Kira ko nɛɛma ni kisi bɛ a ye : << min bɛ Alakosuma ani min tɛ Alakosuma olu misali bɛ i ko sù ni ɲɛnama >> Bukari y'a màfilɛ.
-ka d'a kan mɔgɔ ka hadamadenya mɔlɔn b'a má kosumali hakɛ de la.

Jaabi -1- a bɛ Ala diɲɛ.
2- a bɛ sitanɛ gɛn.
3- a bɛ silama tanga ka bɔ kojuguw la.
4- baraji ni sàra bɛ sɔrɔ a la.

Jaabi - << la-ilaha-ilalahu >> Tirimizi ni ibunu maja y'a màfilɛ.

<< tànu bɛ màsa ye min ye n ɲɛnamaya n fàgalen kɔfɛ an bɛ segin a le de ma >>. Musilimu ni Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi-<< tànu bɛ màsa ye min ye ni fìni n nɔgɔya a ye n garisɛgɛ a la k'a sɔrɔ n ka fanga ni dabali tɛ>> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ ani mɔgɔ wɛrɛw .

Jaabi- << ni Alatɔgɔ ye >> Tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi-<< tànu b'i ye ne má i ye n fɛrɛbɔ ni fìni ye,n b'i deli hɛrɛ kɛli la ni a ye wali a ka n dɛmɛ ola,n b'i deli tɔɔrɔ kɛli la n'a ye wali a ka n dɛmɛ o la>> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi- n'i ye fìnikura ye mɔgɔwɛrɛ la i bɛ duwawu k'a ye, i b'a fɔ: << Ala k'a mɛ i bolo k'a kɔ falen hɛrɛ la >> Abu dawuda y'a màfilɛ.

Jaabi -<< ne má n bɛ tanga ɲini i fɛ ka bɔ sitanɛ cɛman n'a musoman ma >> Musilimu ni Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi-<< Ala yàfa n ma >> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi- << ni Alatɔgɔ ye >> Abu dawuda ni mɔgɔ wɛrɛw y'a màfilɛ.

<< nbe seereya k'a fɔ ma si teyi fɔ Ala, a kelendo jɛɲɔgɔn t'a la, nbe seereya k'a fɔ kira Mamadu y'a ka ciden ye a ka jɔn do>>. Musilimu y'a màfilɛ.

<< ni Ala tɔgɔ ye, n ye n sɛmɛ Ala la,sé ni dabali tɛ foyi ye fo Ala >> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

<< "ni Ala tɔgɔ an donna, ni Ala tɔgɔ ye an tun bɔra, an y'a jìgìsɛmɛ Ala la" o kɔfɛ i somɔgɔw fɔ >> Abu dawuda y'a màfilɛ.

Jaabi- << Ne ma i ka hinɛ daw yɛlɛn n ye >>. Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi: << ne ma n bɛ i deli n'i ka fusamanciya ye >> Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi- Mìsìriweelela bɛ min fɔ n bɛ segin o kan fo n'a kɛra << aw ye na seli ma >>ani << aw ye na kisi ma>> n b'a fɔ <> Musilimu ni Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi: << I bɛ seli kira kan kisi ni nɛɛma b'a ye >> Musilimu y'a màfilɛ.
I b'a fɔ tuguni : << ne má ni weeleli kan dafalen n tigi,ani seli min bɛna jɔ,so kɔrɔtalen ni fusamanciya di kira Mamadu ma, i k'a kunu sɔrɔnadonni yɔrɔ la i ye min lahidu ta a ye >> Bukari y'a màfilɛ.
I bɛ duwawu kɛ Mìsìriweele ni seli jɔli cɛ, o duwawu tɛ lasegin.

