उत्तर: १. वाजिब (फर्ज)।
२. मुस्तहब (राम्रो)।
३. हराम (निषेधित)।
४. मकरूह (अप्रिय)।
५. मुबाह (अनुमतियोग्य)।

उत्तर: १. वाजिब (अनिवार्य): यस्तो काम हो जुन अनिवार्य रूपमा गर्नैपर्छ, जस्तै पाँच समयको नमाज पढ्नु, रमजानको रोजा राख्नु र आमाबाबुप्रति राम्रो व्यवहार गर्नु।
- वाजिब (अनिवार्य): यसलाई गर्नेले पुण्य (सवाब) पाउँछ र छाड्नेले सजाय भोग्नुपर्छ।
२. मुस्तहब: यस्तो काम हो जुन अनिवार्य हुँदैन, जस्तै 'सुन्नत मोअक्क्दह' पढ्नु, रातिको नमाज (तहज्जुदको नमाज) पढ्नु, खाना खुवाउनु र सलाम गर्नु। यसलाई सुन्नत वा मन्दूब पनि भनिन्छ।
- मुस्तहब गर्नेले सवाब (पुण्य) पाउँछ र छाड्नेले सजाय पाउँदैन।
महत्वपूर्ण टिप्पणी:
जब कुनै काम सुन्नत वा मुस्तहब हो भन्ने कुरा मुस्लिमले सुन्छ, उसले त्यसलाई तुरुन्त गर्न पहल गर्नुपर्छ र नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को अनुसरण गर्नुपर्छ।
३. हराम : यस्तो काम जसलाई छोड्नु अनिवार्य हुन्छ, जस्तै रक्सी पिउनु, आमाबाबुको अवज्ञा गर्नु र नातागोता (सम्बन्ध) तोड्नु।
- हराम (निषेधित): जसले यसलाई छोड्छ उसलाई इनाम (पुण्य) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुन्छ।
४. मकरूह (अप्रिय): यसलाई छोड्नु अनिवार्य हुँदैन, जस्तै बायाँ हातले लिनु–दिनु, र नमाजमा कपडा समेट्नु।
- मकरूह: जसले यसलाई छोड्छ उसलाई पुण्य (इनाम) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुँदैन।
५. मुबाह (अनुमतियोग्य): यसमा गर्न वा नगर्न दुवैमा स्वतन्त्रता हुन्छ, जस्तै स्याउ खानु र चिया पिउनु। यसलाई जायज र हलाल पनि भनिन्छ।
- मुबाह (अनुमतियोग्य): यसलाई छोड्नेमा कुनै पुण्य हुँदैन र गर्नेमा कुनै सजाय हुँदैन।

उत्तर: किनबेच र लेनदेन मूल रूपमा जायज (अनुमतियोग्य) हुन्छ, तर केही प्रकारहरू बाहेक जसलाई अल्लाह तआलाले हराम गर्नुभएको छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहले व्यापारलाई हलाल (वैध) बनाउनु भएको छ र ब्याज (सूद) लाई हराम (निषेध) गर्नुभएको छ।} [अल-बकरह: २७५]

उत्तर: १. धोखाधडी (गिश), जसमा सामानको दोष लुकाउनु पनि पर्छ।
- अबू हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) अन्नको थुप्रो हुँदै जाँदा उहाँले त्यसमा आफ्नो हात हाल्नुभयो र उहाँका औँलाहरू भिजे। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: «यो के हो, हे खानेकुराका मालिक?» उसले भन्यो: “पानी परेको छ, हे अल्लाहका रसूल।” तब उहाँले भन्नुभयो: “तिमीले त्यो भिजेको भाग माथि किन राखेनौ ताकि मानिसहरूले देखून्? जसले धोखाधडी गर्छ, ऊ मबाट होइन।” (मुस्लिम)
२. रिबा (ब्याज): जस्तै, मैले कुनै व्यक्तिबाट एक हजार ऋण लिएर पछि उसलाई दुई हजार फिर्ता दिने सर्तमा लिने।
- यो थप (बढी रकम) नै हराम ब्याज हो। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहले व्यापारलाई हलाल (वैध) बनाउनु भएको छ र ब्याज (सूद) लाई हराम (निषेध) गर्नुभएको छ।} [अल-बकरह: २७५]
३. गरर (अनिश्चितता) र जिहालत (अज्ञानता): जस्तै भेडीको थुनमा रहेको दूध बेचनु वा पानीमा भएको माछालाई समातिनु भन्एदा पहिला बेचनु।
- किनभने हदीसमा छ: «अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले अनिश्चित (धोखाधडीयुक्त) किनबेच गर्न निषेध गर्नुभएको छ।» (मुस्लिम)

