پشكا ژیاننامه‌یا پێغه‌مبه‌ری 

ب: نه‌سه‌با وی ئه‌ڤه‌یه‌: موحه‌ممه‌دێ كوڕێ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبێ كوڕێ هاشمی، هاشم قوره‌یشییه‌، قوره‌یشی عه‌ره‌بن، عه‌ره‌ب ژ دوونده‌ها ئیسماعیلینه‌ و ئیسماعیل كوڕێ ئیبراهیمییه‌ (باشترین سه‌لات و سه‌لام ل سه‌ر وی و پێغه‌مبه‌رێ مه‌ بن).

ب: بابێ وی ل مه‌دینێ یێ مری و وی ده‌می هێشتا ئه‌و  د زكێ دایكا خۆ دا بوو و نه‌هاتبوو سه‌ر دونیایێ.

ب: ل سالا فیلی ل ڕۆژا دوو شه‌مبییێ ژ هه‌یڤا ڕه‌بیعا ئێكێ یا مشه‌ختی.

ب: - دایكا ئه‌یمه‌نی كو مه‌ولایا بابێ وی بوو.
- سوه‌یبه‌ كو مه‌ولایا مامێ وی ئه‌بو له‌هه‌بی بوو.
- حه‌لیمه‌یا سه‌عدی.

ب: دایكا وی مر و هێشتا ژییێ وی شه‌ش سال بوون، پشتی دایكا وی؛ باپیرێ وی عه‌بدولموطه‌لیبی ئه‌ركێ ب خۆدانكرنا وی ب ملێ خۆڤه‌ گرت.

ب: ده‌مێ باپیرێ وی مری؛ ژییێ وی هه‌شت سال بوون، پشتی باپیری؛ مامێ وی ئه‌بو طالبی ئه‌ركێ ب خۆدانكرنا وی ب ملێ خۆڤه‌ گرت.

ب: د گه‌ل مامێ خۆ چوو شامێ و هێشتا ژییێ وی دوازده‌ سال بوون.

ب: گه‌شتا وی یا دووێ ب مه‌ره‌ما بازرگانیكرنێ بوو ب مال و سامانێ خه‌دیجایێ (خودێ ژ وێ ڕازی بیت)، و ده‌مێ ژ گه‌شتا خۆ زڤڕی، خه‌دیجایێ شوی پێ كر، و ڤی ده‌می ژییێ پێغه‌مبه‌ری  بیست و پێنج سال بوون.

ب: قوره‌یشییان دووباره‌ كه‌عبه‌ ئاڤاكر، و ڤی ده‌می ژییێ پێغه‌مبه‌ری  سیھ و پێنج سال بوون.
ده‌مێ هه‌ڤڕكی كه‌ڤتییه‌ د ناڤبه‌را واندا كا كی دێ به‌رێ ڕه‌ش دانیته‌ جهێ وی و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ڤێكنه‌كری، وان داخواز ژ پێغه‌مبه‌ری  كر كو ببیته‌ دادوه‌ر د ناڤبه‌را واندا و ئه‌و حوكمی د ناڤبه‌را واندا بكه‌ت، پێغه‌مبه‌ری ژی  ئه‌و به‌ر كره‌ د ناڤ جلكه‌‌كیدا، پاشی فه‌رمان كر كو هه‌ر عه‌شیره‌ته‌ك لایه‌كێ جلكی بگریت، و ئه‌و چوار عه‌شیره‌ت بوون، پاشی ده‌مێ وان هه‌ر چواران ئه‌و به‌ر بلندكری؛ پێغه‌مبه‌ری  ب ده‌ستێن خۆ دانا جهێ وی.

ب: ده‌مێ وه‌حی بۆ هاتی ژییێ وی چل سال بوون، و ئه‌و بۆ هه‌می مرۆڤان هاته‌ هنارتن دا كو مزگینییێ ب چوونا به‌حه‌شتێ بده‌ته‌ وان و وان هشیار بكه‌ت ژ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ.

ب: ئێكه‌م تشتێ وه‌حییێ پێ ده‌ستپێكری خه‌ونا ڕاستگۆ بوو، ڤێجا هه‌ر گاڤا وی خه‌ونه‌ك دیتبا؛ پشتی هنگی ئه‌و خه‌ون وه‌كی ده‌ركه‌ڤتنا سپێدێ دهاته‌ڤه‌.

ب: به‌ری وه‌حی بۆ بهێته‌ خوار؛ دا چیته‌ شكه‌فتا حیرائێ و ل وێرێ عیباده‌تێ خودێ دكر، و وی ئه‌ڤ كاره‌ گه‌له‌ك ئه‌نجام ددا.
و ده‌مێ ئێكه‌م جار وه‌حی بۆ وی هاتییه‌ خوارێ؛ ئه‌و ل شكه‌فتا حیرائێ بوو و عیبادەتێ خودێ دکر.

