Jaabi- Mamadu de don min bɔra abudulahi la o bɔra abudul mutalibi la o bɔra hasimi la hasimi bɔra kuresiw la kuresiw bɔra arabuw la arabuw bɔra isumayila bɔkolo la isumayila bɔra iburahima la nɛɛma ni kisi bɛ ale ni an ka Nabiɲuman ye.

Jaabi - amina wahabu den muso.

Jaabi - a fa fatura Madina kɔnɔ k'a sɔrɔ a b'a ba dɛbɛ la, a ma bange nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

Jaabi -sàmakɛlɛ san, tɛnɛdon rabi al-awal kalo la.

Jaabi - Maka kɔnɔ.

Jaabi-a fá ka jɔnmunso kanhɔrɔnya nɛn min ye ayimani ba ye.
-A benɔgɔkɛ abi lahabi ka kanhɔrɔnya nɛn, suwayiba.
- haliimatu saadiya.

Jaabi - a ba fatura ka to sàn wɔɔrɔ la, a y'a kalifa à mɔkɛ abuduli mutalibi la.

Jaabi - a mɔkɛ abuduli mutalibi fatura ka sɔrɔ a bɛ sàn seegin na, a y'a kalifa a benɔgɔkɛ la Abu talib.

Jaabi-A taamara a bɛnɔgɔ kɛ nɔfɛ ka taa sami k'a si to san tan ani fila la.

Jaabi- a ka taama filanan kɛra ka kadija ka nafolo baara Ala ka diɲɛ bɛ a ye, tuman min a seginna a y'a furu nɛɛma ni kisi bɛ a ye, k'a si to san mugan ani duuru.

Jaabi-u seginna ka jɔ, ka kira si to san bisaba ani duuru.
U ye kira bila ka kow jalatigɛ tuma min u fɔra ɲɔgɔnkɔ ko jɔn bɛ farafinman lada a bila yɔrɔ,kira y'a bila fìni na,ka kabila bɛɛ bila ka fìni fandɔ ta, kabila naani tun do,tuman min u y'a kɔrɔta ka taa a bila yɔrɔ la,a y'a lada ni a tɛgɛ ye nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

Jaabi - K'a si to san bi naani na, a cira mɔgɔ bɛɛ de ma nisɔndiyalila ni bagabagali kɛla ye.

Jaabi - sogo tìɲɛman, a tun tɛ sogo ye f'a kana i ko fajiri kɛnɛ.

Jaabi- a tun bɛ bàto kɛ Ala ye hirai kuluwo la ka sirafana fana ta a kama.
yilidon jìgìna a kan,k'a sɔrɔ a bɛ ka Ala bàto kuluwo la

Jaabi - Ala kɔrɔtalen ko: {Kalan kɛ n'i ma tɔgɔ ye min y'i dan 1} A ye mɔgɔ dan ka bɔ jolikuru la 2 Kalan kɛ i ma kamaranke ye 3 Ale de ye dɔnniyali kɛ sɛbɛnkala 4 A ye mɔgɔ la dɔnniya fɛn na a tu tɛ min dɔn 5} [Jolikuru suran:1-5]

Jaabi: cɛw la:tuɲatigi Abubakari
Musow la: kuweyilidi denmuso kadija.
Denmisɛnw la: Abi talibi den Ali.
- jɔn kanhɔrɔnya len na: harisa den zeyidi.
Jɔnw na: Bilali Ala diɲɛna a ma habasika do.

Jaabi- weeleli kɛra dogola san saba ɲɔgɔn kɔnɔ, o kɔfɛ a ye yamaruya kɛ ni bangeli ye nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

Jaabi- filanikafɔw y'a ni silamaw tɔɲɔ ka damatɛmɛ,f'a ye diyagoya taama diɲɛ di limaniya jɔnw ma ka taa najasi fɛ habasa jamana kan.
Filaninkafɔw bɛn na kira tɔɔrɔ li n'a fàgàli kan nɛɛma ni kisi bɛ a ye, Ala y'a kisi k'a tanga ni a binɔgɔkɛ ye Abu talibi o k'a tanga ka bɔ u ma.

Jaabi -a bɛnɔgɔkɛ Abu talibi fatura,an'a muso kadidia Ala diŋɛ na a ma.