Jaabi -1- i bɛ sìgilan haya kala: {Ala, bàtoma wɛrɛ te yen ale kɔ, ninma do, a jɔlen do n'a yɛrɛ ye, jingo t'a minɛ sunɔgɔ t'a minɛ sankolo ni dugukolo kɔnɔfɛnw y'a ta ye jɔn be se ka sɔrɔnadonni kɛ a yɔrɔ n'a ma kɛ n'a ka diɲɛ ye, a bɛ fɛn dɔn min b'u yen fɛ ani min bɛ u kɔfɛ, u tɛ foyi don a ka dɔnni na fo a diɲɛna ni min ye a ka dɔnni ye sankolo ni dugukolo labɔ olu tangali tɛ girinya a ma màsa kɔrɔtalendo màsaba don} [Mìsi muso kofɔ suran 255].
2- i ka ni kalan: Ni ala tɔgɔ ye duniya hinɛlabɔlen tìgì lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tìgì {A fɔ o de ye Ala ye a kelen do 1 Ala de ye kɛrɛnkɛrɛnni màsa ye 2 A ma fɛn bange fɛn m'a bange 3 Foyi ma kɛ a ɲɔgɔnna ye 4 [Kɔnɔnanjɛya suran:1-4] Siyɛn sàbà.
Ni ala tɔgɔ ye duniya hinɛlabɔlen tìgì lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tìgì { a fɔ n bɛ tanga ɲini ni fajirikɛnɛ cibaa màsa ye 1 A ye fɛn min dan ka bɔ o tɔɔrɔ ma 2 Ani su dìbifin n'a dibidonna tuman min 3 Ani tutulibaa musow tàfow la 4 Ani bɛsɛnkɔni n'a bɛsɛnkɔniya la 5} [ fajirikɛnɛ cili kofɔ suran: 5- 1] siyɛn sàbà.
Ni Ala tɔgɔ ye duniya hinɛ labɔlen tìgi lahara hinɛ kɛrɛnkɛrɛnnen tigi { a fɔ nbɛ tanga ɲini ni mɔgɔw tigi ye 1 Mɔgɔw ka màsà 2 Mɔgɔw ma 3 Kabɔ sigabilabaa tɔɔrɔ ma min ye taanikaseginbaa ye 4 O min bɛ siga bila mɔgɔw disi la 5 Ka bɔ jinɛw la ani hadamadenw 6} [Mɔgɔw kofɔ suran : 6-1] siyɛn sàbà.
3-<< Ala, e de ye ne tigi ye, bàtoma wɛrɛ tɛ yen e kɔ, e de ye n dan, ne y'i ka jɔn ye,n bɛ n ka lahidukan kan i ye ani n ka limaniya n seko damajira la,n bɛ tanga ɲini i fɛ ka bɔ kojugu la,n bɛ jɔnsɔnna kɛ i Ka nɛɛma kɛlen na n kan,n bɛ jɔnsɔnna kɛ n ka jurumu na,yàfa n ma,e dɔrɔn de bɛ jurumu yàfa >> Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi-<< n'i tɔgɔ ye ne má n bɛ sà n bɛ kunu >> Bɛn kɛra hadisa n kan

Jaabi- << ni Alatɔgɔ ye >> N'i ɲinɛna a daminɛ la i b'a fɔ: << ni Ala tɔgɔ ye a fɔlɔ n'a laban na >> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi-<< tànu bɛ màsa ye min ye n la dumuni,a ye n garisɛgɛ a la. k'a sɔrɔ n ka fɛrɛ tɛ n ka dabali tɛ >> Abu dawuda y'a màfilɛ ani ibunu maja ani mɔgɔwɛrɛw.

Jaabi-<< ne má i y'u garisɛgɛ min na barika don o la, yàfa u ma i ka hinɛ u la >> Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi -<< tanu bɛ Ala ye>> 3-a balima k'a f'a ye wali a jɛɲɔgɔn:<< Ala ka hinɛ i la >> N'o fora a ye: a k'a fɔ :<< Ala k'i kanda k'i ka kow ɲa >> Bukari y'a màfilɛ

Jaabi-<< sanuya b'i ye ne ma a ni tanu, n bɛ seereya ko má teyi n'e tɛ,n b'i yàfadeli ka Tubi ɲin'i fɛ >>. Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi << ni Ala tɔgɔ ye, tànu bɛ Ala ye {Sanuya bɛ màsa ye min yɛ ni kolon an ye anw tuma k'a kolonbaa ye 13 wa an bɛɛ bɛ segin Ala de ma14}, << tànu bɛ Ala ye, tànu bɛ Ala ye, tànu bɛ Ala ye,Ala ka bon, Ala ka bon,sanuya b'i ye ne ma ne ye n yɛrɛbakun tɔɲɔ yàfa n ma; e dɔrɔn de bɛ jurumu yàfa >> Abu dawuda ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi: << Ala ka bon, Ala ka bon, Ala ka bon{Sanuya bɛ màsa ye min yɛ ni kolon an ye anw tuma k'a kolonbaa ye 13 wa an bɛɛ bɛ segin Ala de ma 14}, [Màsiri kofɔ suran] Ala an b'i deli ɲumanya ni alaɲɛsiranyɛ la ni taama n na an'i bɛ dìɲɛ baara min ma, Ala ni taama n nɔgɔya an ye, i k'a k'a sira surunya an bolo, ne ma e de ye diɲɛɲɔgɔn ye taama la,ani nɔɔnabila kɔlɛ la, Ala n bɛ tanga ɲini i fɛ ka bɔ taama n' gɛlɛya ma ani yeko juguya , ani yekofila seginnin kɔfɛ,nafolo ni kɔlɛ la >>.
N'a seginna a b'o kelen fɔ, k'a ni fɔ ka fàra a kan: << anw ye seginbaa ye, tuubibaa,ani bàto baa,ani tànu baa an má ye>> Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi- << n y'aw sɛmɛ Ala la màsa min tɛ sɛmɛfɛn waaro >> Ahamadu ni ibunu maja y'a màfilɛ.

