پشكا فهرموودهیان
فهرموودهیا ئێكێ: پ1: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((إنمـــا الأعمـــال بالنيــات ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ میرێ باوهرداران، بابێ حهفصایێ عومهرێ كوڕێ خهطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: من گوهـ ل پێغهمبهرێ خودێ بوو دگۆت: ئانكو: ((كار ههمی ب ئنیهتێنه، و ههر كهسهكی ل دویڤ ئنیهتا وی دێ خهلاتێ وی هێتهدان، ڤێجا ههر كهسێ مشهختبوونا وی بۆ خودێ و پێغهمبهرێ وی بیت، هنگی مشهختبوونا وی دێ بۆ خودێ و پێغهمبهرێ وی هێته هژمارتن، و ههر كهسێ مشهختبوونا وی ژبهر تشتهكێ دونیایێ بیت كو بگههیتێ، یان بۆ ژنهكێ بیت ل خۆ مههر بكهت؛ هنگی دێ مشهختبوونا وی بۆ وی تشتی بیت یێ ژبهر وی مشهختبووی)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- ههر كارهكێ ههبیت، پێدڤییه ئنیهت د گهلدا بیت. وهكی نڤێژێ، ڕۆژیێ، حهجێ، و ژبلی وان كاران.
2- پێدڤییه ئیخلاص و دلسۆزی د ئنیهتا مرۆڤیدا ههبیت، ئانكو ب تنێ بۆ خودێ بیت.
فهرموودهیا دووێ: پ2: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((من أحدث في أمرنا هذا...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ عائیشایێ دایكا عهبدوڵڵاهی كو دایكا باوهردارانه (خودێ ژ وێ ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ههر كهسێ تشتهكێ نوی ل ڤی دینێ مه زێده بكهت؛ ئهو كار ژێ ناهێته وهرگرتن و دێ ل وی هێته زڤراندن)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- پاشڤهلێدان ژ كرنا بیدعهیان د دینیدا.
2- ههر عیبادهتهكێ ژ نوی بهێته دهرئێخستن، ئهو عیبادهت ناهێته قهبویل كرن.
فهرموودهیا سێیێ: ب3: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((بينما نحن جلوس عند رسول الله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ عومهرێ کوڕێ خەطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: ئانكو: ((ڕۆژهكێ ئهم ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم د ڕوینشتی بووین، مه هند دیت زهڵامهك هاته دهڤ مه، جلكێن وی گهلهك د سپی بوون و مویێن سهرو ڕيهێن وی گهلهك د ڕهش بوون، نیشانێن وهغهرێ (سهفهرێ) ل سهر نهدهاتنه دیتن و كهسێ ژ مه ئهو نهدنیاسی. هات ههتا ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤهناین و دهستێن خۆ داناینه ل سهر ڕانێن وى . گۆت: ئهی موحهممهد، بۆ من بهحسێ ئیسلامێ بكه. پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم گۆت: ئیسلام ئهوه تۆ شههدهییێ بدهی كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه و تۆ نڤێژێ بكهی و زهكاتێ بدهی و ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه حهجێ ئهگهر ڕێكا ته ههبیت و ته شیان ههبن. وی گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. عومهری گۆت: ئینا ئهم ژێ عهجێبگرتی بووین، ئهو یێ پرسیارێ دكهت و دبێژیتێ: تۆ ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا بهحسێ باوهرییێ بۆ من بكه. گۆت: باوهری ئهوه تۆ باوهرییێ ب خودێ بئینی، و ب ملیاكهتێن وی، و پهڕتووكێن وی و پێغهمبهرێن وی و ب ڕۆژا دووماهیێ و تۆ باوهرییێ ب قهدهرێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه. گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا بهحسێ قهنجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه. گۆت: قهنجی ئهوه تۆ وهسا پهرستنا خودێ بكهی ههر وهكی تۆ وی دبینی؛ چونكی ئهگهر تۆ وی نهبینی ژی، ئهو ته دبینیت. گۆت: پا بهحسێ قیامهتێ بۆ من بكه. گۆت: ئهوێ پرسیار ژێ دهێته كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكهت. گۆت: پا بهحسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه. گۆت: كو ژنێ خاتوینا خۆ ببیت و كو تۆ ببینی پێخواس و ڕویس و ههژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكهن. عومهری گۆت: پاشی ئهو چوو و ئهز بێهنهكا خۆش مام، پاشی پێغهمبهری گۆته من: ئهی عومهر، تۆ دزانی ئهو كی بوو پرسیار كری؟ من گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وی چێتر دزانن. گۆت: ئهو جبڕیل بوو هاتبوو دینێ ههوه نیشا ههوه بدهت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1. ستوینێن ئیسلامێ پێنجن، ئهو ژی:
- شههدهدان كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه.
