ aw ye ni lon fila la, fɛn na min ka fisa ni a ye: o ye liyan seli ye min ye seliba ye, ani suntigɛ seli min ye selideni ye» Abu Daawud y'o lakali.
Seli min te ni fila dɔ ye o ye bida le ye.

J: o ye Sunkalo ye.

J: o ye jumalon ye.

J: o ye kanatigɛli lon ye min ye selibalon ye, dɔw ko Arafa lon le.

J: o ye Layilatul kadiri su.

J: min ye wajibi ye i kan o le ye, k'i ye i ɲalafilɛli majigi, Alla kɔrɔtani ko: {A fɔ limaniyabagaw ye (muminiw) o k’o ɲala filɛli majigi} [Suratu An Nur: 30].

J: 1. Nii min be mɔgɔ bila juguma la: O ye ka fɔ mɔgɔ ye tugu fɛn kɔ a nii be min yira ala ani a nii sagonakow, Alla sɔsɔli kow la, Alla min ye masa ba ye ani masa kɔrɔtani. Alla ko saniya b'A ye: {Can na, Adamaden nii yɛrɛ be ɲamarɔyali kɛ kojugu le la, fɔɔ ni N’matigi hinɛna min na. Can na, Ne matigi ye yafalikɛla ba ye, ani hinɛbaga ba ye} [Suratu Yusuf: 53].
2. Shitana: Ale ye Adamaden jugu ye, a ka laɲini ye ka adamaden lafili, k’a ko jugu bila a dusu la, ka sika bila ala mukɔson a ye kojugu kɛ,k'a ladon jahanama kɔnɔ. Alla kɔrɔtani ko: {Aw kana tugu Shitana seen nɔw kɔ. Can na, a ye aw jugu bangeni ye} [Suratu AlBakara: 168].
3. Teri juguw: minw be mɔgɔw lasu ka taga ko jugu kɛli ma, ani ka mɔgɔw bali ko ɲuman kɛli ma. Alla kɔrɔtani ko: {Teriw, o lon na,(lon laban) o bena kɛ ɲɔgon juguw ye, fɔɔ Alla ɲasiran bagaw} [Suratu Zukhruf : 67].

J: tubi: ye ka segi ka bɔ Alla kɔrɔtani sɔsɔli kow ma, ka taga Alla ka yamaruya n'A bato kow ma. Alla kɔrɔtani ko: {can na, mɔgɔ o mɔgɔ be segi ka taga Alla ma, ka limaniya a ma, ka baraɲuma kɛ, ka kanda sira tagama, ne be yafa o tigi ma} [Suratu Taha: 82].

J: 1. Ka jurumu kɛ dabila.
2. Ka nimisa kow tɛmɛninw la.
3. I k’a latigɛ k’i tena kɔsegi o ma tuguni.
4. Ka hakɛw ni yurukuyuruku kow(tɔɲonli fɛnw) lase o tigiw ma.
Alla kɔrɔtani ko: {Ani minw, n’o ye kakalaya dɔ kɛ, walima n’o ye kojugu dɔ kɛ o yɛrɛ kun kan, n'o hakili jigi la Alla la, ola o be yafa ɲini o ka jurumuw kɔson, wa jon le be yafa jurumuw ma ni Alla tɛ, o fana te sabati o ka kɛwale jugu tɛmɛniw kan, k’a sɔrɔ o b’a lɔn} [Suratu Aali Imran: 135].

J: O kɔrɔ ye ko i b’a ɲini Alla fɛ ko A ye tano kɛ A la Nabiɲuma kan, nɛma ni kisi b’A ye, mɛlɛkɛba kɔrɔtaniw cɛ.

J: Subhaana laahi fɔli o ye ka saniyali kɛ, saniya be Alla ye ani A kɔrɔtani le ka bɔ nagasili ni fiɲɛ ani kojugu bɛɛ ma.

J: o ye ka Alla kɔrɔtani ka koɲuma fɔ, ani k’a mankutu ni mankutuli bɛɛ la dafani ye.

J: o kɔrɔ ye Alla, saniya be a ye, A ka bon ni fɛn bɛɛ ye, ani A kɔrɔtani le ani a ka bonya dan tɛmɛni le fɛn bɛɛ kan.

