J: Waxaa laga soo wariyey Amiirkii Mu’miniinta Cumar ibnu Al-Khaddaab Alle ha ka raalli Noqdee inuu yidhi: Waxaan maqlay Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam oo leh: Camal kasta waxaa saldhig u ah niyadda, qof kastaana wuxuu helaa niyaddiisa wuxuu gashado, marka qofkii u hijrooda llaahay dartii iyo Rasuulkiisa wuxuu helayaa ajar llaahay. Qofkii u hijrooda inuu adduunyo helo ama haweeney uu rabo guurkeeda, isna waxaa lagu abaal marinayaa niyadiisa oo llaahay ka sugi maayo abaalgud kale” Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadan xadiiskan:
1. Inaanu camal ansaxeyn niyeysi la’aan (wax kasta oo la qabanayo waxaa lagama maar maan ah inuu marka hore niyada ka yimid), ha ahaato salaad, soon, xaj ama camallada kaleba.
2- Camalka Alle-subxaanahuu watacaalaa- aqbalayo inuu yahay kan Isaga dartii loo falay hagar la’aan, shareecadana waafaqsan.

Jawaab- Waxaa laga soo weriyay hooyadii Mu’miniinta Um Cabdullaah Caa’isha -Alle ha ka raalli noqdee inay tidhi: wuxuu yidhi Rasuulkii Alle -sallallaahu calayhi wasallam: "Qofkii amarkayagan ku soo dara wax aan ka mid aheyn isagaa lagu celinayaa.” Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Iska reebidda bidcada (wax aan sax aheyn oo diinta lagu soo daro).
2- Camallo kasta oo diinta lagu soo daro waa la celin oo la oggolaan maayo.

Jawaab: Waxaa laga soo weriyey Cumar ibnu Al-Khaddaab -Alle ha ka raalli noqdee- inuu yidhi: Maalin annaga oo Nebiga-sallallaahu calayhi wasallam- la fadhinna ayuu nagu soo baxay nin aad u dhar cad aadna u timo madow oo aaney ka muuqan astaan safar (socdaal) nin aqoon u lihina nagu jirin, ilaa uu Nabiga ag-fadhiistay, markaasuu jilbaha jilbaha u saaray, baabacooyinkiisana kor saaray bowdada Nabiga-sallallaahu calayhi wasallam-markaasuu ku yidhi: Muxammadoow wax iiga sheeg lslaamka. Markaasuu Rasuulku yidhi: lslaamku waa inaad qirto inuu ilaah jirin xaq lagu caabudo Alle ma’ahee, Nabi Muxammadna Rasuulkii Alle yahay, inaad oogtid salaadda, bixisid sakada, soontid bisha Ramadaan iyo u xajinta Baytka Alle haddii aad awooddid. Markaasuu yidhi: Run baad sheegtay, markaasaan la yaabnay ninka wax warsanaya ee haddana leh run baad sheegtay. Haddana wuxuu ku yidhi: Ii sheeg Iimaanka. Markaasuu yidhi: Iimaanku waa inaad rumeysid Alle iyo malaa’ig- tiisa, Kutubtiisa, Rusushiisa, Maalinta Qiyaamaha iyo Qaddarka Alle shar iyo kheyrba. Wuxuu yidhi: Run baad sheegtay. Wuxuu yidhi: Haddana ii sheeg Ixsaanka. Wuxuu yidhi: Ixsaanku waa inaad Alle u caabuddid sidii adigoo arkaya, maxaa yeelay, haddii aadan arkeyn isaga ayaa ku arkaya. Wuxuu yidhi: iiga warran saacaddu markay dhacayso. Wuxuu Nabigu yidhi: Ma aha midka la weydiin mid uga aqoon badan kan weydiinaya (Kaagama war rooni). Wuxuu yidhi: iiga warran calaamadaha lagu garto markay soo dhowaato. Wuxuu ku jawaabay: In addoontu dhasho sayidkeeda iyo in dadka kabaha la’a ee qaawan ee saboolka iyo reer baadiyaha ahaa ku tartamaan sara/dabaqyada dhismahooda, Markaasuu iska tegey. Markuu Nabigu cabbaar aamusnaa ayuu yidhi: Cumarow, ma garanaysay ninkii wax warsanayey? Markaasaan idhi; Allaah iyo Rasuulkiisa ayaa og. Wuxuu Nabigu-sallallaahu calayhi wasallam-yidhi: Wuxuu ahaa Jibriil, oo idiinku yimid inuu idin baro diintiinna). Waxaa soo weriyey Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiska:
1-Xusidda tiirarka Islaamka ee shanta ah; oo ah:
- Qiritaanka in ilaah xaq lagu caabudaa jirin Alle maahee, Muxammadna yahay Rasuulkii Alle.
- Oogidda salaadda.
- Bixinta Sakada.
- Soomidda Bisha Ramadaan.
- U xajinta Beytka Alle ee xurmadda gaarka ah leh (Kacbada).
2- Xusidda tiirarka Iimaanka, waana lix:
- Rumeynta Alle.
- Malaa’igtiisa.
- Kutubtiisa.
- Rusushiisa.
- Maalinta Aakhiro (Qiyaamaha).
Iyo Qaddarka Alle kheyrkiisa iyo sharkiisa.
3. Xusidda tiirka ixsaanka, waana tiir keliya, waana inaad Alla u caabuddid sidii adigoo arkaya, maxaa yeelay, haddii aadan arkeyn isaga ayaa ku arkaya.
4. Waqtiga Qiyaamuhu dhacayo, ma jiro axad ogsoon oo aan aheyn Allaah kor ahaaye.

