Jabi: aminɛna ka bɔ limɛniyabagaw kuntigi fɛ Abu Hafs Umar min ye al-Khattab den ye Alla ka diɲe a ma, a ko: N ye a mɛ Alla ka ciden la, Alla ka nɛma ni kisi kɛ A ye, A ko : "Kɛwalew bɛɛ be kɛ ni ganiya le ye, mɔgɔ kelen kelen bɛɛ n’a ganiya. O la, mɔgɔ o mɔgɔ ka tagama kɛla Alla n'a ka ciden kosɔn, o tuma na, a ka tagama kɛla Alla n'a ka ciden kosɔn. Nga ni mɔgɔ min ka tagama kɛla dunya ɲini kosɔn, walima muso dɔ furu kosɔn , o tuma na, a ka tagama kɛla fɛn le kɔsɔn, a ka tagama kɛ min nɔfɛ" Bukhari ni Muslim y’o lakali.
Hadisa nin nafa dɔw:
1.bara bɛɛ ka kan ka kɛ ni ganiya ye, inafɔ seli, sun, heji, ani waleya gɛrɛw.
2. A te ɲɛn fɔɔ ka kɔnɔgwɛya kɛ ganiya la Alla taala kosɔn.

J: aminɛna muminiw Bamuso fɛ, Abdullahi ba Aisha Alla ka jɛn A ma, A ko: Alla ka ciden, Alla ka nɛma ni kisi kɛ A ye, A ko: “Mɔgɔ o mɔgɔ mana fɛn dɔ don an ka ko nin na min te a dɔ ye, o fɛn bena kɔsegi a tigi ma”. Bukhari ni Muslim y’o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
Ka balili kɛ ka bɔ fɛn kuraw ma Dina la.
2. Ko bara kura minw dilanna ka don dina la, o bara be kɔsegi a te minɛ a tigi ma.

J: aminɛna Omar fɛ min ye Al-Khattab den ye, Alla ka jɛn a ma, a ko: "tuma min na an tun sigini be ni Alla ka ciden ye, Alla ka nɛma ni kisi kɛ A ye, lɔn dɔ, cɛɛ dɔ bɔla an kan a ka faniw tun gwɛla kosɔbɛ, a kunsigi tun fin na kosɔbɛ. Tagama nɔ si tun te ye a kan, an kelen si tun t'a lɔn. foo a nana sigi ciden dafɛ Alla ka nɛma ni kisi kɛ A kan, a ko,: ‘Yaa Muhamadu, silamɛya fɔ n'ye.’ A ko: ‘'Silamɛya ye ka sereya lɔ, ko tigi gɛrɛ tɛy ni Alla tɛ ani ko Muhamadu ye Alla ka ciden ye, ka seli lɔ, ka jaga bɔ, ka sun kalo sun do, ani ka Alla ka so heji ni a see kɛ la mɔgɔ min ye:’ a ko: i ye tiɲɛ fɔ, an kabako ya la A la, a tun b’a ɲininga ani a tun be ban ka tiɲɛ tigiya.
A ko: “limɛniya ko fɔ n'ye.” A ko: “O ye ka limɛniya Alla ma, ani A ka mɛlɛkɛw ma, ani a ka gafew la, ani a ka cidenw ma, ani lɔn laban ma, ani ka limɛniya latigɛ ma, a ɲuma ni a juguma bɛɛ.” A ko: “I ye tiɲɛ fɔ.”
A ko: “O la, i ka ɲumanya ko fɔ n'ye.” A ko: “O ye ka Alla bato inafɔ i b’a yela, n’i t’a yela, o tuma na, i y’alɔn ko a b’i yela.”
A ko: “O tuma na, i ka wagati(kiyama lɔn) ko fɔ n'ye.” A ko: “Mɔgɔ min ɲiningala, o tigi te wagati ko lɔn ka tɛmɛ Ɲiningali baga kan.”
A ko: “O tuma na, i k’a tagamasenw fɔ n'ye.” A ko: “tuma min na Jɔnmuso bena a matigimuso wolo, ani i bena seen lakolonw ni fari lakolonw Fantanw minnu ye saga gbɛnnaw ye o be soo janw lɔ la.
O kɔfɛ, a taga la, ne ka kɔnɔni kɛ wagati jan na, o kɔfɛ, Alla ka ciden ko: “Yaa Omar, i b’a lɔn ɲiningalikɛla ye jɔn ye wa?” N'ko: “Alla n’a ka ciden le b’a lɔn ka tɛmɛ.” A ko: “Jibrila le nana aw kalan aw ka dina kow la.” Muslim y’a lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Silamaya lɔsen luru kofɔ, o ye:
- Ka sereya kɛ ko tigi gɛrɛ tɛy ni Alla tɛ, ani ko Muhamadu ye Alla ka ciden ye.
- Ani ka seli lɔ.
- Ani ka jaga bɔ.
- Ani ka sunkalo kalo sun.
- Ani ka Alla ka bon senuman heji.
2. Limaniya lɔsenw kofɔli, o ye wɔɔrɔ ye:
- Ka limaniya Alla ma.
-Ani A ka mɛlɛkɛw.
- Ani A ka gafew.
- Ani A ka cidenw.
- Ani lɔn laban(Kiyama).
ani latigɛ ma, a ɲumanw n’a jugumaw ma.
3. Ka ɲumaya lɔsenw kofɔ, o min ye lɔsen kelen ye, o ye ka Alla bato inafɔ i b’A yela, n’i kɔnɔ i t’a yela, o tuma na, A le b’i yela.
4. Lɔn laban wagati lɔnniya te mɔgɔ bolo, fɔɔ Alla kɔrɔtani kelenpe.

J: a minɛna Abu Hurairata fɛ , Alla ka diɲɛ a ma , a ko: Alla ka ciden, Alla ka nɛma ni kisi b’a ma, ko: . limɛniyabagaw cɛma, min ka limɛniya dafani le ka tɛmɛ bɛɛ kan, o ye min jogo dafani le ka tɛmɛ bɛɛ kan. Tirmizi y’o lakali, a ko: “Hadisa ni ye hadisa ɲuman kɛnɛma ye.”
Hadisa nafa dɔw:
1. Ka mɔgɔw lasu jogo ɲumanw ma.
2. Jogo dafani be sɔrɔ limaniya dafani le la.
3. Ani Ko limaniya, dɔ be fara a kan ani dɔ be bɔ a la.

A: a minɛna Ibn Omar fɛ, Alla ka diɲe o fila bɛɛ ma, ko kira, Alla k’a nɛma ni kisi b’A ma, ko: «Mɔgɔ o mɔgɔ k’i kali fɛn gɛrɛ la ni Alla tɛ, o tigi kafiriya la, walima a ka filanka fɔya kɛ Alla la». Tirmizi y’o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
Mɔgɔ man kan k’i kali fɛn na ni Alla kɔrɔtani tɛ.
K’i kali fɛn gɛrɛ la min tɛ Alla kɔrɔtani ye, o ye filakan fɔya fitini dɔ ye.

J: aminɛna Anas la, Alla ka diɲe a ma, Alla ka ciden, Alla ka nɛma ni kisi b’a ma, ko: "Aw si tɛ limɛniya fɔɔ a ka ne kanu ka tɛmɛ a facɛ kan , ani a den kan, ani adamadenw bɛɛ kan.” Bukhari ni Muslim y’o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
- Kira kanuli, Alla ka nɛma ni kisi b’a ma, ka tɛmɛ mɔgɔ bɛɛ kan, be wajibiya an kelen o kelen bɛn kan.
- O ye limɛniya dafani fɛn dɔ ye.

J: kabɔ Anas fɛ, Alla k'a diɲɛ a ma, Alla ka ciden, Alla ka nɛma ni kisi b’A ma, ko: «Aw si tɛ limaniya sɔrɔ , fɔɔ a ka fɛn kanu a badenma ye a be min kanula a yɛrɛ ye » Bukari ni Muslim ye o lakali.
hadisa nafaw dɔ ye:
a be jagoya mumini kan ko a ye fɛn kanu a badenma ye ka bɔ hɛrɛ la inafɔ a be a kanu la a yɛrɛ ye cogo min na.
- o ye limaniya dafa nan dɔ ye.

J: ka bɔ Abi saiid la Alla ma diɲɛ a ma, ka minɛ Alla kira la Alla ka nɛma ni kisi be A ma ko: «Ne nii be min bolo, ne be kali o le la ! Canan A be bɛn Kurana tilanyɔrɔ saba ma » Bukhari y'a lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Suratu Al ikhlaas fisamateya.
2. Ani ko a be bɛn Kurana tilanyɔrɔ sabana le ma.

J: ka bɔ Abi Musa la Alla ma diɲɛ a ma, Alla Kira ko Alla ka nɛma ni kisi be A ma: «Laa hawla wala kuwwata illaa billahi, o ye fɛn nafama ye minbe alijɛnɛ fɛn nafamaw la» Bukhari ni Muslim ye o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Ni kumaden ka fisamateya, o le ye ka fɔ, nafama fɛn le minbe alijɛnɛ nafama fɛnw la.
2. Jon ka ban a yɛrɛ ka sebagaya n’a ka fanga la, ani ka a jigi sɛmɛ a tigi Alla kɔrɔtani kelenpe la.

J: ka bɔ Anu’maan bun basiir la Alla ma diɲɛna o fila ma, ko: ne ka mɛn Alla kira la Alla ka nɛma ni kisi be A ma, A b'a fɔ la: Aw ye a yɛrɛ kɔrɔsi, sogo kuru dɔ be farikolo la, ni a ɲɛnan, farikolo bɛɛ be ɲɛ, ni a cinna, farikolo bɛɛ be cin, aw ye a yɛrɛ kɔrɔsi, o le ye dusukun ye». Bukhari ni Muslim ye o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Dusukun ka ɲɛli sɔrɔ, o ye Kɛnɛma la ni kɔnɔ yɔrɔ ɲɛni sɔrɔ ye.
2. K'i janto dusukun laɲɛni la sabula adamandɛn be ɲɛ ni o le ye.

J: ka bɔ Muaazu bun Jabal la Alla ma diɲɛna a ma ko: Alla kira ko nɛma ni kisi be A ma: «Ni mɔgɔ min la kuma laban kɛla: Laa ilaaha illa Lah; a be don Alijinɛ kɔnɔ». Abu daahud ye o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Laa ilaaha illa Lah fisamateya, ani adamandɛn be don a sababuya la Alijinɛ kɔnɔ.
2. Ani fisamateya min be mɔgɔ ye min ka kuma laban kɛla Laa ilaaha illa Lah ka bɔ duniya kɔnɔ.

J: ka bɔ AbduLaahi bun Masud la Alla ma diɲɛna a ma ko: Alla kira ko nɛma ni kisi be A ma: «limaniya jon te mɔgɔ jasibaga ba ye, walima danga kɛla baga ba ye,ani jɛnɛya kɛla tɛ,ani fɛn kolonw kɛla tɛ » Tirmizi ye o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
- ka gɛnni kɛ kabɔ kuma cinni ani kuma cɛjugu fɔ ma.
- o ye limaniya jon mankutu ɲuman ye a ka kuma fɔta la.

Ka bɔ Abi Hurayrata la Alla ma diɲɛna a ma ko: Alla kira ko Alla ka nɛma ni kisi be A ma: Mɔgɔ ka silamaya ɲɛli sababu dɔ ye: ka fɛn toyi fɛn min t’i ɲa sira la». Tirmizi ani a ɲɔgon gɛrɛw y' o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Mɔgɔ ye fɛn toy fɛn min t’i ɲa sira la, ka bɔ a ɲɔgon gɛrɛ ka dinan kow ni a la dunya kow la.
2. Ka fɛn toy min t’i ɲɛ sira la o ye a ka Silamaya dafa fɛn dɔ ye.

J: ka bɔ AbduLaahi bun Masud la Alla ma diɲɛna a ma: ko Alla kira nɛma ni kisi be A ma, ko: «ni mɔgɔ min ka harfu kelen kalan Alla la kitabu la baraji kelen b'a ye, baraji kelen be bɛn a ɲɔgonna tan ma, ne ta fɔ: Alif lam miim k'o ye harfu kelen ye, nga Alif o ye harfu kelen ye, ani Laamu o ye harfu kelen ye, ani miimu o fana ye harfu kelen ye. Tirmizi ye o lakali.
Hadisa nafa dɔw:
1. Kurana kalan fisamateya.
2. Ani ko harfu kelenw kelen min i b’a kalan o ye baraji caman ye i ɲɛ .
*********