پاسخ: پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «مثال کسی که پروردگارش را یاد می‌کند و کسی که پروردگارش را یاد نمی‌کند همانند زنده و مرده است». به روایت بخاری.
- زیرا ارزش زندگی انسان به همان اندازه‌ای است که الله تعالی را یاد می‌کند.

پاسخ: ۱- باعث خشنودی الله است.
۲- و باعث دور شدن شیطان می‌شود.
۳- و مسلمان را از بدی‌ها حفظ می‌کند.
۴- و باعث به دست آمدن اجر و ثواب است.

پاسخ: «لا اله الا الله». به روایت ترمذی و ابن ماجه.

پاسخ: (ستایش از آن الله است که ما را پس از آنکه میراند، زنده گرداند و برخاستن دوباره [پس از مرگ] به سوی اوست). متفق علیه.

پاسخ: (ستایش مخصوص الله است که این لباس را بدون توان و نیرویی از سوی من به من پوشاند و روزیِ من گرداند). به روایت ابوداود و ترمذی و دیگران.

پاسخ: «بسم الله» به روایت ترمذی.

پاسخ: (ای الله ستایش از آن توست، تو این را به من پوشاندی، از تو خیر آن را می‌خواهم و خیری که برایش ساخته شده و از شر آن و شری که برایش ساخته شده به تو پناه می‌آورم). به روایت ابوداود و ترمذی.

پاسخ: اگر دیدی کسی لباس نو پوشیده برایش اینگونه دعا می‌کنی: «تُبْلِي ويُخلفُ اللهُ تعالى» یعنی: کهنه‌اش می‌کنی و الله تعالی لباس دیگری را جایگزینش می‌کند. به روایت ابوداود.

پاسخ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ»: یعنی: بار الها از شر شياطين نر و ماده، يا هر پليدی و ناپاكی ديگر به تو پناه می‌برم. متفق علیه.

پاسخ: «غُفرانَك»: «پروردگارا آمرزش و بخشش تو را خواستارم». به روایت ابوداود و ترمذی.

پاسخ: «بسم الله». به روایت ابوداود و دیگران.

پاسخ: «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ ‏ ‏مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ». به روایت مسلم.

پاسخ: «بِسم الله تَوَكَّلتُ على اللهِ، وَلاَ حول ولا قُوَّة إِلَّا بالله» (به نام الله، بر الله توکل کردم و هيچ قدرت و توانايی جز از سوی او نيست). به روایت ابوداود و ترمذی.

پاسخ: (به نام الله وارد شدیم و به نام الله خارج شدیم و بر پروردگارمان الله توکل کردیم). سپس بر خانواده‌اش سلام گوید. به روایت ابوداود.

پاسخ: (بارالها درهای رحمت خود را به روی من بگشا). به روایت مسلم.

پاسخ: (بارالها از تو فضل تو را خواهانم). به روایت مسلم.

پاسخ: همان چیزی را که مؤذن می‌گوید تکرار می‌کنم، به جز «حي علی الصلاة» و «حي علی الفلاح» که پس از آن می‌گویم: «لا حَولَ ولا قُوَّةَ إلا بِالله». متفق علیه.

پاسخ: «بر پیامبر صلی الله علیه وسلم درود می‌فرستی». به روایت مسلم.
و می‌گویی: (پروردگارا، ای صاحب اين دعوت كامل (اذان) و نمازی كه هم اكنون برگزار می‌شود، به محمد [صلى الله عليه وسلم] وسيله (درجه‌ای است در بهشت) و فضيلت عنايت فرما و او را طبق وعده‌ات به مقام محمود برسان). بخاری.
و بین اذان و اقامه دعا می‌کنی، زیرا دعا در این هنگام رد نمی‌شود.

پاسخ: ۱- آیة الکرسی را بخوان: (الله [معبودِ راستین است؛] هیچ معبودی [به‌حق] جز او نیست؛ زندۀ پاینده [و قائم به ذات] است؛ نه خوابی سبک او را فرا می‌گیرد و نه خوابی سنگین؛ [و لحظه‌ای از تدبیر جهان هستی، غافل نمی‌ماند]؛ آنچه در آسمان‌ها و زمین است، از آنِ اوست. کیست که نزد او جز به فرمانش شفاعت کند؟ گذشته و آیندۀ آنان (بندگان) را می‌داند و [آنان] به چیزی از علم او احاطه [و آگاهی] نمی‌یابند، مگر آنچه خود [الله] بخواهد. کرسیِ او آسمان‌ها و زمین را در بر گرفته است و نگهداشتنِ آنها بر او [سنگین و] دشوار نیست و او بلندمرتبه [و] بزرگ است). [سورهٔ بقره: ۲۵۵].
۲- و این سوره‌ها را بخوان: بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيم ([ای پیامبر] بگو: او الله یکتا و یگانه است). (الله بی‌نیاز است [و همه نیازمند او هستند]). (نه [فرزندی] زاده و نه [از کسی] زاده شده است). (و هیچ کس همانند و همتای او نبوده و نیست). [اخلاص: ۱-۴] سه بار.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيم ([ای پیامبر،] بگو: به پروردگار سپیده‌دم پناه می‌برم). {مِن شَرِّ ما خَلَقَ} (از شرِ تمام آنچه آفریده است). (و از شر تاریکی شب، آنگاه که همه جا را فراگیرد). (و از شر [زنان جادوگر] که با افسون در گره‌ها می‌دمند). (و از شر [هر] حسود، آنگاه که حسد ورزد). [الفلق: ۱-۵] سه بار.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيم ([ای پیامبر،] بگو: به پروردگار مردم پناه می‌برم). (فرمانروای مردم). (معبود مردم). (از شرِ [شیطانِ] وسوسه‌گر که [به هنگام ذکر الله،] پنهان می‌گردد). (همان [وسوسه‌گری] که در دل‌های مردم وسوسه می‌کند). (از جنیان [باشد] و [یا از] آدمیان). [الناس: ۱-۶] سه بار.
۳- (بار الها، تو پروردگار من هستی؛ هيچ معبود بر حقی جز تو وجود ندارد؛ تو، مرا آفريده‌ای و من، بندهٔ توام و در حد توانم بر عهد و پيمانی که با تو بسته‌ام، پایبندم و به نويدی که داده‌ای، يقين دارم. از شرّ اعمال خويش به تو پناه می‌آورم و به نعمت‌هايی که به من داده‌ای اعتراف می‌کنم و به گناهان خويش اقرار دارم؛ پس مرا بيامرز که کسی جز تو گناهان را نمی‌آمرزد). به روایت بخاری.

(به نام تو ای الله می‌میرم و زنده می‌شوم). متفق علیه.

پاسخ: «بسم الله». و اگر در آغاز غذا بسم الله را فراموش کردی بگو: «بسم الله في أوله وآخره» «به نام الله در آغازش و در پایانش». به روایت ابوداود و ترمذی.

پاسخ: (ستایش مخصوص الله است که این [غذا] را بدون توان و نیرویی از سوی من به من خوراند و روزی‌ام کرد). به روایت ابوداود و ابن ماجه و دیگران.

پاسخ: (بارالها برای آنان در آنچه روزی‌شان کرده‌ای برکت ارزانی کن و آنان را مورد آمرزش و رحمت خود قرار ده). به روایت مسلم.

پاسخ: «الحمدلله». و برادرش یا دوستش در پاسخ به او می‌گوید: «یَرحَمُك الله» (الله تو را مشمول رحمتش قرار دهد). و اگر این را به او گفت، در پاسخ بگوید: «یَهدیکُمُ الله ویُصلِح بالَکُم» (الله شما را هدایت کند و امورتان را به صلاح آورد). به روایت بخاری.

پاسخ: (پاک و منزهی ای الله و ستایش تو راست، گواهی می‌دهم که معبودی به حق نیست جز تو، از تو آمرزش می‌خواهم و به درگاهت توبه می‌کنم). به روایت ابوداود و ترمذی و دیگران.

پاسخ: بسم الله والحمدلله {سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ 13 وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ} به نام الله و ستایش برای الله است (پاک و منزه است ذاتی كه این [وسیله] را در خدمت ما گماشت و[گرنه] ما خود توان این کار را نداشتیم * و ما به پیشگاهِ پروردگار‌مان بازمی‌گردیم) [الزخرف: ۱۳-۱۴] سپس سه بار «الحمد لله» می‌گوید و سه بار «اللهُ أكبر» می‌گوید و سپس می‌گوید: «سُبحَانَك اللهمَّ إني ظَلَمتُ نَفسي فاغفِرْ لِي فَإنَّه لَا يَغفِرُ الذُّنوبَ إلا أنت» یعنی: «بارالها تسبیح تو را می‌گویم، من در حق خودم ستم ورزیدم پس مرا ببخش زیرا کسی جز تو گناهان را نمی‌بخشد». به روایت ابوداود و ترمذی.