J: a kɔrɔ ye: Jon te se ka yɛlɛma ka bɔ cogoya dɔ la ka taga cogo gɛrɛ la, ani see foy t’a ye k’o kɛ ni Alla ka sababu tɛ.

J: O kɔrɔ ye: jon ye ɲinili kɛ a Matigi fɛ k'a jurumuw yafa ani k'a lebuw sutara.

J: Kumaw, baraw ani dusukuna kow ka cantigiyali , o min be wolo kunandiya la duniya kɔnɔ ani lahara.
- a nana hadisa kɔnɔ ka minɛ Muhaawiya abu sufyane den fɛ, Alla ka diɲɛ o fila ma, ko Alla kira ko nɛma ni kisi b'A ma: « ni Alla ka hɛrɛ laɲini mɔgɔ min ye, A be o tigi lafamuya dina kow la» Bukhari ni muslim y'o lakali.
A be a lafamuya: o ye A b'a tigi kɛ lɔnni baga ye sariya kitiw la.

J: - A ka kan k'a farikolo bɛɛ datugu k'a sutara.
- masiri ma kan ka kɛ a la.
- A ma kan ka kɛ fani ye min ka fiɲɛ, min kɔnɔ yɔrɔ be ye a kɔ kan.
A ka kan ka bonya, a kana dɔgɔya.
- A ma kan ka kasadiyana k'a la.
- A ma kan ka kɛ inafɔ cɛɛw ka faniw.
- A ma kan ka kɛ inafɔ kafirimusow ani muso cinnikɛlaw ka fani.
Alla kɔrɔtani ko: {Yaa kira, a fɔ I musow an’i denmusow ani limaniyabagaw ka musow ye k’o ka kɛnɛmafaniw (derekebaw) sama k’o yɛrɛ lamini (n’o be bɔra), O le bɛnni ne ka tɛmɛ walasa mɔgɔw k’o lɔn, n'o kɛla mɔgɔw tena o tɔrɔ. Alla ye yafabaga ba ye, ani hinɛbaga ba ye tuma bɛɛ} [Suratu Ahzaab: 59].
Ni Aya kɔrɔ: Yaa Kira, A fɔ i musow n’i denmusow ye ani lanabagaw musow ye k’o ka faniw jigi o kunw n’o ɲadaw kan, walasa k’o ɲadaw n'o disi n’o kunw ka datugu. O le be se ka danfara bila o ni tɔw cɛ, ni sutara ani latangali ye, walasa ko jugu wala tɔrɔ si kana ow sɔrɔ. Alla ye yafabaga ba ye, A be makari ala tuma bɛɛ, sabula A yafala aw ka jurumu tɛmɛninw ma, A hinɛla ala sabula A yiralikɛ ala ko minw dagala ani minw haramuya la.

J: O ye ka Alla bato kow kɛ ani ka Alla sɔsɔ kow toy.
Alla kɔrɔtani ko: {Aw ye siran Alla ɲɛ, ani aw ya lɔn ko Alla be ni Alla ɲasiran bagaw ye yɔrɔ bɛɛ} [Suratu AlBakara: 194].

J: O ye ka bara kɛ ni Silamaya ye ani ka Alla sɔsɔ ni jurumu kow toy.
Alla kɔrɔtani ko: {Yaa alu min limaniya la! n’aw ye Alla dɛmɛ, A b'a dɛmɛ, ani k’a seenw sabati kaɲan} [Suratu Muhamad: 7].
Alla ko saniya b'a ye: {can na, Alla ka nɛma min kɛ jamakuru dɔ ye Alla t'o yɛlɛma cogoya shila fɔɔ n’ow yɛrɛ k'Alla ka yamaruya yɛlɛma} [Suratu Ar Ra’d: 11].

J: duawu ye batɔ bɛɛ la belebele dɔ ye, ani fɛrɛ jonjon dɔ le min b’anw gwɛrɛ Alla la.
Alla kɔrɔtani ko: {Aw Matigi ko: Aw ye Ne wele, Ne b’aw jabi, can na minw be o yɛrɛ bonya Ne batoli ma, olugu bena don jahanama kɔnɔ} [Suratu Gaafir: 60].
Ani Nabiɲuma ko Alla ka nɛma ni kisi b’A ma: «Duawu le ye bato yɛrɛ ye» Abu Daawud, Tirmizhi ani Ibn Maajah y'o lakali.