उत्तर: १. इस्लामको नेमत (कृपा) र तिमी काफिरहरू मध्ये होइनौ।
२. सुन्नतको नेमत र तिमी बिदअत गर्नेहरूमध्ये होइनौ।
३. स्वास्थ्य र निरोगीपनको नेमत, जस्तै सुन्ने, देख्ने, हिँड्ने आदि क्षमताहरू।
४. खानपिन र लुगाफाटोको नेमत (कृपा)।
- अल्लाह तआलाका हामीमाथि धेरै अनगिन्ती कृपाहरू छन्, जसलाई गन्न वा हिसाब गर्न सकिँदैन।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {यदि तिमीहरूले अल्लाहका कृपाहरू गन्न खोज्यौ भने तिमीहरूले तिनलाई गणना गर्न सक्दैनौ। निश्चय नै अल्लाह अत्यन्त क्षमाशील र दयालु हुनुहुन्छ।} [अन्-नहल: १८]

उत्तर: ती (नेमतहरूको) कृतज्ञता (शुक्र) गर्नु वाजिब हो। कृतज्ञता जिब्रोद्वारा अल्लाहको प्रशंसा र गुणगान गरेर तथा सबै कृपा उहाँकै हो भनेर स्वीकार गरेर व्यक्त गरिन्छ। साथै ती नेमतहरूलाई अल्लाह तआलालाई प्रसन्न पार्ने कार्यमा प्रयोग गर्नु, र उहाँको अवज्ञा (पाप) मा प्रयोग नगर्नु पनि कृतज्ञता व्यक्त गर्ने तरिका हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरू मलाई सम्झ, म पनि तिमीहरूलाई सम्झनेछु। मेरो कृतज्ञता गर, र मेरो कृतघ्नता नगर।} [अल्-बकरह: १५२]

उत्तर: ईदुल-फित्र र ईदुल-अजहा। किनकि अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) मदीना आउनुभयो र त्यहाँका मानिसहरूका लागि खेल्ने दुई दिन थिए। उहाँले सोध्नुभयो: “यी दुई दिन के हुन्?” उनीहरूले भने: “हामी इस्लामपूर्व युगमा यी दुई दिनमा खेल्थ्यौं।” त्यसपछि अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “निस्सन्देह, अल्लाहले तिमीहरूलाई ती दुई दिनभन्दा उत्तम दुई दिन प्रदान गर्नुभएको छ: ईद अल-अधा र ईद अल-फित्र।” (अबू दाऊद)
यी दुई बाहेकका सबै पर्व (ईद) हरू बिदअत (धर्ममा नयाँ आविष्कार) हुन्।

उत्तर: सबैभन्दा उत्तम महिना रमजान महिना हो।

उत्तर: शुक्रबारको दिन हो।

उत्तर: कुर्बानीको दिन (ईद अल-अधा) र अरफा (अरफात) को दिन पनि भनिएको छ।

उत्तर: कद्रको रात (लैलतुल कद्र)।

उत्तर: आफ्नो दृष्टि तल राख्नु पर्छ। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {आस्थावान पुरुषहरूलाई भनिदेऊ, तिनीहरूले आफ्ना दृष्टि तल राखून्।} [नूर: ३०]