پاسخ: «الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر {سُبحانَ الَّذي سَخَّرَ لَنا هذا وَما كُنّا لَهُ مُقرِنينَ * وَإِنّا إِلى رَبِّنا لَمُنقَلِبونَ} (پاک و منزه است ذاتی كه این [وسیله] را در خدمت ما گماشت و[گرنه] ما خود توان این کار را نداشتیم * و ما به پیشگاهِ پروردگار‌مان بازمی‌گردیم) اللَّهُمَّ إنَّا نَسْأَلُكَ في سَفَرِنَا هذا البِرَّ وَالتَّقْوَى، وَمِنَ العَمَلِ ما تَرْضَى، اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هذا، وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ في السَّفَرِ، وَالْخَلِيفَةُ في الأهْلِ، اللَّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بكَ مِن وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ المَنْظَرِ، وَسُوءِ المُنْقَلَبِ في المَالِ وَالأهْلِ» (يا الله، ما در اين سفر از تو نيکی و پرهيزگاری و عملی که می‌پسندی درخواست می‌کنيم. يا الله، اين سفر را بر ما آسان بگردان و دوریِ راه را برای ما کوتاه بفرما. يا الله، تو همراه و ياورم در سفر و جانشينم در خانواده‌ام هستی. يا الله از سختی‌های سفر و ديدن مناظر غم انگيز و پيش‌آمدهای ناگوار در مال و خانواده و فرزند به تو پناه می‌آورم).
و هنگام برگشت همین دعا را می‌گوید و این را می‌افزاید: «آيِبُونَ، تَائِبُونَ، عَابِدُونَ، لِرَبِّنَا حَامِدُونَ»: (ما درحالی باز می‌گرديم که توبه‌کنندگان، عبادت‌گزاران و ستايش‌گران پروردگارمان هستيم). به روایت مسلم.

پاسخ: (شما را به الله می‌سپارم که آنچه به او سپرده شود ضایع نمی‌گردد). به روایت احمد و ابن ماجه.

پاسخ: (دين، امانت و فرجامِ کارهايت را به الله می سپارم). به روایت احمد و ترمذی.

پاسخ: (معبودی به حق نیست جز الله، یگانه و بی‌شریک است، فرمانروایی از آن اوست و ستایش مخصوص اوست، زنده می‌کند و می‌میراند و خود زنده‌ای است که نمی‌میرد، خیر به دست اوست و او بر هر چیزی تواناست). به روایت ترمذی و ابن ماجه.

پاسخ: أعوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم. متفق علیه.

پاسخ: «جَزاكَ اللهُ خَیرا» (الله به تو جزای خیر دهد). به روایت ترمذی.

پاسخ: «بسم الله». به روایت ابوداود.

پاسخ: «الحَمدُ للهِ الذي بِنِعمَتِهِ تَتِّمُ الصالِحات» (ستایش مخصوص الله است که با نعمت او، نیکی‌ها به کمال می‌رسند). به روایت حاکم و دیگران.

پاسخ: «الحمدُ لِلهِ علی کُلِّ حال» (ستایش در هر حال مخصوص الله است). صحیح الجامع.

پاسخ: سلام دهنده می‌گوید: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ»، و برادرش در پاسخش می‌گوید: «وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ». و برادرش در پاسخش می‌گوید: «وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ» ترمذی و ابوداود و دیگران.

(بارالها بارانی سودمند باشد). بخاری.

پاسخ: (با فضل و رحمت الله باران نصیب ما شد). بخاری و مسلم.

«اللَّهُمَّ إنِّي أسْألُكَ خَيْرَهَا وأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا» يا الله، خيرِ اين باد را از تو می‌خواهم و از شرّ اين باد به تو پناه می‌برم). ابوداود و ابن ماجه.

پاسخ: «سُبْحَانَ الَّذِي يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ» (پاک و منزه از عیب است آنکه رعد به ستایش او و فرشتگان از خوف و خشیَت او تسبیح می‌گویند). موطای مالک.

پاسخ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَافَانِي مِمَّا ابْتَلَاكَ بِهِ وَفَضَّلَنِي عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقَ تَفْضِيلًا» (ستایش مخصوص الله است که مرا از آنچه تو را مبتلایش کرد معاف داشت و مرا بر بسیاری از کسانی که آفرید برتری داد). به روایت ترمذی.

پاسخ: در حدیث آمده است: «اگر کسی از شما از برادرش یا خودش یا مالش چیزی دید که آن را پسندید [برایش دعای برکت کند] زیرا چشم‌زخم حق است». به روایت احمد و ابن ماجه و دیگران.

«اللهُمَّ صلِّ على محمَّدٍ وعلى آلِ محمَّدٍ، كما صَلَّيتَ على إبراهيمَ وعلى آلِ إبراهيمَ، إنَّكَ حميدٌ مَجِيد، اللهمَّ بارِكْ على محمَّدٍ وعلى آلِ محمَّدٍ، كما باركتَ على إبراهيمَ وعلى آلِ إبراهيمَ، إنَّكَ حميدٌ مَجِيد»: «بارالها، بر محمد و خاندان محمد درود بفرست؛ چنانکه بر ابراهیم و خاندان ابراهیم درود فرستادی؛ به‌راستی که تو ستوده و بزرگواری. بارالها، بر محمد و خاندان محمد برکت عنایت کن، چنانکه بر ابراهیم و خاندان ابراهیم برکت عنایت کردی؛ به‌راستی که تو ستوده‌ و بزرگواری». متفق علیه.
*******