ب: ئه‌ڤ گۆتنا خودێ بوو: ئانكو: ((تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - وێ يا بۆ ته‌ هاتییه‌ خوارێ ژ قورئانێ ب ناڤێ خودايێ خۆ يێ د ئافراندنێدا ئێكانه‌ بخوينه (1) ئه‌وێ هه‌مى مرۆڤ ژ خوينه‌كا هشك و ته‌ڕ ئافراندين (2) تو وێ بخوينه‌ يا بۆ ته‌ هاتییه‌ خوارێ، و هندى خودايێ ته‌يه‌ مه‌ردينییا وى يا به‌رفره‌هه (3) ئه‌وێ به‌نییێن خۆ فێرى نڤيسينا ب قه‌له‌مى كرين (4) مرۆڤ فێرى وى تشتى كر يێ كو وى نه‌دزانى)). [العلق: 1-5].

ب: ژ زه‌لامان: ئه‌بو به‌كرێ ڕاستگۆ بوو.
ژ ژنان:
خه‌دیجه‌یا كچا خوه‌یلیدی بوو.
ژ زارۆكان:
عه‌لییێ كوڕێ ئه‌بو طالبی بوو.
ژ عه‌بدان:
زه‌یدێ كوڕێ حاریسه‌ی بوو.
ژ وان عه‌بدێن هاتینه‌ ئازاكرن:
بیلالێ حه‌به‌شی بوو‌ (خودێ ژ هه‌مییان ڕازی بیت).

ب: بۆ ده‌مێ سێ سالان گازی یا نهێنی بوو، پاشی پێغه‌مبه‌ری  فه‌رمان كر كو ئه‌ڤ گازییه‌ بهێته‌ ئاشكه‌را كرن و به‌لاڤكرن.

ب: موشركان پێغه‌مبه‌ر  و موسلمان گه‌له‌ك ئێشاندن و نه‌خۆشی بۆ دروستكر، هه‌تا پێغه‌مبه‌ری  ده‌ستویری دایه‌ موسلمانان بۆ لایێ نەجاشی ل حه‌به‌شەیێ‌ مشه‌خت بن.
هه‌روه‌سا موشرك هه‌می ل سه‌ر ئێشاندن و كوشتنا پێغه‌مبه‌ری  كۆم بوون، به‌لێ خودێ ئه‌و پاراست و مامێ وی كره‌ مه‌تاله‌ك ل دۆرێن وی دا پێغه‌مبه‌ری  ژ نه‌خۆشی و مه‌ترسییا وان ب پارێزیت.

ب: مامێ وی ئه‌بو طالبی وه‌غه‌ركر، هه‌ڤژینا وی خه‌دیجایێ ژی وه‌غه‌ركر (خودێ ژ وێ ڕازی بیت).

ب: ڕویدانا ئیسرا و میعراجێ وی ده‌می چێبوو ده‌مێ ژییێ پێغه‌مبه‌ری  بوویه‌ پێنجی سال، و د وێ ڕویدانێدا هه‌ر پێنج نڤێژ ل سه‌ر هاتنه‌ فه‌ڕزكرن.
ئیسرا (الإسراء): ژ مزگه‌فتا حه‌رام چوو مزگه‌فتا ئه‌قسایێ.
میعراج:
ژ مزگه‌فتا ئه‌قسایێ به‌ره‌ڤ ئه‌سمانانڤه‌ بلندبوو و ژ وێرێ ژی هه‌تا (سیدره‌تول مونته‌ها) چوو كو دویماهیك خاله‌ بۆ ده‌ڤ خودایێ ئه‌رد و ئه‌سمانان.

ب: پێغه‌مبه‌ری  گازی د گه‌ل خه‌لكێ طائیفێ دكر، و ل وه‌رزێن كۆمبوونا خه‌لكی و عه‌شیره‌تان خۆ نیشا وان ددا و گازییا خۆ پێشكێشی وان دكر، هه‌تا خه‌لكێ مه‌دینێ ژ ئه‌نسارییان هاتین و باوه‌ری ب پێغه‌مبه‌ری  ئینا و به‌یعه‌ت دا وی كو دێ وی پارێزن و ب سه‌رئێخن.

ب: زه‌كات، ڕۆژی، حه‌ج، جیهاد، بانگ و ژبلی وان ژ عیباده‌ت و شه‌ریعه‌تێن ئیسلامێ ل مه‌دینێ ل سه‌ر وی هاتنه‌ فه‌ڕزكرن.

ب: شه‌ڕێ به‌درێ یێ مه‌زنتر: ل سالا دووێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌رێ ئوحودێ: ل سالا سێیێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌ڕێ ئه‌حزابێ: ل سالا پێنجێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌رێ ڤه‌كرنا مه‌كه‌هێ: ل سالا هه‌شتێ ژ مشه‌ختبوونێ.