उत्तर: १. खराब कामतर्फ प्रेरित गर्ने मन (नफ्स अम्मारा): यस्तो मन हो जसले मानिसलाई खराब कामतर्फ प्रेरित गर्छ, जब मानिस आफ्नो इच्छालाई पछ्याउँछ र अल्लाह तआलाको अवज्ञा गर्छ। अल्लाह सुब्हानहुले भन्नुभएको छ: {निस्सन्देह आत्मा (नफ्स) त धेरैजसो खराबीको आदेश दिने हुन्छ, सिवाय त्यस्ता व्यक्तिहरूको जसप्रति मेरो पालनकर्ताको दया हुन्छ। निस्सन्देह मेरो पालनकर्ता अति क्षमाशील र अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ।} [यूसुफ: ५३]
२. शैतान: यो मानवको शत्रु हो, जसको उद्देश्य मानिसलाई भ्रष्ट पार्नु, उसलाई खराब कामतर्फ उक्साउनु र अन्ततः नरकमा प्रवेश गराउनु हो। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {शैतानका पाइलाहरूको अनुसरण नगर। निस्सन्देह ऊ तिमीहरूको स्पष्ट शत्रु हो।} [अल-बकरह: १६८]
३. खराब (दुष्ट) साथीहरू: जसले खराब काम गर्न प्रेरित गर्छन् र भलाइ राम्रो कामबाट रोक्छन्। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {त्यस दिन घनिष्ठ साथीहरू (मित्रहरू) एकअर्काका शत्रु हुनेछन्, तर केवल धर्मीहरू बाहेक।} [अज्जुख्रुफः ६७]

उत्तर: तौबा: अल्लाह तआलाको अवज्ञाबाट फर्केर उहाँको आज्ञापालनतर्फ जानु हो। अल्लाहले भन्नुभएको छः {अनि जसले पश्चात्ताप गर्छ, ईमान ल्याउँछ, सत्कर्म गर्छ र त्यसपछि सही मार्गमा रहन्छ, निस्सन्देह म अत्यन्त क्षमाशील छु।} [ताहा: ८२]

उत्तर:
१. पाप (गुनाह) तुरुन्तै छोड्नु।
२. पहिले गरेको पापमा पछुतो गर्नु।
३. त्यस पापतर्फ फेरि नफर्किने दृढ संकल्प गर्नु।
४. अरूको हक र अन्याय तिनीहरूलाई फिर्ता गर्नु।
अल्लाहले भन्नुभएको छः {अनि जब ती मानिसहरू कुनै अश्लील काम गर्छन् वा आफ्नै आत्मामाथि अन्याय गर्छन्, तब उनीहरूले अल्लाहलाई सम्झन्छन् र आफ्ना पापहरूको लागि क्षमा माग्छन्, अल्लाह बाहेक अरू कसले पापहरू क्षमा गर्न सक्छ? उनीहरू जान्दाजान्दै पनि आफूले गरेको काममा अडिग रहँदैनन्।} [आले इम्रानः १३५]

उत्तर: यसको अर्थ हो: तपाईंले अल्लाहसँग सर्वोच्च सभा (मलए-आला) मा उहाँका नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को प्रशंसा गर्न प्रार्थना गर्नु हो।

उत्तर: तस्बीह भनेको अल्लाह सुब्हानहु व तआलालाई हरेक कमी, दोष र खराबीबाट पवित्र र मुक्त ठहराउनु हो।

उत्तर: अल्लाह तआलाको प्रशंसा गर्नु र उहाँलाई सम्पूर्ण पूर्ण (कमी-रहित) गुणहरूले वर्णन गर्नु हो।

उत्तर: यसको अर्थ हो: अल्लाह सुब्हानहु सबैभन्दा महान् हुनुहुन्छ, हरेक कुराभन्दा ठूलो, उच्च, महान् र सम्मानित हुनुहुन्छ।

उत्तर: यसको अर्थ हो: मानिससँग आफ्नो अवस्थाबाट अर्को अवस्थामा परिवर्तन हुने शक्ति र सामर्थ्य आफैंमा हुँदैन; त्यो सबै अल्लाहबाट मात्र हुन्छ।

उत्तर: यसको अर्थ हो: सेवकले आफ्नो रबसँग आफ्ना पापहरू मेटाइदिन र आफ्ना दोषहरू ढाकिदिन (ढाकछोप गर्न) अनुरोध गर्नु।

उत्तर: धर्मको समझ (फिकह) को फल के हो भने यसले कुरा, कार्य र आस्थालाई सही बनाउँछ, जसबाट संसार र परलोक (आखिरत) मा खुशी प्राप्त हुन्छ।
- मुआविया बिन अबी सुफियान (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: «अल्लाहले जसको लागि भलाइ चाहनुहुन्छ, उसलाई धर्मको समझ (फिकह) प्रदान गर्नुहुन्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
“युफक्किहहु (يفقهه)” भन्नाले: उसलाई शरई (धार्मिक) हुकुमहरूको ज्ञान भएको विद्वान बनाउनु हो।