Jaabi -<< n y'i ka diinɛ sɛmɛ Ala la.an'i ka Danaya,ani ka baara labanw >> Ahamadu ni tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi-<< má si teyi fo Ala a kelen do jɛɲɔgɔn t'a la, màsaya y'a ta ye,tànu b'a ye,a bɛ ɲɛnamaya ni sàya kɛ,ɲɛnama do a tɛ sa,hɛrɛ b'a le de bolo,a le de bɛ fɛn bɛɛ latigɛ >> Tirimizi ni ibunu maja y'a màfilɛ.

<< n bɛ tanga ɲini Ala fɛ ka bɔ sitanɛ dangalen tɔɔrɔ ma >> Bɛn kɛra hadisa n kan

Jaabi -<< Ala k'i sàra hɛrɛ la >> Tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi- << ni Alatɔgɔ ye >> Abu dawuda y'a màfilɛ.

Jaabi -<< tànu bɛ màsa ye ni min ka nɛɛma ye ɲumanw bɛ dafa >> Hakimi y'a màfilɛ a ni mɔgɔ wɛrɛw.

Jaabi-<< tànu b'Ala ye lahalaya bɛɛ kan>> Sohihul jaamii
(Gafe tɔgɔ)

Jaabi -Silama b'a fɔ:<< kisi b'aw kan ani Ala ka hinɛ an'a ka barika >>. A balima b'a laminɛ :<< kisi b'aw yɛrɛkan an'a Ala ka hinɛ n'a ka barika >> A balimakɛ fana b'a laminɛ: << Ala ka kisi n'a ka barika n'a ka hinɛ b'i fana kan >> A bɛ tirimizi ka gafe kɔnɔ ani Abu dawuda ani mɔgɔ wɛrɛw.

Jaabi -<< Ala a kɛ sanji ɲuman ye>> Bukari y'a màfilɛ.

Jaabi<< san jìgìna ni Ala ka fusamanciya n'a ka hinɛ ye >> Bukari ni Musilimu y'a màfilɛ.

Jaabi-<< Ala n b'i deli a hɛrɛ la wa n bɛ tànga ɲin'i fɛ a tɔɔrɔman >> Abu dawuda ni ibunu maja y'a màfilɛ.

Jaabi<< sanuya bɛ màsa ye sanpɛrɛn bɛ sanuyamada kɛ ni min tànu ye ani mɛlɛkɛw a siran ɲɛ fɛ >> Maliki ka Muwataa gafe.

Jaabi<< tànu bɛ Ala ye min yɛ ne kɛnɛya ka b'i ka bana n ma, a ye ne fusaya a ka danfɛn caman kan fusamanciya la >> Tirimizi y'a màfilɛ.

Jaabi - hadisa la: << n'aw dɔlakelen ye yeli kɛ a balima la, wali a yɛrɛ, wali a ka nafolo min y'a diya,[duwawu k'a ye barika la] i k'a dɔn ɲɛjugu ye tiɲɛ ye >>. Ahamadu ni ibunu maja y'a màfilɛ ani mɔgɔ wɛrɛw.

Jaabi-<< ne má seli mamadu n'a somɔgɔw kan, i n'a fɔ i seli la Burahima n'a somɔgɔw kan cogo min na,i ye màsa tanunen ni màsaba ye,ne má barika don mamadu n'a somɔgɔw la, i n'a fɔ i ye barika don burahima la, an'a somɔgɔw i ye màsa tanunen ni màsaba ye >> Bɛn kɛra hadisa n kan.
*******