Jaab - a si tun bɛ san biduuru la, wa seli farida duuru faridayala a kan.
Sufɛ taama :ka bo lahɔrɔma misira la ka taa aqisa misira la.
Sanayɛlɛn:ka bɔ aqisa misiri la ka taa sanfɛ ka taa alijana tɔmɔnɔ Sun na.

Jaabi- a tun bɛ taifa dùgù dùngew weele, a tun bɛ a yɛrɛ yira u la ɲanajɛ yɔrɔw la ani faraɲɔgɔnkan yɔrɔw, fo madinakaw nana, u limaniyala a la nɛɛma ni kisi bɛ a ye, k'u kan di a ma a dɛmɛlikan.

Jaabi- san tan ni sàba.

Jaabi - ka bɔ magan ka taa Madina.

Jaabi - san tan.

Jaabi- jaka, Sun, hiji, jihadi ni misiri weele,o n'a ɲɔgɔnnaw silamaya sariyaw la.

Jaabi - baduru kɛlɛ bá. Hijira san filanan.
Uhudu kɛlɛ. Hijira san sabanan.
Jamakulu kɛlɛ. Hijira san duuru nan.
Makandayɛlɛn kɛlɛ. Hijira san seegin nan.

Jaabi - Ala kɔrɔtalen kumakan: { aw ka siran don ɲɛ don min aw bɛ segin ka taa Ala ma o kɔfɛ nin bɛɛ bɛ sàra a ka kɛta la a te mɔgɔ tɔɲɔ 281} [Mìsì muso kofɔ suran: 281]

Jaabi- a fatura rabi-ul-awali kalo la, hijira san tan ani kelen, a si tun bɛ biwɔɔrɔ la.

Jaabi: 1- kuwayilida denmuso kadija Ala diɲɛ na a ma.
2-jamuata denmuso sawudata Ala diɲɛ na a ma.
Abubakari denmuso Aisa Ala diɲɛ na a ma.
4- Umaru denmuso hafusa Ala diɲɛ na a ma.
5- kuzayimata denmuso zeyinabu Ala diɲɛ na a ma.
6- umayata fa denmuso Umu salamata hindu Ala diɲɛ na a ma.
7-abi sufiyana den denmuso habibata ramulata ba Ala diɲɛ na a ma.
8- harisa denmuso juweyiriyata Ala diɲɛ na a ma.
9- harisa denmuso mayimuna Ala diɲɛ na a ma.
10- haya denmuso safiyata Ala diɲɛ na a ma.
11- jahasi denmuso zeyinabu Ala diɲɛ na a ma.

Jaabi - cɛw la sàba:
????Kasimi, a le tun bɛ weele o la.
????Ani abudala.
????Ani iburahima.
Musow la:
???? fatima.
????rokiya.
????Umu kulusumu.
????zeyinabu
A denw bɛɛ bɔra ye kadidia de la Ala diɲɛ na a ma, fo n'a kɛra iburahima ye o ye maariyata kibitika ta ye, wa u bɛɛ fatura a ɲɛ fɔ Fatumata o fatura kalo wɔɔrɔ a kɔ.

Jaabi - kira tun kɛra cɛ damakɛnyɛnnen ye a ma surun a ma jan n ka o fila ni ɲɔgɔn cɛ, a tun jɛlen bilen ya ɲagaminen do min na nɛɛma ni kisi b'aye, a bɔnbɔnsi tun ka can, ɲɛ fila fɛrɛlen, da fɛrɛlen, kunsigi finne kosɛbɛ, kamakun fila ka bon a suma ka di o n'a ɲɔgɔnnaw a dancogo ɲumanw la nɛɛma ni kisi bɛ a ye.

Jaabi- a taara k'a mantow to sira jɛlen de kan,min su bɛ i k'a tile,mɔɔ si tɛ jɛnkɛn a ma fo mɔɔ halakilen, a ma hɛrɛ toyi f'a ya yira a mantow na, wa a ma tɔɔrɔ toyi f'a y'u ladi ka bɔ a ma.
*******
Jantoli: ni tilanyɔrɔ lawuli kun ye hayaw durusili ni a kɔrɔw fàmuya de ye.