ਨਬੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਭਾਗ
ਉੱਤਰ- ਜਦੋਂ ਆਪ ﷺ ਦੀ ਉਮਰ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਕੁਰੈਸ਼ ਨੇ ਕਾਬਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਝਗੜਨ ਲਗ ਪਏ ਕਿ ਹਜਰ-ਏ-ਅਸਵਦ (ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ) ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕੌਣ ਰੱਖੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ﷺ ਨੂੰ ਨਿਆਂਕਾਰ (ਜੱਜ) ਬਣਾਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਉਸ (ਪੱਥਰ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰਾ ਫੜਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕੁਲ ਚਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲੈ ਆਏ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਉੱਤਰ- ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਨ/ਕਥਨ: "(ਹੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸ.) ਪੜ੍ਹੋ ਆਪਣੇ (ਉਸ) ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਨੇ (ਸਭ ਨੂੰ) ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੱਮੇ ਹੋਵੇ ਖ਼ੂਨ (ਦੇ ਇਕ ਲੋਥੜੇ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।" "ਪੜ੍ਹੋ ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਬ ਅਤਿਅੰਤ ਕਰੀਮ (ਉਦਾਰ) ਹੈ।" "ਉਹ ਹਸਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ।" "ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।" (ਸੂਰਤ ਅਲ-ਅਲਕ: 1-5)
ਉੱਤਰ- ਮੁਸ਼ਰਿਕਾਂ ਨੇ ਆਪ ﷺ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਬਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜਾਸ਼ੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੋਲ ਹਿਜਰਤ (ਪਰਵਾਸ) ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਮੁਸ਼ਰਿਕ ਲੋਕ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਲੇਕਿਨ ਅੱਲਾਹ ਤਾਅਲਾ ਨੇ ਆਪ ﷺ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਬੁ-ਤਾਲਿਬ ਨੂੰ ਆਪ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਢਾਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉੱਤਰ- 1. ਖਦੀਜਾ ਬਿੰਤ ਖੁਵੈਲਿਦ (ਰ.)।
2. ਸੌਦਾ ਬਿੰਤ ਜ਼ਮਆ (ਰ.)।
3. ਆਇਸ਼ਾ ਬਿੰਤ ਅਬੁ-ਬਕਰ ਸਿੱਦੀਕ (ਰ.)।
4. ਹਫਸਾ ਬਿੰਤ ਉਮਰ (ਰ.)।
5. ਜ਼ੈਨਬ ਬਿੰਤ ਖੁਜ਼ੈਮਾਹ (ਰ.)।
6. ਉੱਮੇ ਸਲਮਾਹ ਹਿੰਦ ਬਿੰਤ ਅਬੁ ਉੱਮਯਾਹ (ਰ.)।
7. ਉੱਮੇ ਹਬੀਬਾ ਰਮਲਾ ਬਿੰਤ ਅਬੁ ਸੁਫ਼ਯਾਨ (ਰ.)।
8. ਜੁਵੇਰੀਆ ਬਿੰਤ ਹਾਰਿਸ (ਰ.)।
9. ਮੈਮੁਨਾ ਬਿੰਤ ਹਾਰਿਸ (ਰ.)।
10. ਸਫੀਆ ਬਿੰਤ ਹੁਯਈ (ਰ.)।
11. ਜ਼ੈਨਬ ਬਿਨਤ ਜਹਸ਼ (ਰ.)।
ਉੱਤਰ- ਆਪ ﷺ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ:
- ਕਾਸਿਮ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪ ﷺ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਅਬੁਲ ਕਾਸਿਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਅਬਦੁੱਲਾਹ।
ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ।
ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ:
ਫ਼ਾਤਿਮਾ।
ਰੁਕੱਯਾਹ।
ਉੱਮੇ ਕੁਲਸੂਮ।
ਜ਼ੈਨਬ।
ਆਪ ﷺ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਖਦੀਜਾ (ਰ.) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਸਿਵਾਏ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ, ਜੋ ਮਾਰੀਆ ਅਲ-ਕਿਬਤੀਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ। ਫ਼ਾਤਿਮਾ (ਰ.) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਆਪ ﷺ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ (ਰ.) ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਆਪ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰ- ਨਬੀ ﷺ ਇੱਕ ਔਸਤ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਆਪ ਬਹੁਤੇ ਲੰਬੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੋਟੇ। ਆਪ ਦੀ ਰੰਗਤ ਸਫੈਦ ਤੇ ਹਲਕੀ ਲਾਲ ਸੀ। ਆਪ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਕਾਲੇ ਸੀ, ਮੋਢੇ ਚੌੜੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪ ﷺ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗੁਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਨ।
ਉੱਤਰ- ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਮਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਰਾਹ 'ਤੇ ਛੱਡਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਉਹੀਓ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰਬਾਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਮਤ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਹਰ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
*******
ਨੋਟ: ਇਹ ਭਾਗ ਆਇਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੈ।