उत्तर: १. उहाँको सम्मान गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {उनीहरूले अल्लाहको उचित कदर गरेनन्, जबकि कियामतको दिन सम्पूर्ण पृथ्वी उहाँको मुट्ठीमा हुनेछ र आकाशहरू उहाँको दाहिने हातमा बेरिएका हुनेछन्। उहाँ पवित्र र उच्च हुनुहुन्छ, उनीहरूले उहाँसँग साझेदार ठहराएका कुराहरूबाट।} [अज्जुमर :६७]
२. केवल उहाँकै इबादत गर्नु र उहाँसँग अरू कसैलाई साझेदार नगर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {उनीहरूलाई अल्लाहका लागि निष्ठापूर्वक, एकाग्रताका साथ उहाँकै इबादत गर्न आदेश दिइएको छ।} [सूरह अल्-बय्यिना: ५]
३. उहाँको आज्ञापालन गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू! अल्लाहको आज्ञापालन गर।} [सूरह मुहम्मद: ३३]
४. उहाँको अवज्ञा त्याग्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {जसले अल्लाह र उहाँका रसूलको अवज्ञा गर्छ र उहाँले निर्धारण गर्नुभएको सीमा उल्लङ्घन गर्छ, अल्लाहले उसलाई नरकमा हाल्नुहुनेछ, जहाँ ऊ सधैं रहनेछ र उसको लागि अपमानजनक यातना हुनेछ।} [अन्-निसा: १४]
५. उहाँको अनन्त कृपा र असीम वरदानहरूका लागि अल्लाहप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्नु र उहाँलाई स्तुति गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {अल्लाहका कृपाहरूको कृतज्ञता व्यक्त गर्नुहोस्, यदि तपाईंहरू केवल उहाँको उपासना गर्नुहुन्छ भने।} [अन्-नहल : ११४]
६. उहाँका फैसलाहरूमा धैर्य गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {अनि धैर्य धारण गर्नुहोस्, निश्चय नै अल्लाह धैर्यवानहरूसँग हुनुहुन्छ।} [अल-अन्फाल: ४६]

उत्तर: १. उहाँको अनुसरण गर्नु र उहाँको मार्गदर्शन पछ्याउनु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {निश्चय नै रसूलमा तपाईंहरूका लागि उत्कृष्ट आदर्श छ, जसले अल्लाह र अन्तिम दिनमा आशा राख्छ र अल्लाहलाई बारम्बार सम्झन्छ।} [अल्-अहजाब: २१]
२. उहाँको आज्ञापालन गर्नु।
३. उहाँको अवज्ञा नगर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {जसले रसूलको आज्ञा पालन गर्छ, वास्तवमा उसले अल्लाहको आज्ञा पालन गरेको हुन्छ र जसले विमुख हुन्छ, (हे नबी!) हामीले तपाईंलाई तिनीहरूमाथि संरक्षक बनाएर पठाएका छैनौं।} [अन्-निसा: ८०]
४. उहाँले भनेको कुरामा विश्वास राख्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {उहाँ आफ्नो इच्छाले बोल्नुहुन्न। {यो त केवल वही (प्रकाशना) हो, जुन उहाँलाई प्रकट गरिन्छ।} [अन्नज्मः ३-४]
५. बिद‘अत्: उहाँको सुन्नतमा नयाँ कुरा वा तरिका थप नगर्नु। उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जसले हाम्रो यस धर्ममा कुनै नयाँ कुरा समावेश गर्छ जुन यसको भाग होइन, त्यो रद्द (अस्वीकार्य) हुन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)
६. उहाँलाई आफ्नै जीवन र सम्पूर्ण मानिसहरूभन्दा बढी माया गर्नु। उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "तिमीहरूमध्ये कोही पूर्ण मुमिन (आस्थावान्) हुन सक्दैन, जबसम्म म उसको लागि उसको बुबा, छोराछोरी र सबै मानिसहरूभन्दा बढी प्रिय हुँदैन।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. उहाँको सम्मान गर्नु, उहाँको सहयोग गर्नु र उहाँको सुन्नतलाई समर्थन गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {ताकि तपाईंहरू अल्लाह र उहाँका रसूलमा विश्वास राख्नुहोस् र रसूलको सम्मान तथा आदर गर्नुहोस्।} [अल् फतहः ९]

उत्तर: १. पापबाहेक अन्य कुरामा आमाबुबाको आज्ञापालन गर्नु।
२. आमाबाबुको सेवा गर्नु।
३. आमाबुबालाई सहयोग गर्नु।
४. आमाबुबाका आवश्यकताहरू पूरा गर्नु।
५. आमाबाबुको लागि दुआ गर्नु।
६. उनीहरूसँग कुरा गर्दा शिष्टतापूर्वक गर्नु र उनीहरूलाई "उफ" पनि न भन्नु, किनभने यो सानो स्तरको तुच्छ र अवज्ञापूर्ण बोली हो।
७. आमाबुबाको सामु मुस्कुराउनु र क्रोधपूर्ण अनुहार नदेखाउनु।
८. आमाबुबाको आवाजभन्दा उच्च स्वर नउठाउनु, उनीहरूलाई ध्यानपूर्वक सुन्नु, कुरा काट्नुहुँदैन, उनीहरूलाई नामले होइन, "अब्बू" वा "अम्मी" भनेर सम्बोधन गर्नु।
९. उनीहरूको कोठामा प्रवेश गर्नु अघि अनुमति लिनु।
१०. उनीहरूको हात र टाउकोमा चुम्बन दिनु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिम्रो पालनहारले आदेश दिनुभएको छ कि तिमी उहाँबाहेक अरू कसैको उपासना नगर र आफ्ना आमाबुबासँग राम्रो व्यवहार गर। यदि तिनीहरूमध्ये एक वा दुवै तिम्रो साथमा वृद्धावस्थामा पुगेका छन् भने, तिनीहरूलाई “उफ” पनि न भन्नु, न त हप्काउनु, बरु तिनीहरूसँग सम्मानपूर्वक कुरा गर्नु। {उनीहरूका सामु दयाका साथ नम्र भई बस र दुआ गर: "हे मेरो पालनहार! उनीहरू दुवैमाथि दया गर, जसरी उनीहरूले मेरो बाल्यकालमा मेरो पालन-पोषण गरेका थिए।} [इस्रा: २३-२४]
- हदीसमा आएको छ: एक जना मानिस नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) कहाँ जिहादका लागि अनुमति माग्न आए, तब उहाँले भन्नुभयो: "के तिम्रा आमाबुबा छन्?" उसले भन्यो: "छन्।" उहाँले भन्नुभयो: "त्यसैले उनीहरूको सेवामा नै जिहाद गर।" (तिर्मिजी)

उत्तर: १. दाजु–बहिनी, काका–काकी, मामा–माइजु र अन्य सबै आफन्तहरूसँग भेटघाट गर्दै रहनु।
२. उनीहरूसँग बोली र कर्मद्वारा राम्रो व्यवहार गर्नु र उनीहरूको सहयोग गर्नु।
३- उनीहरूसँग सम्पर्क राख्नु र उनीहरूको स्वास्थ्य र स्थिति सोधपुछ गर्नु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {के तिमीहरू (सत्यबाट) विमुख भयौ भने पृथ्वीमा उपद्रव मच्चाउने र आफन्तसँगको सम्बन्ध तोड्नेछौ?} [सूरह मुहम्मद: २२]
– हदीसमा आएको छ: "स्वर्गमा त्यो व्यक्ति प्रवेश गर्ने छैन, जो आफन्तसँगको सम्बन्ध तोड्छ।" (मुस्लिम)

उत्तर: १. म असल मानिसहरूसँग संगत गर्नेछु र उनीहरूलाई माया गर्नेछु।
२. म नराम्रो मानिसहरूबाट टाढा रहनेछु र उनीहरूको संगत गर्ने छैन। हदीसमा छ: «विश्वासी बाहेक कसैसँग संगत नगर र तिम्रो खाना धर्मपरायण बाहेक अरूले नखाओस्।» (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
३. म आफ्ना भाइहरूसँग सलाम गर्छु र हात मिलाउँछु। हदीसमा छ: "जब दुई मुस्लिमहरू आपसमा भेट्छन् र हात मिलाउँछन्, उनीहरू छुट्नु अघि नै तिनीहरूको पापहरू माफ गरिन्छ।" (अबू दाऊद र तिर्मिजी)
४- जब उनीहरू बिरामी पर्छन्, म उनीहरूको अवलोकन (इयादत) गर्नेछु र स्वास्थ्यलाभ (शिफा) को लागि प्रार्थना गर्नेछु।
५. हाच्छ्युँ गर्ने व्यक्तिले (अल्हम्दुलिल्लाह) भन्छ, म त्यसको जवाफमा (यरहमकल्लाह) भन्नेछु।
६. यदि कसैले मलाई निमन्त्रणा दिन्छ, म त्यो निम्तो स्वीकार गर्नेछु। हदीसमा छ: "एक मुस्लिमको अर्को मुस्लिममाथि पाँच अधिकार छन्: सलामको जवाफ दिनु, बिरामीलाई भेट्नु, अन्त्येष्टि (जनाजा) मा सहभागी हुनु, निमन्त्रणा स्वीकार गर्नु, र हाच्छ्युँ गर्ने व्यक्तिले (अल्हम्दुलिल्लाह) भन्छ भने जवाफमा (यरहमकल्लाह) भन्नु।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. म उसलाई राम्रो सल्लाह दिनेछु। हदीसमा छ: "जसले आफ्नो भाइलाई कुनै विषयमा जानेर गलत सल्लाह दिन्छ भने, उसले आफ्नो भाइलाई धोका दिएको हुन्छ।" (अबू दाऊद)
८. यदि ऊ अन्यायमा परेको छ भने म उसको सहायता गर्नेछु र उसलाई अन्याय गर्नबाट रोक्नेछु। रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः “आफ्ना भाइलाई सहयोग गर, चाहे ऊ अत्याचारी होस् वा पीडित।” एक व्यक्तिले सोध्यो: “हे अल्लाहका रसूल, यदि ऊ पीडित छ भने म उसको सहायता गर्नेछु, तर यदि ऊ अत्याचारी हो भने म कसरी उसको सहायता गर्ने?” उहाँले भन्नुभयो: “तिमी उसलाई अत्याचार गर्नबाट रोक, यही उसको सहायता हो।” (बुखारी)
९. म आफ्ना मुस्लिम भाइका लागि त्यही कुरा चाहन्छु जुन म आफ्नै लागि चाहन्छु। अनस (रजियल्लाहु अन्हु) द्वारा वर्णन गरिएको हदीसमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "तिमीहरूमध्ये कोही पनि मुमिन (आस्थावान) हुन सक्दैन जबसम्म उसले आफ्नो भाइको लागि त्यही मन पराउँदैन जुन उसले आफ्नो लागि मन पराउँछ।" (बुखारी र मुस्लिम)
१०. जब उसलाई मेरो सहयोगको आवश्यकता पर्छ, म उसको सहायता गर्नेछु। हदीसमा छ: "जबसम्म मानिस आफ्नो भाइलाई सहायता गरिरहेको हुन्छ, तबसम्म अल्लाह उसको सहायता गर्नुहुनेछ।" (मुस्लिम)
११. म उसलाई वचन वा कर्मले हानि गर्नेछैन। हदीसमा छ: "मुस्लिम त्यो हो जसको जिब्रो र हातबाट अरु मुस्लिम सुरक्षित रहन्छन्।" (बुखारी र मुस्लिम)
१२. म उसको गोप्य कुरा सुरक्षित राख्नेछु। हदीसमा छ: "जब कुनै व्यक्ति कुनै कुरा बताउँछ र त्यसपछि फर्केर हेर्छ, त्यो गोपनीयता (अमानत) हो।" (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
१३. म उसलाई गाली दिने छैन, उसको गीबत गर्ने (कुरा काट्ने) छैन, उसलाई तुच्छ ठान्ने छैन, उसलाई हसद (ईर्ष्या) गर्ने छैन, उसको जासूसी गर्ने छैन र उसलाई धोका दिने छैन।
हदीसमा छ: "मुस्लिम मुस्लिमको भाई हो; उसले उसमाथि अन्याय गर्नु हुँदैन, उसलाई अपमान गर्नु हुँदैन र तुच्छ ठान्नु हुँदैन। कुनै मानिसले आफ्नो मुस्लिम भाइलाई तुच्छ ठान्नु नै उसको बुराईका लागि पर्याप्त हुन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. म आफ्नो छिमेकीसँग वचन र कर्म दुवैमा राम्रो व्यवहार गर्छु। यदि उसलाई मेरो सहयोगको आवश्यकता पर्छ भने म उसलाई सहयोग गर्छु।
२. ईद, विवाह वा अन्य खुशीको अवसरमा म उसलाई बधाई दिनेछु।
३. जब ऊ बिरामी हुन्छ, म उसको अवलोकन गर्नेछु र यदि उसलाई कुनै दुःख पुगेको छ भने म उसलाई सांत्वना दिनेछु।
४. पकाएको खानामध्ये सकेसम्म उसलाई पनि दिनेछु।
५. म आफ्नो बोली वा कार्यबाट उसलाई दु:ख दिने छैन।
६. म उसलाई ठूलो आवाजले सताउने छैन, उसको जासूसी गर्ने छैन र उसले सताए पनि धैर्य राख्छु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहको उपासना गर र उहाँसँग कुनै कुरालाई साझेदार नबनाऊ। आमाबुबासँग राम्रो व्यवहार गर र आफन्तहरू, अनाथहरू, दरिद्रहरू, नजिकका छिमेकी, टाढाका छिमेकी, छेउका साथी, यात्रु र तिमीहरूको अधिकारमा रहेका (दासदासी) सँग पनि राम्रो व्यवहार गर। निश्चय नै अल्लाह अहंकारी र घमण्डीहरूलाई मन पराउनुहुन्न।} [अन्-निसा: ३६]
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छः «हे अबू जर, जब तिमी झोल (तरकारी) पकाउँछौ भने त्यसमा पानी बढाऊ र आफ्ना छिमेकीहरूको ख्याल राख।» (मुस्लिम)
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जो अल्लाह र अन्तिम दिनमा विश्वास गर्छ, उसले आफ्नो छिमेकीलाई कष्ट पुर्‍याउनु हुँदैन।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. यदि कसैले मलाई निमन्त्रणा दिन्छ, म उसको निम्तो स्वीकार गर्नेछु।
२. यदि म कसैसँग भेट्न चाहन्छु भने, म त्यसको अनुमति र समय माग्नेछु।
३. भित्र प्रवेश गर्नु अघि म अनुमति लिन्छु।
४. म भेटघाटमा ढिला गर्दिनँ।
५. म घरका सदस्यहरूमा नजर राख्नबाट बच्नेछु।
६. म पाहुनालाई स्वागत गर्छु र सकेसम्म मुखमा मुस्कान राख्दै र स्वागतका उत्कृष्ट शब्दहरू प्रयोग गरेर उत्कृष्ट तरिकाले स्वागत गर्छु।
७. म पाहुनालाई सबैभन्दा राम्रो स्थानमा बसाउँछु।
८. म पाहुनालाई खाना र पेय पदार्थ सहित सत्कार गर्नेछु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू हो, आफ्ना घरहरू बाहेक अरू घरहरूमा अनुमति नमागेसम्म र त्यहाँका बासिन्दाहरूलाई सलाम नगरेसम्म प्रवेश नगर। यो तिमीहरूको लागि राम्रो हो। सायद तिमीहरूले सम्झनेछौ।} [सुरह नूर: २७]
हदीसमा छ: "अल्लाहले अनुमति लिनु भन्ने आदेश केवल दृष्टि पर्नबाट बचाउनको लागि हो।" (बुखारी र मुस्लिम)
उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जो अल्लाह र अन्तिम दिनमा विश्वास गर्छ, उसले आफ्नो पाहुनाको सम्मान गर्नुपर्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. जब मलाई पीडा महसुस हुन्छ, म आफ्नो दाहिने हात त्यस स्थानमा राख्छु र तीन पटक «बिस्मिल्लाह» भन्छु, अनि सात पटक «अऊजु बि'इज्जतिल्लाहि व कुदरतिहि मिन शर्रि मा अजिदु व उहाजिर» भन्छु।
अर्थ: म अल्लाह तआलाको प्रभुत्व र उहाँको शक्तिको माध्यमबाट, जुन पीडा म महसुस गरिरहेको छु वा जसको मलाई डर छ, त्यसको खराबीबाट शरण माग्छु।
२. सब्र (धैर्य) अपनाउँदै अल्लाह तआलाको तक्दीरमा सन्तुष्ट रहन्छु। उम्मे अल-अला (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरेकी छिन्: जब म बिरामी थिएँ, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मलाई भेट्न आउनुभयो र भन्नुभयो: "हे अलाकी आमा, खुशी होऊ; मुस्लिमको रोगले उसको पापलाई त्यसरी नै हटाइदिन्छ जसरी आगोले सुन र चाँदीको अशुद्धतालाई हटाइदिन्छ।" (अबू दाऊद)
३. म आफ्नो बिरामी भाइलाई भेट्न छिटो जान्छु, उसको लागि दुआ गर्छु र त्यहाँ लामो समय बस्दिनँ।
४. म आफैं उसलाई रुक्या (दम/आध्यात्मिक उपचार) गर्छु, उसले मसँग त्यसको माग नगरे पनि।
५. म उनलाई धैर्य गर्न, दुआ गर्न, नमाज पढ्न र सकेसम्म पवित्रता कायम राख्न सल्लाह दिन्छु।
६. बिरामीको लागि दुआ: "अस्अलुल्लाहल-अजीम रब्बल-अर्शिल-अजीम अन यश्फियक" सात पटक।
अर्थ: म महान अल्लाह, महान सिंहासन (अर्श) का मालिकसँग तपाईंको स्वास्थ्य लाभको कामना (दुआ) गर्दछु।

उत्तर: १. अल्लाह अज्ज व जल्लको लागि नियतलाई शुद्ध (इख्लास) गर्नु। हदीसमा छ: “जसले विद्वानहरूसँग घमण्ड गर्न, मूर्खहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न र मानिसहरूको ध्यान आफूतिर आकर्षित गर्न ज्ञान सिक्छ, अल्लाहले उसलाई जहन्नम (नर्क) मा प्रवेश गराउनुहुनेछ।” (इब्ने माजा)
२. मैले सिकेको ज्ञानअनुसार कर्म गर्छु। हदीसमा छ: “कियामतको दिन एक दासका पाउहरू तबसम्म हल्लिने छैनन्, जबसम्म उसलाई चार कुराबारे सोधिँदैन। तीमध्ये एक: उसको ज्ञान र त्यसअनुसार उसले के गर्‍यो भन्ने बारे।” (तिर्मिजी र दारमी)
३. म शिक्षकलाई सम्मान गर्छु र उहाँको उपस्थितिमा र अनुपस्थितिमा पनि उहाँको आदर गर्छु।
४. म उहाँको अगाडि आदरपूर्वक बस्छु।
५. म उहाँका कुरा ध्यानपूर्वक सुन्छु र पढाइको समयमा उहाँलाई बीचमै रोक्दिनँ।
६. म प्रश्न सोध्दा शिष्टाचार अपनाउँछु।
७. म उहाँलाई नाम लिएर बोलाउँदिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “अल्लाहको सम्मान गर्ने तरिकामध्ये एक हो: वृद्ध मुस्लिम र कुरआन बोक्ने (हाफिज) व्यक्तिको सम्मान गर्नु।” (अबू दाऊद)

१. म सभा (बैठक) मा बसेका मानिसहरूलाई सलाम गर्छु।
२. जहाँ ठाउँ पाइन्छ, त्यहीँ बस्छु; कसैलाई उठाउँदिनँ र अनुमति बिना दुई जनाबीचमा बस्दिनँ।
३. म अरूलाई बस्नका लागि सभा फराकिलो बनाउँछु।
४. म सभामा भइरहेको कुराकानीमा बीचमै हस्तक्षेप गर्दिनँ।
५. म सभाबाट निस्कनुअघि अनुमति माग्छु र सलाम गर्छु।
– इब्ने उमर (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले कुनै व्यक्तिलाई उसले बसिरहेको ठाउँबाट उठाएर त्यहाँ अरूलाई बसाल्न निषेध गर्नुभयो, तर उहाँले भन्नुभयो: तिमीहरू एक–अर्काका लागि ठाउँ फराकिलो बनाऊ र विस्तार गर।" (बुखारी)
- किनभने हदीसमा छ: “यदि तिमीहरूमध्ये कोही सभामा पुग्छ भने, उसले उपस्थित मानिसहरूलाई सलाम गरोस्, र जब उठेर जान लाग्छ, तब पनि सलाम गरोस्। किनकि पहिलो दोस्रोभन्दा बढी हकदार होइन।” (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
६. जब सभा समाप्त हुन्छ, म “कफ्फारतुल मजलिस” (सभाको प्रायश्चितको दुआ) पढ्छु, जुन हो: "सुब्हानकल्लाहुम्म व बिहम्दिक, अश्हदु अल्ला इलाह इल्ला अन्त, अस्तगफिरुक व अतूबु इलैक।"
अर्थ: “हे अल्लाह, तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ र म तपाईंको प्रशंसा गर्छु। म गवाही दिन्छु, तपाईं बाहेक कोही उपास्य छैन। म तपाईंबाट क्षमा माग्छु र तपाईंसमक्ष पश्चात्ताप गर्छु।”

उत्तर: १. म छिट्टै सुत्छु। किनभने हदीसमा छ: "अबू बरजह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) इशा नमाजभन्दा अघि सुत्न र त्यसपछि कुराकानी गर्न मन पराउनुहुन्नथ्यो।” (बुखारी)
२. म वुजू गरेर सुत्छु।
३. म पेटको बल (घोप्टो परेर) सुत्दिनँ।
४. म दाहिने कोल्टे परेर सुत्छु र दाहिने हात दाहिने गाला मुनि राख्छु।
५. म ओछ्यान झारेर सफा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: बरा इब्ने आजिब (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: “जब तिमी आफ्नो सुत्ने ठाउँ (ओछ्यान) मा सुत्न जाऊ, तब नमाजका लागि जस्तै वुजू गर र त्यसपछि दाहिने कोल्टे परेर सुत।” (बुखारी)
- अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले एक व्यक्तिलाई पेटको बल सुतिरहेको देख्नुभयो, तब उहाँले भन्नुभयो: "निस्सन्देह, अल्लाहलाई यस्तो सुत्ने तरिका मन पर्दैन।" (तिर्मिजी र अहमद)
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नु भएको छ: “जब तिमीहरूमध्ये कोही आफ्नो ओछ्यानमा जान्छ, उसले आफ्नो लुगाको भित्री भागले ओछ्यान झारोस्, किनकि उसलाई आफ्नो अनुपस्थितिमा त्यसमा के परेको छ भन्ने थाहा हुँदैन।” (बुखारी)
६. म सुत्ने दुआ/अजकार पढ्छु: आयतुल कुर्सी, सूरह इख्लास र मुअव्विजतैन (सूरह फलक र सूरह नास) तीन–तीन पटक पढ्छु। अनि म भन्छु: "बिस्मिकल्लाहुम्म अमूत वा अह्या।"
अर्थ: हे अल्लाह, म तिम्रो नामले मर्छु र तिम्रो नामले जीवित हुन्छु।
७. म फज्र नमाजका लागि उठ्छु।
८. निद्राबाट उठेपछि म यो दुआ पढ्छु: "अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजि अहयाना बादमा अमातना वा इलैहिन्नशूर।"
अर्थ: सबै प्रकारका प्रशंसा अल्लाहकै लागि हुन्, जसले हामीलाई मृत्यु (निद्रा) पछि फेरि जीवित गर्नुभयो र हामी उहाँतर्फ नै फर्केर जान्छौं।

उत्तर: १. म खानपिन गर्दा अल्लाह अज्ज व जल्लको आज्ञापालनका लागि शक्ति प्राप्त गर्ने नियत गर्छु।
२. खाना खानु अघि दुवै हात धुने।
- उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरिकी छिन्, "रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) जब उहाँ खान वा पिउन चाहनु हुन्थ्यो आफ्ना हातहरू धुनुहुन्थ्यो र त्यसपछि खानु र पिउनुहुन्थ्यो।" (अहमद)
३. म सुरुमा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्छु अनि दाहिने हातले र आफ्नो अगाडि भएको भागबाट खान्छु। थालको बीचबाट वा अरूको अगाडिबाट खान्दिनँ।”
- किनभने हदीसमा छ: “हे बालक! बिस्मिल्लाह भन, दाहिने हातले खाऊ र भाँडामा आफ्नो अगाडिको भागबाट खाऊ।” (बुखारी र मुस्लिम)
४. यदि सुरुमा “बिस्मिल्लाह” भन्न बिर्सें भने, म “बिस्मिल्लाहि अव्वलहु वा आख़िरहु” भन्छु।
- किनकि उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) को हदीसमा छ,रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: “जब तिमीहरूमध्ये कोही खाना खान्छ, उसले ‘बिस्मिल्लाह’ भन्नुपर्छ। यदि सुरुमा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्न बिर्सियो भने, उसले ‘बिस्मिल्लाहि अव्वलहु वा आख़िरहु’ भन्नुपर्छ।” (तिर्मिजी र अहमद)
५. “म उपलब्ध भएको खानामा सन्तुष्ट रहन्छु र खानाको निन्दा गर्दिनँ; मन परे खान्छु, नत्र छोड्छु।”
- किनभने अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीसमा छ, उनले भने: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले कहिल्यै कुनै खानाको निन्दा गर्नुभएन; यदि मन पर्यो भने खानुहुन्थ्यो, नत्र छोड्नुहुन्थ्यो।” (बुखारी र मुस्लिम)
६. म केही ग्रास मात्र खान्छु, धेरै खाँदिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “मानिसले आफ्नो पेटभन्दा खराब भाँडो कहिल्यै भरेको छैन। मानिसका लागि केही ग्रास नै पर्याप्त छन्, जसले उसको ढाड सीधा राख्छ। तर यदि उसको मनले मानेन भने, पेटको तिहाइ भाग खानाको लागि, तिहाइ भाग पानीका लागि र तिहाइ भाग सास (हावाका लागि) राखोस्।” (तिर्मिजी र इब्ने माजा)
७. म खाने वा पिउने कुरामा फुक्दिनँ र त्यसलाई सेलाउन दिन्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले खाना वा पेय पदार्थमा फुक्न निषेध गर्नुभएको छ।” (अहमद र इब्ने माजा)
८. म परिवार वा पाहुनासँग बसेर खाना खान्छु।
- एक व्यक्तिले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई भन्यो: “हामी खान्छौं तर सन्तुष्ट हुँदैनौं।” उहाँले भन्नुभयो: “सायद तिमीहरू छुट्टाछुट्टै खान्छौ होला? तिमीहरू एकसाथ भेला भएर खाऊ र अल्लाहको नाम लेऊ, तिमीहरूको खानामा बरकत दिइनेछ।” (अबू दाऊद र इब्ने माज)
९. म आफूभन्दा ठूलो वा उमेरमा वरिष्ठ व्यक्तिले नखाएसम्म खाना सुरु गर्दिनँ।
१०. म पानी पिउँदा अल्लाहको नाम लिन्छु, बसेर पिउँछु, तीन पटक (घुटुक–घुटुक) गरी पिउँछु र भाँडोमा सास फेर्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “जब तिमीहरूमध्ये कोही केही पिउँछ, उसले भाँडोभित्र सास नफेरोस्।" (बुखारी र मुस्लिम)
- अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले उभिएर पिउन निषेध गर्नुभएको छ।” (मुस्लिम)
- किनभने हदीसमा छ: “अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) कुनै पनि पेय पदार्थ तीन घुट्कामा पिउनुहुन्थ्यो।” (मुस्लिम)
११. खाना खाएपछि वा केही पिएपछि म ‘अल्हम्दुलिल्लाह’ भन्छु र अल्लाहको प्रशंसा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “निश्चय नै अल्लाह आफ्ना भक्तसँग खुसी हुनुहुन्छ, जब ऊ खाना खान्छ र त्यसमा उहाँको प्रशंसा गर्छ वा पानी पिउँछ र त्यसमा उहाँको प्रशंसा गर्छ।” (मुस्लिम)

उत्तर: १. म दाहिने तर्फबाट लुगा लगाउन सुरु गर्छु र कपडा उपलब्ध गराइदिएकोमा अल्लाहको प्रशंसा गर्छु।
- अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "जब तिमीहरू लुगा लगाउँछौ र वुजू गर्छौ, तब आफ्नो दाहिने तर्फबाट सुरु गर।" (अबू दाऊद र अहमद)
२. म आफ्नो लुगा गोलीगाँठोभन्दा तल लगाउँदिनँ।”
- किनभने हदीसमा छ: “तल (लुंगी/पैन्ट) को कपडाको जुन भाग गोलीगाँठोभन्दा तल हुन्छ, त्यो नरकमा हुनेछ।” (बुखारी) गोलीगाँठोको अर्थ दुवै खुट्टाका दुवै छेउमा देखिने उभिएका दुई हड्डीहरू हुन्।
३. पुरुषहरूले महिलाको र महिलाहरूले पुरुषको लुगा (पहिरन) लगाउनु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले महिलाको लुगा लगाउने पुरुषलाई र पुरुषको लुगा लगाउने महिलालाई श्राप दिनुभएको छ।” (अबू दाऊद र अहमद)
४. काफिर वा फासिक (भ्रष्ट) हरूको जस्तो पहिरन अपनाउनु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “जसले कुनै जाति/समुदायको नक्कल (अनुकरण) गर्छ, ऊ तिनीहरूमध्ये नै हो।” (अबू दाऊद)
५. ‘बिस्मिल्लाह’ भनेर लुगा फुकाल्ने।
- किनभने हदीसमा छ: “आदमका सन्तानहरूको गुप्तअङ्ग र जिन्नहरू बीचको पर्दा भनेको लुगा फुकाल्दा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्नु हो।” (तब्रानी र इब्ने अबी शैबा)
६. जुत्ता लगाउँदा दाहिने खुट्टाबाट सुरु गर्ने र फुकाल्दा बायाँ खुट्टाबाट गर्ने।
“मुस्लिमहरूको आमा (उम्मुल मोमिनीन) आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) को हदीसमा आएको छ, उहाँ भन्नुहुन्छ: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई जुत्ता लगाउँदा, कपाल कोर्दा, वुजू गर्दा र अन्य सबै कामहरूमा दाहिने तर्फबाट सुरु गर्न मन पर्थ्यो।” (बुखारी)

उत्तर: १. सवारीमा सवार हुँदा म 'बिस्मिल्लाह' र 'अल्हम्दुलिल्लाह' भन्छु। {सुब्हानल्लजी सख़्ख़र लना हाजा वमा कुन्ना लहू मुकरिनीन व इन्ना इला रब्बिना ल मुन्कलिबून।}
अर्थ: उहाँ पवित्र हुनुहुन्छ, जसले यस (सवारी) लाई हाम्रो अधीनमा दिनुभयो, जबकि हामी यसलाई वशमा पार्न सक्ने थिएनौँ र निश्चय नै हामी आफ्ना पालनकर्तातर्फ फर्किनेछौँ। [अज्जुखरूफः १३-१४]
२. जब म कुनै मुस्लिमसँग भेट्छु, म उसलाई सलाम गर्छु।

उत्तर: १. म आफ्नो हिँडाइमा सन्तुलन (मध्यमता) अपनाउँछु र विनम्रता देखाउँछु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {पृथ्वीमा अहंकारका साथ नहिँड; निश्चय नै तिमी न पृथ्वीलाई चिर्न सक्छौ, न त उचाइमा पर्वतहरूसम्म पुग्न सक्छौ।} [इस्रा: ३७]
२. म जससँग भेट गर्छु, उसलाई सलाम गर्छु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) सँग सोधियो: इस्लामका कुन कामहरू सबैभन्दा उत्तम हुन्? उहाँले भन्नुभयो: “भोकाहरूलाई खाना खुवाऊ र चिनेका तथा नचिनेका सबैलाई सलाम गर।” (बुखारी र मुस्लिम)
३. म नजर झुकाएर हिँड्छु र कसैलाई दुःख दिँदिनँ।
४. म भलाइको आदेश दिन्छु र बुराई (खराबी) बाट रोक्छु। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले हदीसमा भन्नुभएको छ: “बाटोलाई त्यसको हक देऊ।” उनीहरूले सोधे: “बाटोको हक के हो?” उहाँले भन्नुभयो: “दृष्टि झुकाउनु, बाटोबाट कष्टदायक वस्तुहरू हटाउनु, सलामको जवाफ दिनु, भलाइको आदेश दिनु र खराबीबाट रोक्नु।” (बुखारी र मुस्लिम)
५. म बाटोबाट कष्टदायक वस्तु हटाउँछु।
- किनभने हदीसमा छ: “बाटोबाट कष्टदायक वस्तु हटाउनु पनि सद्का (दान) हो।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. घरबाट निस्कँदा बायाँ खुट्टा अगाडि राखेर निस्कन्छु र भन्छु: "बिस्मिल्लाहि, तवक्कल्तु अलल्लाह, व ला हौल वला कुव्वत इल्ला बिल्लाह, अल्लाहुम्म इन्नी अऊजु बिक अन् अदिल्ल औ उदिल्ल,औ अजिल्ल औ उजल्ल, औ अजलिम औ उजलम, औ अजह्लु औ युज्हल अलैय्य।"
अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर (बाहिर निस्कन्छु), म अल्लाहमाथि भरोसा गर्छु; अल्लाहको सहयोग बिना न त कुनै कुराबाट बच्ने शक्ति छ, न त केही गर्ने क्षमता। हे अल्लाह! म भट्किन वा भट्काइन, चिप्लिन वा चिप्ल्याइन, कसैलाई अन्याय गर्न वा ममाथि अन्याय हुन तथा कसैप्रति अज्ञानता देखाउन वा मप्रति अज्ञानता देखाइन—यी सबै कुराबाट तपाईंको शरण माग्छु।
२. घरमा प्रवेश गर्दा दाहिने खुट्टा पहिला भित्र राख्छु र भन्छु: "बिस्मिल्लाहि वलज्ना, व बिस्मिल्लाहि खरज्ना, व 'अला रब्बिना तवक्कल्ना।"
अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर घरमा प्रवेश गर्छौं, अल्लाहको नाम लिएर घरबाट निस्कन्छौँ र आफ्नो रबमाथि भरोसा गर्छौं।
३. भित्र प्रवेश गरेपछि पहिले मिस्वाक गर्छु र त्यसपछि घरका सदस्यहरूलाई सलाम गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: "जब उहाँ घरमा प्रवेश गर्नुहुन्थ्यो, त सबैभन्दा पहिले मिस्वाक गर्नुहुन्थ्यो।” (इब्ने माजा)

उत्तर: १. शौचालयमा प्रवेश गर्दा बायाँ खुट्टा पहिले राख्छु।
२. भित्र प्रवेश गर्नुअघि यो दुआ पढ्छु: "बिस्मिल्लाह, अल्लाहुम्म इन्नी अऊजु बिक मिनल् खुबुषि वल् खबाइष।" अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर (प्रवेश गर्छु), हे अल्लाह! म दुष्ट पुरुषहरू र दुष्ट स्त्रीहरूबाट तपाईंको शरणमा आउँछु।”
३. अल्लाहको नाम उल्लेख गरिएको कुनै कुरा लिएर (शौचालयभित्र) प्रवेश गर्दिनँ।
अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) जब शौचालयमा प्रवेश गर्नुहुन्थ्यो, तब उहाँ आफ्नो औँठी उतार्नुहुन्थ्यो।” (अबू दाऊद र इब्ने माज)
४. म शौच (दिसा-पिसाब) गर्दा पर्दा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई हाजत पूरा (दिसा-पिसाब) गर्दा कुनै टिलाको आड वा खजूरको बगैंचाको पर्खालको आड लिनु सबैभन्दा मन पर्थ्यो।” (मुस्लिम)
५. दिसा–पिसाब गर्दा कसैसँग कुरा गर्दिनँ।
६. म दिसा–पिसाब गर्दा किब्लातर्फ न त फर्किन्छु, न त त्यसतर्फ पिठ्युँ फर्काउँछु।
- किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलाहि वसल्लम) ले भन्कोनुभएको छ: “दिसा–पिसाब गर्दा किब्लातर्फ नत मुख गर, न त त्यसतर्फ पीठ नै फर्काऊ; बरु पूर्व वा पश्चिमतर्फ मुख गर।” (बुखारी र मुस्लिम)
७. सफाइका लागि बायाँ हात प्रयोग गर्छु र दायाँ हात प्रयोग गर्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले हामीलाई दायाँ हातले इस्तिन्जा (सफाई) गर्नबाट मनाहि गर्नुभएको छ।" (मुस्लिम)
८. म सार्वजनिक बाटो घाटोमा वा तिनीहरूको छायामा दिसा–पिसाब गर्दिनँ।
- किनभने अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीसमा छ, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "दुई श्राप लाग्ने कामहरूबाट बच्नुहोस्।” उनीहरूले सोधे: “हे अल्लाहका रसूल, ती दुई श्राप लाग्ने काम के हुन्?” उहाँले भन्नुभयो: “जो मानिसहरूको बाटोमा वा तिनीहरूको छायामा दिसा–पिसाब गर्छ।” (मुस्लिम)
९. म दिसा–पिसाब गरेपछि हात धुन्छु। जरीर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्: म नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमसँग थिएँ। उहाँ शौचालय जानुभयो, आवश्यक कार्य पूरा गर्नुभयो, त्यसपछि भन्नुभयो: “हे जरीर! पवित्रताको लागि पानी ल्याऊ।” म उहाँकहाँ पानी लिएर आएँ, उहाँले पानीले इस्तिन्जा गर्नुभयो, अनि आफ्नो हातलाई जमिनमा राखेर रगड्नुभयो।” (नसाई)
१०. बाहिर निस्कँदा पहिले बायाँ खुट्टा बाहिर राख्दै “गुफरानक” भन्नु।
अर्थ: हे अल्लाह! म तिमीबाट क्षमा माग्छु।

उत्तर: १. म आफ्नो दायाँ खुट्टाले मस्जिदमा प्रवेश गर्छु र भन्छु: ''बिस्मिल्लाहि, अल्लाहुम्मफ्तह ली अब्वाब रहमतिक।''
अर्थ: अल्लाहको नामबाट, हे अल्लाह! मेरा लागि आफ्नो दयाका ढोकाहरू खोलिदिनु होस्।
२. म दुई रकअत नमाज अदा नगरी बस्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: "तिमीहरूमध्ये कोही मस्जिदमा प्रवेश गर्छ भने उसले दुई रकअत नमाज नपढेसम्म नबसोस्।" (बुखारी र मुस्लिम)
३. म नमाज पढिरहेकाहरूको अगाडिबाट जाँदिन, मस्जिदभित्र हराएको वस्तु खोज्दै घोषणा गर्दिनँ र मस्जिदमा किनबेच गर्दिनँ। रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “यदि नमाज पढ्ने व्यक्तिको अगाडिबाट जाने व्यक्तिले त्यस (पाप) को गम्भीरता थाहा पाएको भए, उसको अगाडिबाट गुज्रनु भन्दा चालीस (दिन, महिना वा वर्ष) उभिनु उसको लागि राम्रो हुने थियो।” (बुखारी र मुस्लिम)
रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जसले मस्जिदमा कसैलाई हराएको वस्तु (चिज) खोज्दै घोषणा गरेको सुन्छ, उसले भनून्: ‘अल्लाहले तिमीलाई त्यो फिर्ता नगरून्।’ किनकि मस्जिदहरू यसका लागि बनाइएका होइनन्।" (मुस्लिम)
- हदीसमा छ: "यदि तिमीहरूले कसैलाई मस्जिदमा किनबेच (व्यापार) गरिरहेको देख्यौ भने भनः ‘अल्लाहले तिम्रो व्यापारमा लाभ नदिऊन्।" (तिर्मिजी र दारमी)
४. म मस्जिदको सफाइमा विशेष ध्यान दिन्छु।
हदीसमा छ, उम्मुल्-मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) भन्नुहुन्छ: "रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले घरहरूमा मस्जिदहरू बनाउने र तिनलाई सफा राख्ने तथा सुगन्धित बनाउने आदेश दिनुभएको छ।" (तिर्मिजी, अबू दाऊद र अहमद)
५. म बायाँ खुट्टाले मस्जिदबाट बाहिर निस्कन्छु र भन्छु: "अल्लाहुम्म इन्नी अस्अलुक मिन फजलिक।"
अर्थ: हे अल्लाह! म तिम्रो कृपा (अनुग्रह) माग्छु।

उत्तर: १. जब म कुनै मुस्लिमलाई भेट्छु, म पहिले सलाम गर्छु र भन्छु: “अस्सलामु अलैकुम व रह्मतुल्लाहि व बरकातुह।” म सलाम बाहेक अरू कुनै कुराले बोल्न सुरु गर्दिनँ र केवल हातले इशारा मात्र पनि गर्दिनँ।
२. म जसलाई सलाम गर्छु, उसको अनुहारतर्फ मुस्कुराउँछु। हदीसमा छ: "कुनै पनि भलाइलाई सानो नठान, चाहे तिमी आफ्नो भाइलाई प्रसन्न (मुस्कुराएको) अनुहारसहित भेट।" (मुस्लिम)
३. म उससँग दायाँ हातले हात मिलाउँछु (मुसाफहा गर्छु)।
४. यदि कसैले मलाई सलाम गर्छ भने, म उसलाई त्यसभन्दा राम्रो तरिकाले जवाफ दिन्छु वा कम्तीमा त्यस्तै तरिकाले जवाफ दिन्छु।
- जसरी अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {जब तिमीहरूलाई कसैले अभिवादन (सलाम) गर्छ भने त्यसको भन्दा राम्रो तरिकाले जवाफ देऊ वा कमसेकम त्यही बराबरको जवाफ देऊ। निश्चय नै अल्लाह प्रत्येक कुराको हिसाब लिनेवाला हुनुहुन्छ।} [अन-निसा: ८६]
५. म काफिरलाई पहिले सलाम गर्दिनँ, तर यदि उसले सलाम गर्छ भने म "व अलैकुम" भनेर जवाफ दिन्छु।
- किनभने हदीसमा छ: «यहूदीहरू र इसाईहरूलाई पहिले सलाम नगर।» (मुस्लिम)
६. सानोले ठूलोलाई, सवारीमा हुनेले पैदल हिँड्नेलाई, पैदल हिँड्नेले बसेकालाई र थोरैले धेरैलाई सलाम गर्छ। रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभएको छः «सवारीमा हुनेले पैदल हिँड्नेलाई सलाम गर्छ, पैदल हिँड्नेले बसेकालाई सलाम गर्छ, र थोरैले धेरैलाई सलाम गर्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
७. गैर-महरम महिलासँग हात मिलाउनु हुँदैन।
- हदीसमा छ, उम्मुल्-मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले भनेकी छिन्: "होइन, अल्लाहको कसम! रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को हातले कहिल्यै कुनै महिलाको हात छोएनन्।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. म कुनै स्थानमा प्रवेश गर्नु अघि अनुमति माग्छु।
२. म तीन पटकसम्म अनुमति माग्छु, त्योभन्दा बढी गर्दिनँ र त्यसपछि फर्किन्छु।
हदीसमा छ: «यदि तिमीहरूमध्ये कोहीले तीन पटक अनुमति माग्दा पनि अनुमति दिइएन भने, उसले फर्किनुपर्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
३. म ढोकामा हल्का रूपमा ढकढक्याउँछु, म ढोकाको ठीक अगाडि उभिन्नँ, बरु दायाँ वा बायाँ तर्फ उभिन्छु र "अस्सलामु अलैकुम" भन्छु। हदीसमा छ: “रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) जब कसैको ढोकामा पुग्नुहुन्थ्यो, तब ढोकाको ठीक अगाडि उभिनुहुन्नथ्यो, बरु त्यसको दायाँ वा बाँया कुनामा उभिनुहुन्थ्यो र ‘अस्सलामु अलैकुम, अस्सलामु अलैकुम’ भन्नुहुन्थ्यो।” (अबू दाऊद)
४. म आफ्ना बुबा-आमा वा अन्य कोठामा अनुमति नलिई प्रवेश गर्दिनँ, विशेष गरी फज्र (बिहानको नमाज) अघि, दिउँसो झप्की (काइलुला) को समयमा र इशा नमाजपछि।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः “हे आस्थावानहरू हो! तिमीहरूका दास-दासीहरू र तिमीहरूका नाबालक सन्तानहरूले तिमीहरूसँग तीन समयमा प्रवेश अनुमति मागून्—फज्रको नमाजअघि, मध्यान्हको समयमा जब तिमीहरू आफ्ना वस्त्र फुकाल्ने गर्छौ र इशाको नमाजपछि। यी तीन समय तिमीहरूका लागि गोपनीयताको समय हुन्। यी समयहरूबाहेक अन्य समयमा तिमीहरूका लागि र उनीहरूका लागि पनि कुनै आपत्ति छैन; उनीहरू तिमीहरूकहाँ बारम्बार आउजाउ गर्ने हुन्छन्, तिमीहरू एकअर्कासँग घनिष्ठ रूपमा सम्बन्धित छौ। यसरी अल्लाह तिमीहरूका लागि आयतहरू स्पष्ट पार्नुहुन्छ र अल्लाह सर्वज्ञानी र अत्यन्त बुद्धिमान हुनुहुन्छ।” [सुरह नूर: ५८]
५. म अस्पताल वा पसल जस्ता मानिस बसोबास नगर्ने स्थानहरूमा अनुमति नलिई प्रवेश गर्न सक्छु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः "तिमीहरूका लागि बसोबास नभएका घरहरूमा प्रवेश गर्नुमा कुनै दोष छैन, जसमा तिमीहरूका लागि कुनै आवश्यकता (काम) हुन्छ। र अल्लाहलाई तिमीहरूले जे प्रकट गर्छौ र जे लुकाउँछौ, सबै कुरा थाहा छ।" [नूर: २९]

जवाफ: १. म जनावरलाई खाना खुवाउँछु र पानी पिलाउँछु।
- किनभने हदीसमा छ: उनीहरूले भने: “हे अल्लाहका रसूल! के हामीलाई जनावरहरूप्रति दया गर्दा पनि सवाब (प्रतिफल) हुन्छ?” उहाँले भन्नुभयो: “प्रत्येक जीवित प्राणीप्रति दया गर्नेमा पनि इनाम छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) एउटा ऊँटको पास भएर जानुभयो, जसको भोक र कमजोरीका कारण उसको पेट पीठसँग टाँसिएको थियो। उहाँले भन्नुभयो: «यी जनावरहरूको बारेमा अल्लाहसँग डर राख।» (अबू दाऊद)
२. दया र माया गर्नु र जनावरलाई उसको क्षमता भन्दा बढी बोझ नदिनु।
- हदीसमा छ: उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “यो उँटको मालिक को हो? यो उँट कसको हो?” भन्ने प्रश्न गरियो। त्यसपछि अन्सारका एक युवक आएर भने: “यो मेरो हो, हे अल्लाहका रसूल!”
त्यसमा उहाँले भन्नुभयो: “के तिमी यस जनावरप्रति अल्लाहसँग डराउँदैनौ, जसलाई अल्लाहले तिमीलाई दिनुभएको छ? किनकि उसले मलाई गुनासो गर्‍यो कि तिमी उसलाई भोकै राख्छौ र अत्यधिक थकाउँछौ।” (अबू दाऊद र अहमद) “تُدْئِبُهُ” (तुद्ईबुहु) को अर्थ हो: तिमी उसलाई धेरै कष्ट दिन्छौ र अत्यधिक काम गराएर थकाउँछौ।
३. म कुनै पनि प्रकारको यातना वा कष्ट दिएर जनावरलाई दुःख दिँदिनँ।
- जाबिर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन् कि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) एउटा गधाको पासबाट गुज्रनुभयो, जसको अनुहारमा दाग लगाइएको थियो। उहाँले भन्नुभयो: «के तिमीहरूलाई यो कुरा थाहा भएन, मैले त्यो व्यक्तिलाई श्राप दिएको छु जसले जनावरको अनुहारमा दाग लगाउँछ वा त्यसलाई अनुहारमा हिर्काउँछ?» त्यसपछि उहाँले यसो गर्नबाट रोक लगाउनुभयो। मुस्लिम र अबू दाऊदले वर्णन गरेका छन् र शब्द अबू दाऊदका हुन्।

उत्तर: १. म खेलकुदबाट अल्लाहको आज्ञापालन गर्न र उहाँको प्रसन्नता प्राप्त गर्न शक्ति हासिल गर्ने नियत गर्छु।
२. हामी नमाजको समयमा खेल्दैनौं।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः (नमाज पढ्नेहरूका लागि विनाश छ।* जो आफ्नो नमाजप्रति लापरवाह रहन्छन्।) [अल्-माऊन: ४-५]
३. केटाहरूले केटीहरूसँग खेलकुद गर्नु हुँदैन।
४. म आफ्नो गुप्ताङ्ग ढाक्ने खेलकुद पोशाक लगाउन प्रतिबद्ध छु।
५. म निषेधित खेलकुदबाट टाढा रहन्छु, जस्तै अनुहारमा प्रहार हुने वा गुप्ताङ्ग खुल्ने प्रकारका खेलहरू।
हदीसमा छ: «यदि तिमीहरूमध्ये कोही आफ्ना भाइसँग लडाइँ गर्छ भने उसले अनुहारमा प्रहार गर्नबाट बचोस्।» (मुस्लिम)

उत्तर: १. हास्यठट्टा गर्दा सत्य बोल्नु र झूट नबोल्नु।
- किनभने हदीसमा छ: "धिक्कार छ उसलाई जसले मानिसहरूलाई हँसाउन झूट बोल्छ; धिक्कार छ उसलाई , धिक्कार छ उसलाई !" (अबू दाऊद, अहमद र तिर्मिजी)
२. ठट्टा यस्तो हुनुपर्छ जसमा अपमान, उपहास, हानि र धम्की नहोस्।
- उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “कुनै मुस्लिमले अर्का मुस्लिमलाई डराउनु (त्रसित पार्नु) जायज छैन।” (अबू दाऊद र अहमद)
३. धेरै ठट्टा (मजाक) नगर्नु।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «धेरै हाँस्नु हुँदैन; किनकि अत्यधिक हाँस्नुले हृदयलाई मृत (कठोर) बनाउँछ।» (तिर्मिजी र इब्ने माजा)

उत्तर: १. हाच्छिउँ गर्दा हात, कपडा वा रुमालले मुख ढाक्नु।
२. हाच्छिउँ गरेपछि गरेपछि अल्लाहको प्रशंसा गर्दै “अल्हम्दुलिल्लाह” भन्नु।
३. उसको भाइ वा साथीले उसलाई भनोस्: «यरहमुकल्लाह» (अल्लाहले तिमीमाथि दया गरून्)।
- यदि उसलाई “यरहमुकल्लाह” भनियो भने, उसले जवाफमा भनोस्: “यह्दीकुमुल्लाहु व युस्लिहु बालकुम” (अल्लाहले तिमीहरूलाई मार्गदर्शन गरून् र तिमीहरूको अवस्था सुधारोस्)।

उत्तर: १. हाई (जम्हाई) आउँदा सकेसम्म रोक्ने प्रयास गर्नु।
हदीसमा छ: “हाई (जम्हाई) शैतानबाट हो। त्यसैले तिमीहरूमध्ये कोही हाई (जम्हाई) गर्छ भने उसले सकेसम्म त्यसलाई रोक्नुपर्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
२. हाई (जम्हाई) गर्दा ठूलो आवाजमा “आह आह” भन्नु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “आह आह’ नभन्नु, किनकि जब तिमीहरूमध्ये कोही आफ्नो मुख (ज्वाइँ गर्दा) खोल्छ, शैतान हाँस्छ।” (अहमद)
३. मुखमा हात राख्नु।
- किनभने हदीसमा छ: “तिमीहरूमध्ये कसैले हाई (जम्हाई) गर्दा उसले आफ्नो हातले मुख छोपोस्, किनकि शैतान भित्र पस्छ।” (मुस्लिम)

१. वुजू गरेपछि पवित्र अवस्थामा कुरआनको तिलावत गर्नु।
२. शिष्टता र गरिमाका साथ बस्नु।
३. तिलावत सुरु गर्दा शैतानबाट अल्लाहको शरण माग्नु।
अल्लाहले भन्नुभएको छ: {जब तिमी कुरआन पढ्न थाल्छौ, तब धिक्कारिएको शैतानबाट अल्लाहको शरण माग।} [अन्-नहल: ९८]
४. म तिलावत गर्दा गहिरो रूपमा चिन्तन–मनन गर्छु।
अल्लाहले भन्नुभएको छ: “के तिनीहरूले कुरआनमा चिन्तन-मनन गर्दैनन्? वा तिनीहरूको हृदयमा ताल्चा लागेको छ?” [मुहम्मद: २४]
*******

उत्तर: १. अल्लाहको प्रशंसा (हम्द) र उहाँको गुणगानबाट सुरु गर्नु।
२. नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि दरूद पठाउनु।
- हदीसमा छ, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जब तिमी नमाज पढेर दुआका लागि बस्छौ भने सर्वप्रथम अल्लाहको उहाँ योग्य प्रशंसा गर, त्यसपछि म (नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि दुरूद पठाऊ, अनि त्यसपछि दुआ गर।” (तिर्मिजी)
३. दुआ गर्दा हात उठाउनु।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः «निश्चय नै तिमीहरूको रब (पालनकर्ता ) अत्यन्त लज्जाशील र उदार हुनुहुन्छ। जब उहाँको बन्दाले उहाँतर्फ आफ्ना हात उठाउँछ, तब उहाँ ती हातहरूलाई खाली फर्काउन लाज मान्नुहुन्छ।» (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
४. तौबा गर्नु र आफ्ना पापहरू स्वीकार गर्नु।
- मुसा (अलैहिस्सलाम) काे दुआमा छ: “उनले भने: ‘हे मेरा पालनकर्ता! मैले आफ्नैमाथि अत्याचार गरें, त्यसैले मलाई क्षमा गर।’ तब अल्लाहले उनलाई क्षमा गर्नुभयो। निश्चय नै उहाँ अत्यन्त क्षमाशील र परम दयालु हुनुहुन्छ।” [अल-कसस: १६]
५. दुआमा लगनशील हुनु, अर्थात् धेरै गर्नु र बारम्बार दोहोर्याउनु।
६. दुआ कबूल हुनमा हतार नगर्नु।
७. पापका लागि वा नाता–सम्बन्ध तोड्ने कुराको लागि दुआ नगर्नु।
- किनभने हदीसमा छ: «बन्दाको दुआ निरन्तर स्वीकार गरिन्छ, जबसम्म उसले पापका लागि वा नाता–सम्बन्ध तोड्ने कुराका लागि दुआ गर्दैन र जबसम्म ऊ हतार गर्दैन। भनियो: हे अल्लाहका रसूल! हतार गर्नु के हो? उहाँले भन्नुभयो: उसले भन्छ—मैले दुआ गरें, फेरि दुआ गरें, तर मलाई स्वीकार भएको जस्तो लागेन। त्यसपछि ऊ निराश हुन्छ र दुआ गर्न छोड्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
८. दुआ गर्दा आवाज नम्र (धीमा) राख्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरू आफ्नो पालनकर्तालाई विनम्रतापूर्वक र गोप्य रूपमा दुआ गर।} [अल-आराफ: ५५]
९. दुआ गर्दा मन (हृदय) उपस्थित र एकाग्र हुनु।
- किनभने हदीसमा छ: “तिमीहरू अल्लाहसँग दुआ गर र यो स्वीकार हुनेछ भनेर विश्वास राख। जानिराख, अल्लाहले अचेत र लापरवाह मनले गरिएको दुआलाई स्वीकार गर्नुहुन्न।” (तिर्मिजी)
१०. सर्वशक्तिमान अल्लाहप्रति इख्लास (निष्ठा) राख्नु र कठिनाइ तथा सुख—दुवै अवस्थामा केवल अल्लाहसँग मात्र माग्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मस्जिदहरू अल्लाहकै लागि हुन्, त्यसैले अल्लाहसँगै अरू कसैलाई नपुकार।} [अल-जिन:१८]
११. अल्लाहसँग उहाँका सुन्दर नामहरू र उहाँका उच्च विशेषताहरू द्वारा दुआ गर्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहका लागि उत्तम नामहरू छन्, त्यसैले तिनै नामहरूद्वारा उहाँलाई पुकार।} [अल-आराफ: १८]
१२. किब्लातर्फ मुख फर्काउनु। हदीसमा छ: “उहाँ किब्लातर्फ मुख फर्काएर दुवै हात फैलाएर निरन्तर आफ्नो पालनकर्तालाई पुकारिरहनु भयो, यहाँसम्म कि उहाँको काँधबाट चादर खस्यो।” (मुस्लिम)
१३. खानेकुरा र लुगाफाटालाई पवित्र (हलाल) बनाउनु। हदीसमा छ: “अनि उहाँले यस्तो मानिसको उदाहरण दिनुभयो, जसले लामो यात्रा गर्छ, जसको कपाल अस्तव्यस्त र शरीर धुलोले ढाकिएको हुन्छ; ऊ आकाशतर्फ हात फैलाउँदै भन्छ: ‘हे मेरो पालनकर्ता! हे मेरो पालनकर्ता!’ तर उसको खानेकुरा हराम छ, पिउने कुरा हराम छ, लगाउने लुगा हराम छ, र उसलाई हरामबाटै पालन-पोषण गरिएको छ। त्यस अवस्थामा उसको दुआ कसरी स्वीकार हुनेछ?” (मुस्लिम)