ب: ئه‌ڤ گۆتنا خودێ بوو: ئانكو: ((و هوين ژ ڕۆژه‌كێ بترسن كو ڕۆژا قيامه‌تێ يه‌، هوين تێدا دێ زڤڕنه‌ ده‌ڤ خودێ، دا ئه‌و حسێبێ د گه‌ل هه‌وه‌ بكه‌ت، ڤێجا ئه‌و دێ جزايێ هه‌ر ئێكى ل دويڤ كريارێن وى ده‌تێ بێى زۆردارییێ ل كه‌سێ بكه‌ت)). [البقرة: 281].

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  ل هه‌یڤا ڕه‌بیعا ئێكێ ژ سالا یازدێ مشه‌ختی وه‌غه‌را دویماهییێ كر، و وی ده‌می ژییێ وی شێست و سێ سال بوون.

ب: ١. خەدیجایا کچا خوەیلیدی(خودێ ژ وێ ڕازی بیت).
٢. سەودەیا کچا زەمعەی (خودێ ژ وێ ڕازی بیت).
3. عائیشا كچا ئه‌بو به‌كرێ ڕاستگۆ (خودێ ژێ ڕازی بیت)
4. حه‌فصایا كچا عومه‌ری (خودێ ژێ ڕازی بیت)
5. زه‌ینه‌با كچا خوزه‌یمه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
6. ئوم سه‌له‌مه‌ هیندا كچا ئه‌بو ئومه‌یه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
7. ئوم حه‌بیبه‌ ڕه‌مله‌یا كچا ئه‌بو سوفیانی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
8. جوه‌یره‌یا كچا حارسی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
9. مه‌یمونه‌یا كچا حارسی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
10. صه‌فیایا كچا حویه‌یی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
11. زه‌ینه‌با كچا جه‌حشی (خودێ ژێ ڕازی بیت)

ب: پێغه‌مبه‌ری سێ كوڕ هه‌بوون:
قاسم، و هه‌ر ب ڤی كوڕی دهاته‌ گازی كرن و كونیا وی ئه‌ڤه‌بوو (بابێ قاسمی).
عه‌بدوڵڵاھ.
ئیبراهیم.
ژ كچان ژی:

فاتیما.
ڕوقه‌ییا.
دایكا كه‌لسوومێ.
زه‌ینه‌ب.
زارۆكێن وی هه‌می ژ خه‌دیجایێ بوون (خودێ ژێ ڕازی بیت)، ب تنێ ئیبراهیم نه‌بیت كو ژ ماریایا قبطی بوو، و هه‌می زارۆكێن وی به‌ری وی مرن ب تنێ فاتیما نه‌بیت كو ب شه‌ش هه‌یڤان پشتی وی مر.

ب: پێغه‌مبه‌ر  ژ لایێ درێژی و كورتییێڤه‌ زه‌لامه‌كێ ناڤنجی بوو، نه‌ یێ كورت بوو و نه‌یێ درێژ، به‌لكی د ناڤبه‌را ڤان‌ هه‌ردووكاندا بوو. زه‌لامه‌كێ سپی بوو و سۆڕاتییه‌ك ژی د له‌شێ ویدا هه‌بوو (وه‌كی ئه‌م ب كوردی دبێژین: كه‌سه‌كێ سۆڕ و سپی بوو)، ڕیهێن وی د بۆش بوون، چاڤێن وی د مه‌زن بوون، ده‌ڤێ وی یێ مه‌زن بوو، پرچا وی گه‌له‌ك یا ڕه‌ش بوو، ملێن وی د پان و مه‌زن بوون، بێهنه‌كا خۆش ژێ دهات، و ژبلی ڤان ژ سالۆخه‌تێن ئافراندنێ یێن جوان و تازه‌ (سه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر خۆشتڤییێ دلان بن).

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ ئوممه‌تا خۆ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ڕوهن و ئاشكه‌را هێلا، شه‌ڤا وێ وه‌كی ڕۆژا وێ یا ڕوهنه‌، ژبلی كه‌سه‌كێ ژ ناڤچوویی و ب سه‌رداچوویی؛ كه‌سه‌ك د وێ ڕێكێدا به‌رزه‌ نابیت، هه‌ر خێر و باشییه‌كا هه‌بیت؛ وی به‌رێ ئوممه‌تا خۆ یا دایێ، هه‌ر خرابییه‌كا هه‌بیت؛ وی ئوممه‌تا خۆ یا ژێ هشیار كری.
*******
هشیاركرنه‌ك:
ئه‌ڤ پشكه‌ بۆ ژبه‌ركرنا ئایه‌تان و تێگه‌هشتنا ڕامانێن وانه‌.