- كرنا نڤێژێ.
- دانا زهكاتێ.
- گرتنا ڕۆژییێن ههیڤا ڕهمهزانێ.
- سهرهدانا مالا خودێ یا حهرام بۆ ئهنجامدانا حهجێ.
2. ستوینێن باوهرییێ شهشن، ئهو ژی:
- باوهری ئینان ب خودێ.
- ب مهلائیكهتێن وی.
- ب پهڕتووكێن وی.
- ب پێغهمبهرێن وی.
- ب ڕۆژا دویماهییێ.
- ب قهدهرێ ب باشی و خرابییێن وێڤه.
ستوینا قهنجی و چاكهكارییێ (ئيحسانێ) ژی ئێكه، ئهو ژی ئهڤهیه تۆ وهسا خودێ ب پهرێسی ههروهكی تۆ وی دبینی، و ئهگهر تۆ وی نهبینی؛ بزانه مسۆگهر ئهو ته دبینیت.
4. دهمێ ڕابوونا قیامهتێ ژ خودێ پێڤهتر كهس نزانیت.
فهرموودهیا چوارێ: پ4: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((أكمل المؤمنين إيمانا...))، و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهبو هورهیرهی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت : ئانكو: باوهردارێ باوهرییا وی ژ یا ههمییان تهمامتر ئهڤهیه یێ ڕهوشتێ وی ژ یێ ههمییان جوانتر بیت)). تیرمذی ئهڤ فهرموودهیه ڤهگوهاستییه و گۆتییه: (ئهڤه فهرموودهیهكا دروست و باشه).
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1. هاندان بۆ ڕهوشتێ جوان.
2. ڕهوشتێ تهمام و بلند ژ تهمامهتییا باوهرییێیه.
3. باوهری زێده دبیت و كێم ژی دبیت.
فهرموودهیا پێنجێ: پ5: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكــه: ((مـــن حلــف بغيــــر الله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ عهبدوڵڵاهێ كوڕێ عومهری (خودێ ژ ههردووكان ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ههر كهسێ ژبلی خودێ ب تشتهكێ دی سویند بخۆت، ئهڤه وی كوفر كر یان شرك كر )). تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- چێنابیت مرۆڤ ژبلی خودێ ب تشتهكێ دی سویند بخۆت.
2- سویند خوارنا ب تشتهكێ دی ژبلی خودێ ژ شركا بچویكه.
فهرموودهیا شهشێ: پ6: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((لا يؤمن أحدكم حتى أكون أحب إليه ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهنهسی (خودێ ژێ رازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((باوهریا ئێك ژ ههوه تهمام نابیت؛ ههتا ئهز ل دهڤ وی خۆشتڤیتر نهبم ژ بابێ وی و زارۆكێن وی و خهلكی ههمییێ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
:ژ مفایێن فهرموودێ
1- پێدڤیه حهزژێكرنا پێغهمبهری د دلێن مه دا پتر بیت ژ یا خهلكی ههمییێ.
2- ئهڤ چهنده ژ تهمامهتییا باوهرییێیه.
فهرموودهیا حهفتێ: پ7: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهنهسی (خودێ ژێ رازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ئیمانا ئێك ژ ههوه تهمام نابیت؛ ههتا ئهوا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
:ژ مفایێن فهرموودێ
- پێدڤییه ل سهر مرۆڤێ باوهردار، كا چاوا باشی بۆ خۆ دڤێت، وهسا بۆ باوهردارێن دی ژی بڤێت.
- ئهڤ چهنده ژ تهمامهتییا باوهرییێیه.
فهرموودهیا ههشتێ: پ8: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((والذي نفسي بيده! ... )) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهبو سهعیدی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهری گۆتییه: ئانكو: ((ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستیدا! سوڕهتا ئیخلاص (قل هو الله أحد) دهێته بهرامبهری سێئێكا قورئانێ)). بۆخاری ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- خێر و بهایێ سوڕهتا (ئیخلاص).
2- خێرا وێ هندی خێرا خواندنا سێئێكا قورئانێیه.