Jawaab: Abuu Hurayrah-Allaha ka raalli noqdee -waxaa laga soo weriyey inuu yidhi: Rasuulka Alle-sallallaahu calayhi wasalam-  wuxuu yidhi: "Mu'miniinta waxaa ugu Iimaan dhammeystiran: Kooda ugu dabeecadda fiican". Waxaa soo weriyey At-Tirmidhi oo yidhi: waa xadiis sened wanaagsan saxiix ah.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Isku boorrinta debciga wanaagsan.
2. In dabeecad wanaagga oo dhammi astaan u tahay iimaan dhammeystiran.
3. Iimaanku wuu kordhaa waanu naaqusmaa (yaraadaa).

Jawaab: Ibnu Cumar-Allaha ka raalli noqdee- waxaa laga soo weriyey in uu Nabigu-sallallaahu calayhi wasallam- yidhi: "Qofkii ku dhaarta wax aan Alle ahayn waa qof ku dhacay gaalinmo ama shirki". Waxaa soo weriyey At-Tirmidi.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
- Ma bannaana ku dhaarashada waxaan Alle aheyn kor ahaaye.
- Ku dhaarashada cid aan Alle aheyn waa shirki yar.

Jawaab: Anas- Allaha ka raalli noqdee -wuxuu yidhi: Rasuulkii Alle sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi: "Midkiin ma rumeyn Alle jeer uu i jeclaado in ka badan waalidki, ilmahiisa, iyo dadkoo dhammi". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
- Waa waajib maxabbada Nabigu -Sallallaahu calayhi wasallam- in ka badan dadka oo dhan.
- Arrinkaasi wuxuu muujinayaa dhammeystirka wanaagga rumeynta Alle (Iimaanka).

Jawaab:  Waxaa laga soo weriyay Anas ibnu Maalik -Allaha ka raalli noqdee- inuu yidhi: Rasuulka Alle -sallallaahu calayhi wasallam- wuxuu yidhi: "Ma rumeyn qofkiin (iimaan dhab ah) ilaa uu la jeclaado walaalkii waxa uu naftiisa la jecel yahay.”  Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
- Qofka mu'minka ah waxaa saaran inuu la jeclaado mu'miniinta kheyr sida uu ula jecel yahay naftiisa oo kale.
- Waana sidaas sida uu Iimaanka ku kaamil noqdo.

Jawaab: Abuu Saciid -Allaha ka raalli noqdee wuxuu ka soo weriyey Rasuulka Alle -Sallallaahu calayhi wasallam inuu yidhi: "Waxaan ku dhaartay Kan ay nafteydu Gacantiisa ku jirtee Waxay u dhigantaa Qur'aanka seddex meelood meel". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Fadliga Suuradda Al-Ikhlaas.
2. Iyo inay u dhiganto Qur’aanka seddex meelood meel.