उत्तर: - सम्पूर्ण शरीर ढाक्ने हुनुपर्छ।
- आकर्षण (फित्ना) नदेखाउने साधारण लुगा हुनुपर्छ।
– त्यो पारदर्शी (भित्र देखिने) हुनु हुँदैन।
– त्यो फराकिलो (ढीलो) हुनुपर्छ, टाइट (च्यापिएको) हुनु हुँदैन।
– त्यसमा सुगन्ध (इत्र) लगाइएको वा सुगन्धित हुनु हुँदैन।
– त्यो पुरुषको लुगा जस्तो (मिल्दोजुल्दो) हुनु हुँदैन।
– त्यो काफिर (गैर-मुस्लिम) र फासिक (पापी/अश्लील आचरण गर्ने) महिलाहरूको पोशाकजस्तो हुनु हुँदैन।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे नबी! आफ्ना पत्नीहरू, आफ्ना छोरीहरू र ईमान भएकी महिलाहरूलाई भन्नुहोस् कि उनीहरूले (बाहिर निस्कँदा) आफ्नो बाहिरी ओढना (जिलबाब) ओढून्। यो बढी उपयुक्त हो, ताकि उनीहरू चिनिऊन् र सताइने छैनन्। र अल्लाह अति क्षमाशील र अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ।} [अल्-अहजाब: ५९]
आयतको अर्थ: हे नबी! आफ्ना पत्नीहरू, आफ्ना छोरीहरू र ईमानवालाहरूका महिलाहरूलाई भनिदिनुहोस् कि उनीहरूले आफ्ना टाउको र अनुहारहरू आफ्ना ओढ्ने र चादरहरूद्वारा ढाकून्, ताकि उनीहरूको अनुहार, छाती र टाउको सुरक्षित रूपमा ढाकियोस्। यसले उनीहरूलाई पहिचान गर्न र सम्मानित रूपमा छुट्याउन अझ उपयुक्त हुन्छ, र उनीहरूमाथि कुनै कष्ट वा दुर्व्यवहार गरिने छैन। अल्लाह धेरै क्षमाशील, अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ; उहाँले पहिलेका गल्तीहरू माफ गर्नुभयो र तपाईंहरूलाई हलाल र हराम स्पष्ट पारेर दया गर्नुभयो।

उत्तर: तक्वा भनेको अल्लाहको आदेश पालन गर्नु र उहाँका निषेधहरूबाट टाढा रहनु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहसँग डर (तक्वा) गर र जानिराख, अल्लाह तक्वा गर्नेहरूसँग हुनुहुन्छ।} [अल-बकरह: १९४]

उत्तर: इस्लामको पालन गर्नु हो र पाप तथा गुनाहहरू त्याग्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू हो, यदि तिमीहरूले अल्लाहलाई सहयोग गर्यौ भने, उहाँले तिमीहरूलाई सहयोग गर्नुहुनेछ र तिमीहरूका खुट्टाहरूलाई दृढ बनाउनुहुनेछ।} [सूरह मुहम्मद: ७]
- अल्लाह सुब्हानहुले भन्नुभएको छ: {वास्तवमा, अल्लाहले कुनै पनि समुदायको अवस्था परिवर्तन गर्नुहुन्न जबसम्म तिनीहरूले आफैंमा भएको कुरा परिवर्तन गर्दैनन्।} [अर्राद: ११]

उत्तर: दुआ सबैभन्दा महान् इबादतहरूमध्ये एक हो र अल्लाह नजिक पुग्ने सबैभन्दा श्रेष्ठ माध्यमहरूमध्ये एक हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिम्रो पालनकर्ताले भन्नुभएको छ: मलाई पुकार, म तिमीहरूको दुआ स्वीकार गर्नेछु। निस्सन्देह, जो मानिसहरू मेरो उपासना (इबादत) गर्नबाट घमण्ड गर्छन्, उनीहरू अपमानित भएर जहन्नममा प्रवेश गर्नेछन्।} [गाफिर: ६०]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नु भएको छ: “दुआ नै इबादत हो।” (अबू दाऊद, तिर्मिजी र इब्ने माजा)