فهرموودهیا نههێ: پ9: ئهڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((لا حول ولا قوة إلا بالله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهبو مووسای (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆتییه: ئانكو: ((گۆتنا (لا حول ولا قوة إلا بالله) گهنجینهیهكه ژ گهنجینهیێن بهحهشتێ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
:ژ مفایێن فهرموودێ
1- خێرا ڤێ گۆتنێ، و كو هندیكه ئهوه؛ ئهو گەنجینەیەكه ژ گهنجینهیێن بهحهشتێ.
2- ب ڤێ گۆتنێ مرۆڤ بێچارهیی و بێشیانییا خۆ دیار دكهت و خۆ د هێلیته ب هیڤییا خودێ ب تنێڤه.
فهرموودهیا دههێ: پ10: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((ألا إن في الجسد مضغة ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ نوعمانێ كوڕێ بهشیری (خودێ ژ ههردووكان ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو گۆتییه: من گوهـ ل پێغهمبهرێ خودێ بوو دگۆت: ئانكو: ((هوین د ئاگههداربن كو پارچهیهك یا د لهشێ مرۆڤیدا ههی، ئهگهر باشبوو دێ لهش ههمی باش بیت، و ئهگهر خراب بوو، دێ لهش ههمی خراب بیت، ئهو پارچه ژی دله)). بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- ئهگهر دل یێ باشبیت؛ دێ ب سهرڤه و ژ ناڤداهیێن مرۆڤی ژی د باشبن.
2- گرنگیدان ب باشییا دلی، چونكی ب باشبوونا دلی مرۆڤ ژی باش دبیت.
فهرموودهیا یازدێ: پ11: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((من كان آخر كلامه -من الدنيا- لا إله إلا الله.. )) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب- ژ موعازێ كوڕێ جهبهلی خودێ ژێ رازی بیت گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ههر كهسێ دویماهیك ئاخڤتنا وی: (لا إله إلا الله)ـا بیت؛ دێ چیته بهحهشتێ)). ئهبو داوود ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
1- خێر و بهایێ (لا إله إلا الله)، مرۆڤ ب گۆتنا وێ دێ چیته بهحهشتێ.
2- پله و بهایێ وی كهسێ دویماهیك ئاخڤتنا وی ژ دونیایێ (لا إله إلا الله) بیت.
فهرموودهیا دوازدێ: پ12: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((ليس المؤمن بالطعان، ولا اللعان ... )) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب- ژ عهبدوڵڵاهێ كوڕێ مهسعوودی (خودێ ژێ رازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((مرۆڤێ باوهردار نه یێ تان هاڤێژه و نه یێ نفرینكهره و نه یێ تۆره پیسه و نه یێ ئهزمان ڕهشه)). تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
:ژ مفایێن فهرموودێ
1- پاشڤهلێدان ژ ههمی ئاخڤتنێن خراب و كرێت.
2- مرۆڤێ باوهردار ئهزمانێ وی ژ ڤان جۆره سالوخهتان یێ پاراستییه.
فهرموودهیا سێزدێ: پ13: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((من حسن إسلام المرء ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب: ژ ئهبو هورهیرهی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت : ئانكو: ((ژ تازهتی و جوانییا ئیسلاما خودانییه كو ئهو تشتێ مایێ وی تێ نهچیت بهێلیت و مایێ خۆ تێ نهكهت)). تیرمذی و هندهكێن دی فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
:ژ مفایێن فهرموودێ
1- هێلانا وی تشتێ مایێ مرۆڤی تێ نهچیت، ژ دین و دونیایا خهلكهكێ دی.
2- دهمێ ئهو وی تشتێ مایێ وی تێنهچیت دهێلیت، ئهڤه ژ تهمامهتییا ئیسلاما وییه.
فهرموودهیا چواردێ: پ14: ڤێ فهرموودهیێ تهمام بكه: ((من قرأ حرفا من كتاب الله ...)) و هندهك مفایێن وێ دیار بكه. 🎧
ب- ژ عهبدوڵڵاهێ كوڕێ مهسعوودی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ههر كهسێ پیتهكێ ژ قورئانێ بخوینیت؛ دێ بۆ وی خێرهك هێته نڤیسین، و ههر خێرهك ژی ب دههێن وهكی خۆ یه. ئهز نابێژم: ئهلیف لام میم ئهڤه ههمی پیتهكه، بهلكی ئهلیف ب تنێ پیتهكه و لام پیتهكه و میم ژی پیتهكه)). تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
١. خێرا خواندنا قورئانێ.
٢. بۆ هەر پیتەکا تۆ دخوینی دێ خێر بۆ تە هێنە نڤیسین.
*******