Jawaab: Abuu Muusaa -Allaha ka raalli noqdee- wuxuu yidhi, Rasuulka Alle-Sallallaahu calayhi wasallam- wuxuu yidhi: "Laa xawla walaa quwata illaa billaah waa kayd ka mid ah kaydadka Jannada". Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Fadliga ay leedahay weedhani iyo inay tahay kayd ka mid ah keydadka Jannada.
2. Iska barii yeelidda addoonka xeeladda iyo xooggiisa, iyo ku tiirsanaamtiisa Alle oo keliya.

Jawaab: Waxaa laga soo weriyay An-Nucmaan ibn Bashiir-Allaha ka raalli noqdee- inuu yidhi: Waxaan maqley Rasuulka Alle Sallallaahu calayhi wasallam. oo leh: "Ogaada, jirka waxaa ku jirta waslad hadday hagaagto jirkoo dhan baa hagaaga, hadday xumaatana jirkoo dhan baa xumaada. Ogaada taasi waa qalbigee.” Waxaa soo weriyey Al-Bukhaari iyo Muslim.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Suubbanaanta qalbiga iyo wanaagsanaantiisa waxaa ku sugan suubbanaanta iyo wanaagga dusha (daahirka) iyo gudaha (uurka).
2- In lagu dadaalo daryeelka qalbiga waayo waxaa ku xiran wanaagga qofka.

Jawaab: Mucaad bin Jabal Allaha ka raalli noqdee wuxuu yidhi: Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi: "Qofkuu ahaado hadalkiisa ugu dambeeya adduunka: laa ilaaha illal laah, wuxuu geli Jannada". Waxaa soo weriyey Abuu Daawuud.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Fadliga laa ilaaha Illallaah, iyo inuu addoonku ku geli Jannada.
2- Iyo Fadliga qofka hadalkiisa ugu dambeeya adduunka uu ahaado laa ilaaha Illallaah.

Jawaab: Cabdullaahi bin Mascuud Allaha ka raalli noqdee. wuxuu yidhi: Rasuulka Alle sallallaahu calayhi wasallam wuxuu yidhi:" "Mu'minku ma aha mid durid badan, nacdal badan (habaar badan, xishood daran,af xumo badan." Waxaa soo weriyey At-Tirmidi.
Faa’idooyin laga qaadan xadiiska:
- iska reebidda hadal kastoo been ah iyo hadal kastoo xun.
-Taasi waa tilmaanta Mu'minka xagga carrabkiisa.

Jawaab: Waxaa laga soo weriyey Abuu Hureyrah-Allaha ka raalli noqdee- inuu yidhi: Rasuulka Alle s.c.w. wuxuu yidhi: "Qofka lslaam wanaaggiisa waxaa ka mid ah inaanu faraha la gelin arrimo aanu khuseyn oo uusan shaqo ku lahayn". Waxaa soo weriyey At-Tirmidi iyo qeyrki.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Waa inuusan qofka afka iyo faraha la gelin arrimo aan khuseyn ee dad kale khuseeya ha ahaato diintooda ama adduunkooda.
2. Qofka oo aan afka iyo faraha la gelin wax aan khuseyn waxay muujin dhammeystirnaanta islaamnimadiisa.

Jawaab: Cabdullaahi bin Mascuud -Allaha ka raalli noqdee- waxaa laga soo weriyey in Nabigu sallallaahu calayhi wasallam yidhi: "Qofkii akhriya xaraf ka mid ah Kitaabka Alle wuxuu ku mutaa xasano, xasanaduna waa toban jibbaarkeed, ma lihi alif laam miim waa xaraf, laakiin alif waa xaraf, laamna waa xaraf, miimkuna waa xaraf". Waxaa soo weriyey At-Tirmidi.
Faa’idooyinka laga qaadanayo xadiiskan:
1. Fadliga akhrinta Qur'aanka.
2. Iyo in xaraf kasta oo aad ka akhrido Qur’aanka ka heleysid xasanaad.
*******